Chemia zmienia rynek narkotykowy

Korespondencja z Lizbony

Coraz większego znaczenia nabierają na rynku europejskim narkotyki syntetyczne, nowe substancje psychoaktywne i leki. Mimo to sytuację narkotykową w Europie autorzy raportu określają jako stabilną.

Mniej heroinistów

Chociaż na świecie produkuje się nadal dużo heroiny, a jej ilości konfiskowane w Turcji się zwiększają, liczba Europejczyków uzależnionych od tego narkotyku spada. Od opioidów, w tym głównie heroiny, uzależnionych jest w Europie 1,3 mln ludzi. W 2012 r. liczba zgłoszonych na leczenie heroinistów zmalała z 59 tys. w 2007 r. do 31 tys., a ilość przechwyconej heroiny – 5 ton - była najmniejsza w ostatniej dekadzie i o połowę mniejsza niż w 2010 r. (10 ton). Konfiskaty tego narkotyki spadły natomiast z ok. 50 tys. w 2010 r. do 30 tys. w 2012 r.

Zdaniem autorów raportu heroina traci popularność na rzecz opioidów syntetycznych, głównie silnych fentanylów i substancji wykorzystywanych do leczenia heroinistów metadonu czy buprenorfiny. W 2012 r. uzależniły ponad 10 proc. osób z 17 państw UE, które po raz pierwszy trafiały na leczenie.

Mniej kokainy, więcej metaamfetaminy

Kokaina pozostaje najpopularniejszym narkotykiem w Europie pozostaje kokaina, choć większość zażywających to obywatele kilku państw zachodniej części UE. Szacuje się, że ten narkotyk zażyło przynajmniej raz w życiu 14,1 mln dorosłych Europejczyków, w tym 3,1 mln w ciągu ostatniego roku.

Najnowsze dane wskazują na zmniejszające się użycie kokainy w 11 państwach na 12, które prowadziły badania między 2011 r. a 2013 r. (brak danych z Polski).

Amfetamina i metamfetamina pozostają w Europie mniej popularna od kokainy. Przynajmniej raz w życiu użyło ich około 11,4 mln dorosłych, w tym 1,5 mln dorosłych w ciągu ostatniego roku. Choć Europejczycy częściej sięgają po amfetaminę, eksperci bardziej obawiają się wzrostu dostępności metamfetaminy. Choć liczba i ilość konfiskat metamfetaminy pozostają niewielkie, policja coraz częściej przechwytuje ten narkotyk, co świadczy o jego zwiększonej dostępności. W 2012 r. w UE odnotowano 7000 konfiskat obejmujących 343 kg tego narkotyku. Kolejne 4000 konfiskat, obejmujących 637 kg narkotyku, odnotowano w Turcji i Norwegii (ilość przechwyconego narkotyku była prawie dwukrotnie większa niż w całej UE).

Używanie metamfetaminy, które w przeszłości było w Europie na niskim poziomie i ograniczało się głównie do Republiki Czeskiej i Słowacji, rozpowszechnia się coraz bardziej, m.in. w Niemczech. Palenie krystalicznej metamfetaminy staje się natomiast problemem w południowo-wschodniej Europie (Grecji, Cypru, Turcji). Natomiast wstrzykiwanie metamfetaminy wskazano jako nowy trend w niektórych dużych miastach europejskich wśród niewielkich grup mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami. Tzw. „sex drug" rozpowszechniany jest w klubach gejowskich. Jego zażycie ma gwarantować zwiększone doznania, ale prowadzi do ryzykownych zachowań seksualnych.

Ekspertów niepokoi ponownego pojawienie się proszku i tabletek ecstasy wysokiej jakości (MDMA). Konfiskaty oraz zgłoszenia dotyczące szkodliwości dla zdrowia spowodowały, że Europol i EMCDDA wydały wspólne ostrzeżenie na temat dostępności bardzo silnych produktów zawierających MDMA(5). Europol informuje o zlikwidowaniu w 2013 r. w Belgii dwóch największych miejsc produkcji narkotyków, jakie kiedykolwiek wykryto na obszarze UE; były one w stanie produkować duże ilości MDMA w bardzo krótkim czasie.

Konopie silne w Polsce

Konopi indyjskich przynajmniej raz w życiu spróbowało około 73,6 mln Europejczyków, a 18,1 mln, w tym 14,6 mln osób w wieku od 15 do 34 lat, użyło konopi indyjskich w ciągu ostatniego roku. Choć w Europie zażywanie konopii pozostaje na stałym poziomie lub spada, niektóre kraje, w tym Polska, wykazują tendencje wzrostowe. Marihuany spróbowało w zeszłym roku ponad 12 proc. młodych Polaków w wieku 15-34 lat, co obok Czech, Francji, Hiszpanii, Holandii i Danii daje nam najwyższy wzrost w Europie.