Będzie nowa strategia Sojuszu

Średnio co dziesięć lat NATO przyjmuje nową koncepcję strategiczną. Obecnie obowiązująca została zaakceptowana na szczycie w Waszyngtonie w 1999 roku. – Szybko przestała być aktualna. Dwa lata później terroryści zaatakowali Nowy Jork – przypomina w rozmowie z „Rz” Adam Rotfeld, były minister spraw zagranicznych.

[wyimek]2010 w tym roku ma być ustalony ostateczny kształt nowej koncepcji strategicznej sojuszu[/wyimek]

Polski dyplomata i ekspert był członkiem nieformalnej grupy sześciu doradców, których sekretarz generalny NATO Jaap de Hoop Scheffer poprosił o przygotowanie projektu „Deklaracji o bezpieczeństwie sojuszu” na najbliższy szczyt NATO w Strasburgu. Ma ona wytyczyć kierunki prac nad nową koncepcją strategiczną. – Średnio trwa to rok, półtora. Nowa koncepcja powinna być gotowa na szczyt NATO w Lizbonie w 2010 roku – mówi „Rz” Robert Pszczel, rzecznik prasowy sojuszu. Jak podkreśla Pszczel, nowy dokument jest potrzebny, bo zmienił się świat i samo NATO.

– Gdy zaczynała się dyskusja nad obecnie obowiązującą koncepcją, w NATO było 16 państw, gdy ją przyjmowano, już 19. Teraz jest 26 członków, a od piątku będzie ich już 28 – mówi rzecznik. Jak zauważa, nowa koncepcja będzie pisana w czasach, gdy wielu ludzi pyta o przyszłość NATO, i już sama dyskusja na ten temat „dobrze zrobi sojuszowi”.

Dla Polski ważne jest, żeby sojusz pamiętał o swoim tradycyjnym zadaniu: obronie terytorium państw członkowskich. Takie zapisy znalazły się w projekcie deklaracji, który podkreśla znaczenie artykułu 5 traktatu waszyngtońskiego (aktu założycielskiego paktu północnoatlantyckiego).

– Musi zostać zachowana równowaga między tym tradycyjnym zadaniem a operacjami ekspedycyjnymi typu Afganistan – tłumaczy Adam Rotfeld. On sam apeluje, żeby przestać traktować wojnę w Afganistanie jako „test dla sojuszu”. – A co będzie, jak się nie uda? NATO ma przestać istnieć? – pyta Rotfeld.

Drugi artykuł traktatu waszyngtońskiego, którego wagę podkreśla projekt deklaracji, nosi numer 10. W tym punkcie mówi się o otwartości NATO na przyjmowanie nowych członków, jeśli spełnią oni warunki, a sojusz wyrazi zgodę. – Tylko NATO ma o tym decydować, nie ma mowy o konsultowaniu rozszerzenia np. z Rosją, jak chcieliby niektórzy politycy – podkreśla Rotfeld.

Tematem deklaracji i samej koncepcji strategicznej ma być ułożenie na nowo stosunków między NATO a UE. Jest na to wyjątkowa okazja, bo do struktur wojskowych sojuszu po latach nieobecności wraca Francja. Osłabnąć może presja tego kraju na zwiększanie samodzielności obronnej UE i tworzenie konkurencji dla NATO. Tym bardziej że większość państw należy jednocześnie do obu struktur.

Istotnym punktem w nowej doktrynie muszą być stosunki z Rosją. Zdaniem Rotfelda jest szansa, żeby ułożyć je na nowo po zmianie władzy w USA, choć z Rosji płyną sygnały niebezpieczne. – Trzeba, jak powiedzieli to Amerykanie, nacisnąć przycisk „reset” w relacjach z Rosją. Uruchamiamy komputer na nowo, ale nie wymazujemy jego pamięci – wyjaśnia. Według niego kluczowym testem wiarygodności Rosji i jej chęci współpracy z Zachodem będzie sprawa Iranu. To od Rosji Iran ma technologię nuklearną i to od niej zależy, czy poprzestanie na zastosowaniu pokojowym. – Najbliższe miesiące są kluczowe, bo atomowy program Iranu jest już bardzo zaawansowany – tłumaczy rozmówca „Rz”.

Nowa koncepcja NATO powinna też zawierać fragment dotyczący nierozprzestrzeniania broni jądrowej. Na ten temat będą rozmawiać dziś w Londynie w czasie swojego pierwszego spotkania prezydenci USA i Rosji. Oba kraje są zainteresowane zmniejszaniem arsenałów nuklearnych, bo ich utrzymanie jest bardzo kosztowne.

Koncepcja strategiczna objaśnia najważniejsze cele sojuszu oraz daje wskazówki polityczne i wojskowe, jak je osiągać. Obecnie przygotowywana koncepcja będzie trzecią w formule, jaka została ustalona w 1991 roku, po zakończeniu zimnej wojny.