Godzina przed TV to już przeszłość? Eksperci z AAP zmieniają podejście do ekranów u dzieci

Stanowisko Amerykańskiej Akademii Pediatrii (AAP) opublikowane w czasopiśmie „Pediatrics” pokazuje, że rozmowa o dzieciach i ekranach wyraźnie się zmienia. Nie chodzi już wyłącznie o to, ile godzin dziecko spędza przed telefonem czy telewizorem. Autorzy proponują spojrzeć szerzej – na cały świat cyfrowy, w którym dzieci dziś dorastają.

AAP używa określenia „ekosystem cyfrowy”. To pojęcie obejmuje telewizję, internet, media społecznościowe, gry, aplikacje, algorytmy podsuwające kolejne treści, a także wirtualnych asystentów i narzędzia oparte na sztucznej inteligencji. W takim ujęciu ekran nie jest już tylko urządzeniem, a bramą do systemu, który działa według określonych zasad – niekoniecznie dobrych dla dzieci. 

Czytaj więcej

Psychologia

Ile telewizji to za dużo? Badanie o wpływie ekranów na objawy ADHD u dzieci

Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie „BMC Pediatrics” analizuje zależność między ilością ogląd...

W dokumencie zwrócono uwagę, że wiele współczesnych platform projektowanych jest tak, by jak najdłużej zatrzymać użytkownika. Automatyczne odtwarzanie filmów, nieskończone przewijanie, systemy nagród w grach czy algorytmy rekomendujące kolejne materiały – to rozwiązania, które sprawiają, że trudno się oderwać. Są one powiązane z modelami biznesowymi opartymi na reklamach i zbieraniu danych.

Autorzy podkreślają też, że dziecko nie korzysta z mediów w izolacji. Na jego doświadczenia wpływa wiek, temperament, relacje z rodzicami, sposób działania platform oraz szersze otoczenie społeczne. Dlatego relacji dzieci z mediami nie da się sprowadzić wyłącznie do pytania o domowe limity czasu.

Wiek ma znaczenie: Od opóźnień mowy u maluchów po dobrostan nastolatków

AAP zaznacza, że większość badań nad wpływem mediów na dzieci ma charakter obserwacyjny. To oznacza, że pokazują one zależności, ale nie zawsze pozwalają jednoznacznie wskazać przyczynę i skutek. Mimo to w przeglądach badań powtarzają się pewne wzorce.

Czytaj więcej

Społeczeństwo

Sondaż: Czy Polacy chcą zakazu mediów społecznościowych dla nastolatków?

„Czy Polska powinna wprowadzić zakaz korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci poniżej...

W przypadku najmłodszych dzieci zwraca się uwagę, że niemowlęta poniżej 18. miesiąca życia mają ograniczoną zdolność przenoszenia informacji z ekranu do realnego świata. U przedszkolaków częste, samotne korzystanie z nieedukacyjnych treści łączono w badaniach z opóźnieniami językowymi, trudnościami w regulowaniu emocji i gorszym snem.

U dzieci w wieku szkolnym opisywano związki między nadmiernym korzystaniem z mediów a niższymi wynikami w nauce, słabszą koncentracją i krótszym snem. W przypadku nastolatków obraz jest bardziej złożony. Badania wskazują niewielkie, ale istotne statystycznie powiązania między długim czasem korzystania z mediów a obniżonym dobrostanem psychicznym. Jednocześnie jednak media mogą wspierać budowanie relacji, rozwój zainteresowań i poszukiwanie tożsamości – zwłaszcza gdy towarzyszy im wsparcie dorosłych.

Tablet zamiast rozmowy? Pułapka „cyfrowego uspokajacza” i jej skutki

W dokumencie dużo miejsca poświęcono regulacji emocji. Używanie urządzeń cyfrowych jako sposobu uspokajania dziecka może ograniczać okazje do nauki samodzielnego radzenia sobie z napięciem – podkreślono. Z drugiej strony autorzy zwracają uwagę na zjawisko określane jako „technoference” – sytuacje, w których korzystanie z telefonu przez dorosłych przerywa kontakt z dzieckiem i osłabia bezpośrednią relację.

AAP rozróżnia projektowanie nastawione na maksymalizowanie zaangażowania od projektowania uwzględniającego potrzeby dziecka. W tym drugim podejściu większy nacisk kładzie się na prywatność, bezpieczeństwo i dostosowanie treści do wieku. Dokument sugeruje też ograniczanie funkcji, które utrudniają zakończenie korzystania z aplikacji, takich jak domyślnie włączone automatyczne odtwarzanie czy niekończące się przewijanie.

Czytaj więcej

Edukacja i wychowanie

Konta na „socialach” mają 10-latki. Czy podniesienie granicy wieku coś da?

Eksperci są sceptyczni w kwestii pomysłu podnoszenia granicy wieku, od jakiej nastolatkowie mogli...

Rekomendacje kierowane są nie tylko do rodzin i pediatrów, ale także do firm technologicznych i władz. Na razie jest z tym kiepsko – opublikowany w styczniu raport organizacji Media Literacy Now wskazuje, że w USA tylko około połowa stanów podjęła jakiekolwiek kroki w zakresie edukacji medialnej, a zakres regulacji i ich wdrożenie znacząco się różnią. Autorzy raportu podkreślają przy tym, że umiejętności korzystania z mediów powinny być traktowane jako podstawowa kompetencja XXI wieku – z podobną pilnością jak czytanie czy matematyka.

Nowe limity czasu ekranowego. Sprawdź, co zalecają amerykańscy lekarze

Stanowisko AAP zachęca również, by rozmowy o mediach stały się elementem codziennej praktyki pediatrycznej. W części rekomendacji dla rodzin amerykańska akademia wskazuje, że jeśli rodzice oczekują konkretnych wskazówek dotyczących czasu ekranowego, można rozważyć następujące przedziały:

Jednocześnie dokument wyraźnie podkreśla, że liczba minut nie powinna być jedynym kryterium. Ważniejsze są jakość treści, sposób korzystania, towarzyszące relacje oraz to, czy media nie wypierają snu, ruchu czy kontaktów społecznych.