Afganistan pod rządami Talibów i nowe prawo. Czego nie mogą robić kobiety?

Z Kabulu coraz częściej napływają informacje o podziałach w samym ruchu Talibów na tle, który wywołuje zarówno w Afganistanie, jak i na świecie największe kontrowersje. Dotyczy w dużym stopniu ponad 20 mln kobiet traktowanych jako niegodnych jakichkolwiek praw zarezerwowanych wyłącznie dla mężczyzn. Ma to być zgodne z prawem szariatu, a właściwie niezwykle ortodoksyjną interpretacją sunnizmu według szkoły hanafickiej.

Czytaj więcej

Plus Minus

Syn Lwa Pandższiru: Talibowie to brutalna mniejszość

– Lew Pandższiru przebudzi się w sercach i duszach setek tysięcy afgańskich patriotów – mówi „Plu...

Taką interpretację narzucił przywódca duchowy emir Hibatullah Achundzada rezydujący w Kandaharze wraz z grupą swych najbliższych współpracowników. Formalnie zarządzaniem krajem zajmuje się rząd w Kabulu na czele którego, stoi mułła Hasan Achund. System ten przypomina układ władzy w sąsiednim szyickim Iranie, gdzie cała władza spoczywa niepodzielnie w rękach Najwyższego Przywódcy Republiki Islamskiej ajatollaha Ali Chamenei.

Nie mogą pracować i studiować. Jak żyją kobiety w Afganistanie?

Inaczej niż w Iranie, w sunnickim Afganistanie doszło jednak niedawno do otwartego podważenia władzy emira, o czym informuje BBC opierając swą tezę na podstawie przecieków z samego Afganistanu zweryfikowanych dziesiątkami rozmów z przedstawicielami Talibów. Wynika z nich, że grupa ważnych ministrów rezydujących w Kabulu, mimo że nie podważa surowej interpretacji islamu, jest przekonana, iż najważniejszym zadaniem stojącym przed krajem jest budowanie relacji zagranicznych, rozwój gospodarki, a nawet liberalizacja prawa dotyczącego kobiet.

Ich zdaniem rozwój gospodarki wymaga udziału kobiet, co dla emira Akhundzada brzmi jak herezja. Jest coraz bardziej zdeterminowany, by narzucić ortodoksyjne wymogi emiratu, odizolowanego od współczesnego świata, w którym religijni przywódcy kontrolują każdy aspekt społeczeństwa. Zwrócenie uwagi na prawa kobiet jest o tyle ważne, iż wszelkie programy pomocowe dla Afganistanu uzależnione są od postępów w przestrzeganiu praw człowieka, systematycznie łamanych przez władze.

Wbrew początkowym obietnicom Talibów wprowadzono zakaz edukacji dziewczynek powyżej szóstej klasy, kobiety zostały pozbawione prawa do pracy zarobkowej, jak i prawa do samodzielnych podróży, prowadzenia jednoosobowych firm, zakładów fryzjerskich czy salonów kosmetycznych. Jednak nie spór o prawa kobiet doprowadził do prawdziwego buntu grupy ministrów z Kabulu wobec duchowego przywódcy emira Hibatullaha Achundzada. Poszło o zakaz używania internetu oraz telefonów wprowadzony pod koniec września ubiegłego roku przez duchowego przywódcę zgodnie z jego przekonaniem, że treści przekazywane w sieci są sprzeczne z zasadami islamu. Było to równoznaczne z odcięciem Afganistanu od reszty świata.

Czytaj więcej

Polityka

USA nie będą rozpatrywać wniosków imigracyjnych obywateli Afganistanu

Władze USA na czas nieokreślony wstrzymały rozpatrywanie wszystkich wniosków imigracyjnych składa...

Wyłączanie internetu rozpoczęło się w prowincjach kontrolowanych przez sojuszników Akhundzady, a następnie objęło cały kraj. Nieoczekiwanie trzy dni później internet wrócił, bez podania przyczyny takiego zwrotu. Jak twierdzi BBC, stało się to za sprawą potężnych ministrów z Kabulu, którzy przekonali premiera, mułłę Hassana Akhunda do ponownego włączenia sieci, co też niezwłocznie nastąpiło. Tego rodzaju niesubordynacja była rzeczą bez precedensu od chwili przejęcia władzy przez Talibów.

— Nie oznacza to, że emir traci władzę. Wręcz przeciwnie, w ostatnich latach zdołał rozbudować na prowincji równoległe do rządowych struktury. Na podstawie informacji w sprawie internetu także nie sposób ocenić, czy teza o sporze pomiędzy Kabulem a Kandaharem jest prawdziwa — mówi „Rzeczpospolitej” prof. Conrad Schetter, szef bońskiego Międzynarodowego Centrum Badań Konfliktów (BICC).

Jego zdaniem od dawna też istnieją różnice zdań w gronie elity Talibów w sprawie praw kobiet. Nie prowadzi to jednak, jak na razie, do zmian przepisów. Okresowo sytuacja się nawet pogarsza. W grudniu ubiegłego roku miały miejsce aresztowania kobiet, w tym dziennikarki oraz właścicielki sali gimnastycznej dla kobiet. Był to wstęp do jawnej demonstracji posiadanej władzy przez emira Akhundzada. Nieco później, w styczniu tego roku przywódca Talibów podpisał dokument o nazwie „Kodeks postępowania karnego dla sądów” (De Mahakumu Jazaai Osulnama) i rozesłał go do sądów w całym Afganistanie.