Drewniana rzeźba powstała w końcu XV wieku, najprawdopodobniej w warsztacie wrocławskim.

Przedstawienie Marii jako Służebnicy w Świątyni wywodzi się z tekstów apokryficznych Protoewangelii Jakuba i Ewangelii Pseudo-Mateusza, spopularyzowanych przez utwory literackie „Vita beate virginis Marie et Salvatoris rhythmica” i „Legendę Aurea”. Głoszą one, że rodzice pozostawili trzyletnią Marię w świątyni, aby mogła w niej służyć wraz z innymi dziewicami. Historia ta dała początek uroczystości liturgicznej upamiętniającej prezentację Marii w Świątyni. W kościele wschodnim święto obchodzono już w VII wieku. W świecie zachodniego chrześcijaństwa święto Ofiarowania Marii zostało ustanowione w XIV wieku.. Obrzęd religijny o łacińskiej nazwie representatio figurata został po raz pierwszy odtworzony w Awinionie 21 listopada 1372 roku.

Czytaj więcej

„Nawrócona”: Zmieniają się epoki, nietolerancja zostaje

Za pierwowzór przedstawień Marii jako Służebnicy w sztuce uważa się srebrną figurę ufundowaną w XIV wieku do Katedry w Mediolanie. Rzeźbę tę uważano za cudowną. Motyw Marii jako Służebnicy był też popularny na terenach Bawarii, Frankonii i Salzburga, a także na Śląsku. Rzeźba, która trafiła do MNW oparta jest na mediolańskim wzorcu.

W Galerii Sztuki Średniowiecznej figura prezentowana jest obecnie w otoczeniu innych dzieł z XIV–XVI wieku, które kiedyś były częścią wystroju kościołów, pochodzących z różnych regionów Polski: Śląska, Małopolski, Wielkopolski i Kujaw oraz Pomorza.

Za pierwowzór przedstawień Marii jako Służebnicy w sztuce uważa się srebrną figurę ufundowaną w XIV wieku do Katedry w Mediolanie

Można ja porównać z innym przedstawieniem Marii jako Służebnicy – figurą podobnych rozmiarów (około 70 cm wysokości, co wskazuje, że prawdopodobnie obie były przeznaczone do prywatnej modlitwy w bocznych kaplicach świątyń/.

Rzeźby różnią się wzorami na sukniach. Madonna otrzymana w darze ma suknię zdobioną motywem ostu, który można czasem odnaleźć w przedstawieniach otaczającego Marię ogrodu zamkniętego. Druga rzeźba ma suknię w liście winorośli, zapowiadające ofiarę Chrystusa.