Marek Domagalski: Wirus nie przesunie wyborów prezydenckich

Strach przed epidemią w Europie stawia pytanie, czy z tego powodu wyznaczone na 10 maja wybory prezydenckie mogą być przesunięte. Musiałaby to być ostateczność. Pośrednich rozwiązań nie ma.

Aktualizacja: 25.02.2020 11:24 Publikacja: 24.02.2020 16:54

Marek Domagalski: Wirus nie przesunie wyborów prezydenckich

Foto: Fotorzepa/ Robert Gardziński

Nigdy w Polsce demokratycznej się to nie zdarzyło. Tak samo jak wprowadzenie stanu nadzwyczajnego. Chociaż pytania o przesunięcie zeszłorocznych wyborów do Parlamentu Europejskiego pojawiały się w związku z dotkliwą powodzią w południowo-wschodniej Polsce. A tylko wprowadzenie stanu nadzwyczajnego w kraju skutkowałoby przesunięciem wyborów prezydenckich. O tym jednak, co potwierdzają prawnicy, raczej mowy być nie może.

Kwestie te reguluje konstytucja. W rozdziale XI „Stany nadzwyczajne” w art. 228 mówi, że stan nadzwyczajny (wojenny, wyjątkowy lub klęski żywiołowej) może być wprowadzony ustawą lub rozporządzeniem w sytuacjach „szczególnych”. I właśnie w czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie mogą być przeprowadzane wybory prezydenta RP, a jego kadencja ulega przedłużeniu. Tylko wybory samorządowe mogą być przeprowadzone tam, gdzie nie został wprowadzony stan nadzwyczajny.

W przypadku takim jak epidemia najwłaściwszym ze stanów nadzwyczajnych byłby stan klęski żywiołowej. Może go ogłosić rząd w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub ich usunięcia na czas nie dłuższy niż 30 dni na części albo na całym terytorium państwa. Przedłużenie tego stanu może nastąpić za zgodą Sejmu (zwykłą większością). Ustawa określająca ograniczenia wolności i praw człowieka, i obywatela w stanie klęski żywiołowej może obejmować m.in. wolność poruszania się i pobytu na terytorium Polski.

Profesor Marek Chmaj, konstytucjonalista, uważa, że nic w przewidywalnej przyszłości nie wskazuje, by były podstawy do stosowania tak radykalnego środka, a gdyby już rozważać któryś z nich, to raczej stan wyjątkowy. Profesor nie uważa jednak epidemii za klęskę żywiołową.

Stan wyjątkowy może wprowadzić prezydent na wniosek rządu na czas nie dłuższy niż 90 dni na części albo na całym terytorium państwa, a jego przedłużenie może nastąpić tylko raz za zgodą Sejmu do 60 dni.

Możliwości odroczenia wyborów prezydenckich nie widzi również Wojciech Hermeliński, do niedawana przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej. Wskazuje, że pewne ograniczenia żywiołowe czy epidemie, choćby groźnej grypy, w efekcie której niektórzy wyborcy mogli nie pójść na głosowanie, zdarzały się, ale nie może być to powód do przesuwania wyborów. To powinna być ostateczność.

Natomiast kodeks wyborczy niewiele o takich nadzwyczajnych sytuacjach mówi, zapewne nieprzypadkowo, gdyż są one dość dokładnie uregulowane w konstytucji. W art. 47 § 1 kodeks wyborczy stanowi jedynie, że głosowania nie wolno przerywać. Gdyby zaś wskutek nadzwyczajnych wydarzeń głosowanie było przejściowo uniemożliwione, obwodowa komisja wyborcza może zarządzić jego przerwanie, przedłużenie albo odroczenie do dnia następnego.

Nigdy w Polsce demokratycznej się to nie zdarzyło. Tak samo jak wprowadzenie stanu nadzwyczajnego. Chociaż pytania o przesunięcie zeszłorocznych wyborów do Parlamentu Europejskiego pojawiały się w związku z dotkliwą powodzią w południowo-wschodniej Polsce. A tylko wprowadzenie stanu nadzwyczajnego w kraju skutkowałoby przesunięciem wyborów prezydenckich. O tym jednak, co potwierdzają prawnicy, raczej mowy być nie może.

Kwestie te reguluje konstytucja. W rozdziale XI „Stany nadzwyczajne” w art. 228 mówi, że stan nadzwyczajny (wojenny, wyjątkowy lub klęski żywiołowej) może być wprowadzony ustawą lub rozporządzeniem w sytuacjach „szczególnych”. I właśnie w czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie mogą być przeprowadzane wybory prezydenta RP, a jego kadencja ulega przedłużeniu. Tylko wybory samorządowe mogą być przeprowadzone tam, gdzie nie został wprowadzony stan nadzwyczajny.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Podatki
Nierealna darowizna nie uwolni od drakońskiego podatku. Jest wyrok NSA
Samorząd
Lekcje religii po nowemu. Projekt MEiN pozwoli zaoszczędzić na katechetach
Prawnicy
Bodnar: polecenie w sprawie 144 prokuratorów nie zostało wykonane
Cudzoziemcy
Rząd wprowadza nowe obowiązki dla uchodźców z Ukrainy
Konsumenci
Jest pierwszy wyrok ws. frankowiczów po głośnej uchwale Sądu Najwyższego
Materiał Promocyjny
Dzięki akcesji PKB Polski się podwoił