Mikołaj Małecki: Trzej królowie a kodeks karny

Spójrzmy na historię trzech królów i podstępny czyn Heroda, który chciał dowiedzieć się, gdzie jest Dzieciątko. W tym celu nakłaniał magów, by mu o tym donieśli. Kwalifikacja prawna biblijnego zdarzenia to wysoce skomplikowana mieszanka kilku instytucji prawa karnego materialnego.

Podstępne nakłanianie

„Udajcie się tam i wypytajcie starannie o Dziecię, a gdy Je znajdziecie, donieście mi, abym i ja mógł pójść i oddać Mu pokłon” – powiedział Herod do trzech królów. W rzeczywistości miał zamiar skrzywdzić Dziecię. Trzej królowie, „wysłuchawszy króla, ruszyli w drogę i – kierowani gwiazdą – znaleźli Dzieciątko. A otrzymawszy we śnie nakaz, żeby nie wracali do Heroda, inną drogą udali się z powrotem do swojego kraju” (Mt 2, 1–12).

Czytaj więcej

Rzecz o prawie

Jakub Sewerynik: Kto umie dziś świętować? Polemika z prof. Marcinem Matczakiem

Czy rzeczywiście „ateistyczne święta to samooszukiwanie się człowieka zagubionego w sekularnym do...

Herod ma zamiar zabić człowieka. Próbuje wciągnąć do planowanego czynu trzech mędrców, podstępnie nakłaniając ich do poszukiwania Dzieciątka. Liczy na to, że odnajdą Je i doniosą mu o tym, a więc udzielą informacji potrzebnych do dokonania zabójstwa. Herod oczywiście nie informuje magów, jakie są jego rzeczywiste intencje – wręcz przeciwnie, wprowadza ich w błąd, zapewniając, że on także chce oddać pokłon Dzieciątku.

Udzielenie Herodowi informacji o miejscu pobytu Dziecięcia byłoby ułatwieniem mu dokonania zamachu na jego życie. Patrząc na całą sytuację od strony Heroda, obiektywnie rzecz biorąc, poinformowanie go o miejscu przebywania ofiary ułatwiałoby przeprowadzenie zabójstwa, niezależnie od tego, że trzej królowie oczywiście nie mieli zamiaru ułatwiać mu popełnienia przestępstwa. Efekt? Ze strony Heroda zachodzi umyślne nakłanianie innej osoby do pomocnictwa w zabójstwie.

Święto Trzech Króli. Współsprawstwo magów?

Czyn Heroda jest popełniony umyślnie. Nie jest ważne, że osoba nakłaniana nie zdaje sobie sprawy z rzeczywistych intencji nakłaniającego. Wystarczy, że Herod (podżegacz) chce, żeby trzej królowie ułatwili mu dokonanie zabójstwa. Wprowadzając ich w błąd co do swych zamiarów, dąży do osiągnięcia konkretnego celu - uzyskania informacji o miejscu narodzenia Dzieciątka.

Ważne jest to, co wie i czego chce podżegacz, a nie to, czego ma świadomość i czego chce osoba nakłaniana. Ona może nie zdawać sobie sprawy z tego, co faktycznie robi (że ułatwia przestępstwo), i sama może nawet nie popełniać czynu zabronionego (nie jest karalne nieumyślne pomocnictwo). Istotne jest, by podżegacz wiedział, co się święci, i chciał, by ktoś obiektywnie ułatwił mu dokonanie zabójstwa. Tworząc kwalifikację prawną czynu Heroda, mówimy więc o umyślnym podżeganiu do pomocnictwa w zabójstwie.

W omawianej sytuacji podżegani są jednocześnie wszyscy trzej królowie (liczba mnoga: „udajcie się”, „wypytajcie”, „donieście mi”). Z perspektywy nauki o tożsamości czynu należy uznać, że Herod dopuścił się jednego czynu polegającego na nakłanianiu trzech osób naraz. Skierował swoją prośbę do wszystkich magów równocześnie. Czyn Heroda jest więc podżeganiem konkretnych osób do wspólnego ułatwienia mu popełnienia przestępstwa. Mówimy zatem o podżeganiu do pomocnictwa, które ma dokonać się we współsprawstwie trzech magów. Takie połączenie form przestępnego współdziałania jest możliwe na gruncie polskiego kodeksu karnego: podżeganie dotyczy pomocnictwa, a pomocnictwo ma być zrealizowane we współsprawstwie.

Czytaj więcej

Plus Minus

Infantylne opowiadanie o Bożym Narodzeniu to znak rozpoznawczy polskiego Kościoła

Infantylizacja jako cnota, odmowa zmierzenia się z procesem zmian, jakie zachodzą w świecie, a na...

Czy Herod przestępstwa dokonał czy usiłował?

Trzeba jeszcze przesądzić, czy Herod dokonał przestępstwa. Z pewnością nie dokonał planowanego morderstwa, a co z podżeganiem? Musimy rozstrzygnąć, czy trzej królowie rzeczywiście zdecydowali się spełnić żądanie Heroda i donieść mu o miejscu przebywania Dziecięcia.