Skąd się bierze niechęć do węży? Naukowcy znaleźli prawdopodobną odpowiedź w przedszkolu

Pięcioletnie dzieci nie postrzegają węży tak jak większości zwierząt, a duży wpływ ma na to język używany przez dorosłych. Pokazują to badania przeprowadzone w Ameryce Północnej i opublikowane w czasopiśmie „Anthrozoös”. Naukowcy sprawdzali, jak dzieci w wieku przedszkolnym myślą o wężach oraz jak na te wyobrażenia wpływa język używany w rozmowach i książkach.

Projekt badawczy zrealizowali naukowcy z Oregon State University oraz University of Regina. Zwracają oni uwagę, że węże należą do zwierząt wyjątkowo silnie obciążonych negatywnymi skojarzeniami kulturowymi. W wielu społeczeństwach budzą lęk i niechęć, mimo że odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu wielu ekosystemów. Według danych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody setki gatunków węży są zagrożone wyginięciem, jednak ochrona tych zwierząt rzadko budzi takie zainteresowanie jak działania podejmowane na rzecz bardziej „sympatycznych” gatunków.

Czytaj więcej

Technologie

Do rozmnażania nie jest potrzebny samiec. Naukowcy dokonali przełomu

Naukowcom udało się po raz pierwszy wywołać dziewiczą ciążę i poród u zwierzęcia, które normalnie...

Z wcześniejszych prac, które przywołują autorzy badania, wynika, że u ponad połowy ludzi węże wywołują jakiś poziom lęku, a przeciętny Amerykanin ma wobec nich negatywne nastawienie. Dane wskazują również, że w Stanach Zjednoczonych część kierowców celowo opuszcza tor jazdy, by rozjechać węża znajdującego się na drodze.

W opisywanym badaniu udział wzięło ponad sto dzieci w wieku około pięciu lat oraz ich rodzice. Dzieci oglądały zdjęcia węży i słuchały krótkiej opowieści o dniu z życia jednego z nich. W zależności od wersji historii wąż był przedstawiany albo w sposób bezosobowy, pozbawiony odniesień do uczuć i potrzeb, albo bardziej „osobowo”, z akcentem na to, że jest żywym zwierzęciem. Naukowcy przyglądali się też temu, jak rodzice spontanicznie komentują ilustracje i jakich słów używają w rozmowie z dziećmi.

Niechęć do węży – czy uczymy się jej w dzieciństwie?

Aby sprawdzić, jak dzieci porządkują swoje wyobrażenia, poproszono je o ocenę podobieństw. Miały zdecydować, czy wąż jest bardziej podobny do człowieka, do innych zwierząt, czy raczej do rzeczy nieożywionych. Okazało się, że już sam kontakt ze zdjęciami i prosta, neutralna opowieść wpływały na sposób myślenia dzieci.

Czytaj więcej

Psychologia

Godzina przed TV to już przeszłość? Eksperci z AAP zmieniają podejście do ekranów u dzieci

Ile czasu dziecko może spędzać przed ekranem? To pytanie od lat wraca w rozmowach rodziców i spec...

Wyniki badań pokazały, że pięciolatki nie uznają węży za podobne do innych zwierząt „z automatu”. Taki sposób myślenia pojawiał się dopiero wtedy, gdy dzieci wcześniej uczestniczyły w rozmowie lub prostym, neutralnym wprowadzeniu na temat węży – np. podczas oglądania zdjęć lub słuchania krótkiej opowieści.

Jednocześnie badacze zauważyli, że negatywne komentarze dorosłych oraz język traktujący węża jak coś bezosobowego osłabiały skłonność dzieci do dostrzegania w nim cech zbliżonych do ludzkich. Gdy dzieci nie miały wcześniejszego kontaktu ze zdjęciami ani opowieścią o wężach, rzadko uznawały je za podobne nie tylko do ludzi, ale także do innych zwierząt. Po ponownym wprowadzeniu ilustracji i krótkiej rozmowy o biologii węży oraz ich potrzebach sposób myślenia dzieci znów się zmieniał – węże zaczynały być postrzegane jako zwierzęta, choć nadal wyraźnie odróżniane od ludzi.

Dlaczego nie lubimy węży? Odpowiedź może kryć się w dzieciństwie

Autorzy pracy zwracają uwagę, że wczesne dzieciństwo to okres, w którym kształtują się podstawowe schematy postrzegania zwierząt. – Wygląda na to, że pięcioletnie dzieci, przynajmniej w kulturach zachodnich, mają skłonność do postrzegania węży jako bardzo odmiennych od innych zwierząt, a negatywny i odczłowieczający język może ten sposób myślenia wzmacniać – powiedział Jeff Loucks, jeden ze współautorów badania. – Jednocześnie nawet niewielki kontakt z wężami i poznanie ich podstawowych potrzeb biologicznych może działać jak swoista „szczepionka” przeciwko negatywnym postawom wobec tych zwierząt, sprzyjając większej trosce i szacunkowi – dodał.