Ochrona klimatu bez wsparcia w planowaniu przestrzennym

Ekspertów razi brak narzędzi planowania przestrzennego odpowiadających na konkretne wyzwania klimatyczne.

Publikacja: 03.10.2023 02:00

Ochrona klimatu bez wsparcia w planowaniu przestrzennym

Foto: Adobe Stock

Chodzi o nowelizację ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która weszła w życie 24 września (DzU z 2023 r., poz. 1688).

W Grecji w krajowym planie przestrzennym są wyznaczane strefy na montaż odnawialnych źródeł energii wraz z konkretnymi kryteriami.

W Hiszpanii w planie ochrony stref przybrzeżnych wykracza się poza zwykłe przeznaczenie terenu, przewidując różne możliwości dla poszczególnych obiektów (adaptacji do konkretnego przeznaczenia, a nawet usunięcia). W Portugalii ustawowo jest zdefiniowana zielona infrastruktura, a ta definicja jest punktem odniesienia dla ograniczenia możliwości zagospodarowania w lokalnych planach przestrzennych.

– Czyli w każdym z tych państw jest jakaś poważna refleksja, że planowanie przestrzenne musi odpowiadać na nowe, aktualne wyzwania – mówi radca prawny dr hab. Maciej J. Nowak, prof. Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie i szef Zespołu Prawno-Urbanistycznego Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN. Jak podkreśla, w tych krajach próbuje się wdrożyć konkretne rozwiązania. Co ważne, sam poziom lokalny nie wystarczy – przy wyzwaniach klimatycznych konieczne jest merytoryczne wsparcie gmin ze szczebla regionalnego lub krajowego.

Także dr inż. Tomasz Majda, prezes Towarzystwa Urbanistów Polskich, uważa, że wskutek reformy w planowaniu przestrzennym zrezygnowano z kwestii dbania o klimat – została podporządkowana rozwojowi gospodarczemu. Według Tomasza Majdy, aby znaleźć rozwiązanie, gminy chcące zachować racjonalność wydatkowania środków publicznych, powinny indywidualnie zadbać o spójność dokumentów (poza ustawowymi procedurami) i wyznaczanie stref, np. pod zalesienia, chroniących zasoby wodne czy siedliska zwierząt we wszystkich dokumentach.

Czytaj więcej

Rusza reforma w planowaniu przestrzennym, ale bez konkretów

W praktyce mogłoby to oznaczać konieczność tworzenia dodatkowych dokumentów pozasystemowych, które zastąpiłyby likwidowane studia gmin i pozwoliłyby koordynować prace nad pozostałymi dokumentami (plany adaptacji do zmian klimatu, strategia rozwoju gminy czy np. polityka zrównoważonej mobilności).

– Obowiązki związane z ochroną przyrody, w tym przeciwdziałanie zmianom klimatycznym, które muszą być uwzględniane m.in. w prawie miejscowym, wynikają z obowiązującej ustawy – Prawo ochrony środowiska – uważa Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Resort wskazuje, że obowiązek zapewnienia ochrony pewnych terenów jest już zawarty w art. 73 ust. 1 tej ustawy. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu uwzględniane są bowiem ograniczenia związane m.in. z terenem parku narodowego, rezerwatu przyrody, parku krajobrazowego, pomników przyrody, obszarów ograniczonego użytkowania lub stref przemysłowych, strategicznych map hałasu czy obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądowych. Według MRiT warunki te konieczne będą również do uwzględnienia w planie ogólnym, czyli dokumencie planistycznym, który każda gmina w Polsce ma stworzyć do końca 2025 r.

Adwokat Rafał Dybka z Kancelarii Prawnej Nieruchomości & Proces Budowlany zauważa, że rzeczywiście do tej pory zapisy dotyczące ochrony niektórych terenów były czasem wprowadzane do studium, które jednak nie musiało być wiążące (nie było aktem prawa miejscowego, jak plan ogólny – przyp. red.). Jak wskazuje, problemem było to, że gmina mogła, ale nie musiała uchwalać planu miejscowego. Zdarzało się zatem, że gminy, planując przestrzeń na swoich terenach, omijały np. obszar parku krajobrazowego.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśla, że ze względu na wspieranie przedsięwzięć prośrodowiskowych trwają prace nad nowelizacją ustawy – Prawo ochrony środowiska, mające na celu dostosowanie do zmian klimatycznych, poprawę jakości powietrza czy usprawnienia systemu zarządzania emisjami.

Chodzi o nowelizację ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która weszła w życie 24 września (DzU z 2023 r., poz. 1688).

W Grecji w krajowym planie przestrzennym są wyznaczane strefy na montaż odnawialnych źródeł energii wraz z konkretnymi kryteriami.

Pozostało 93% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Nieruchomości
Jak kwestionować niezgodne z prawem plany inwestycyjne sąsiada? Odpowiadamy
Materiał Promocyjny
Jak wykorzystać potencjał elektromobilności
Praca, Emerytury i renty
Krem z filtrem, walizka i autoresponder – co o urlopie powinien wiedzieć pracownik
W sądzie i w urzędzie
Jak otrzymać bon energetyczny? Jest wzór wniosku
Nieruchomości
Większe odległości od działki sąsiada. Jakie zmiany się szykują
Administracja
Rzeka zabrała część nieruchomości. Kiedy przysługuje odszkodowanie?