Tegoroczny Marsz Niepodległości odbędzie się pod hasłem „Polak w Polsce gospodarzem”, a jego organizatorzy zapowiadają rekordową frekwencję, m.in. liczba uczestników ma być trzykrotnie wyższa niż rok wcześniej. W manifestacji, która ma być wyrazem sprzeciwu wobec masowej imigracji i rządu Donalda Tuska, udział ma wziąć prezydent Karol Nawrocki, a także liderzy prawicowych ugrupowań. Jak co roku pojawiają się pytania dotyczące ewentualnych zamieszek na ulicach stolicy Polski.
Dyżury obrońców 11–14 listopada: nabór adwokatów i radców prawnych bez zgłoszeń
Za organizację i ustalenie liczby dyżurujących obrońców odpowiadają sądy we współpracy z samorządami zawodowymi adwokatów i radców prawnych. Pod koniec października Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie ogłosiła nabór na udzielanie dodatkowej pomocy prawnej w okresie 11–14 listopada. Dzień później również Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała o poszukiwaniu w tej sprawie radców prawnych. W ten sposób oba samorządy reagowały na prośbę kierownictwa Sądu Okręgowego w Warszawie o wzmocnienie obsady dyżurów w Święto Niepodległości.
Czytaj więcej
W Święto Niepodległości Warszawa zapłonie od rac – zapowiadają organizatorzy Marszu Niepodległości. W tym roku ma być trzykrotnie większy niż poprz...
O stan przygotowań do 11 listopada „Rzeczpospolita” zapytała Sąd Okręgowy w Warszawie. Jego rzeczniczka ds. karnych, sędzia Anna Ptaszek, przekazała nam jednak, że „żaden adwokat ani żaden radca prawny nie zgłosili gotowości do świadczenia dodatkowej pomocy prawnej w okresie 11–14 listopada 2026 r.”. Pomoc miała dotyczyć rozpoznawania wniosków o zastosowanie tymczasowego aresztowania, zażaleń na zatrzymanie oraz spraw prowadzonych w trybie przyspieszonym.
Sędzia Ptaszek przypomniała również, że Sąd Okręgowy w Warszawie nie organizuje pomocy prawnej dla potencjalnych zatrzymanych, a prawidłowość zatrzymań oceniają poszczególne sądy rejonowe. – W praktyce obrońcy pełnią dyżury na potrzeby konkretnego sądu rejonowego – wyjaśniła rzeczniczka. Chodzi o standardowe obowiązkowe dyżury, które mają zagwarantować obronę na etapie postępowania sądowego, np. przy rozpoznawaniu wniosków o tymczasowe aresztowanie.
Czytaj więcej
W praktyce nawet najbardziej druzgocąca ocena pracy oskarżyciela dokonana przez sąd nie ma wpływu na jego dalsze decyzje.
Trasę Marszu Niepodległości obejmują swoją właściwością miejscową sądy rejonowe dla Warszawy-Śródmieścia oraz dla Warszawy Pragi-Południe, przy czym ten drugi wchodzi w skład odrębnego okręgu Sądu Okręgowego Warszawa-Praga. Jeżeli jednak ich obciążenie wyraźnie wzrośnie, to najprawdopodobniej wsparcia udzielą im pozostałe sądy, zgodnie z ustaleniami ich prezesów.
Prawa zatrzymanych: art. 245 kpk i zapewnienia policji
Zgodnie z art. 245 par. 1 kodeksu postępowania karnego każda osoba zatrzymana ma prawo do nawiązania kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym. Komenda Stołeczna Policji zapewnia „Rzeczpospolitą”, że każda zatrzymana osoba jest informowana o przysługujących jej prawach, w tym o prawie do kontaktu z obrońcą. – Na jej żądanie Policja umożliwia nawiązanie takiego kontaktu w dostępnej formie, a także bezpośrednią rozmowę z prawnikiem. W przypadku postępowań prowadzonych w trybie przyspieszonym, jeżeli podejrzany nie ma ustanowionego obrońcy, udostępnia mu się wykaz adwokatów i radców prawnych pełniących dyżury, zawierający dane umożliwiające nawiązanie z nimi kontaktu – podkreślił w odpowiedzi na nasze pytania rzecznik prasowy Komendanta Stołecznego Policji kom. Jacek Wiśniewski.
Czytaj więcej
Resort sprawiedliwości pracuje nad zmianami w kodeksie postępowania karnego, które mają wprowadzić obowiązkowy udział obrońcy już od pierwszej czyn...
– Policja respektuje uprawnienia osób zatrzymanych i zapewnia im możliwości skorzystania z przewidzianych prawem gwarancji procesowych, niezależnie od charakteru wydarzenia, w związku z którym doszło do zatrzymania – zaznaczył komisarz.
Dlaczego brak chętnych? Dyżur w gotowości bez wynagrodzenia
W rozmowie z „Rzeczpospolitą” adwokat Aleksander Krysztofowicz z Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie wyjaśnia, że brak chętnych na dodatkowe dyżury obrończe wiąże się z brakiem wynagrodzenia za samą gotowość do pracy.
Dyżury obrońców obejmują godziny 8.00–14.00 i 14.00–20.00 i w tym czasie powinni być oni dostępni dla potencjalnych zatrzymanych. – To oznacza, że muszą być w pogotowiu, nie mogą nigdzie wyjechać i mieć coś zaplanowanego, co by uniemożliwiło ich przyjazd do sądu. Jeżeli ktoś jest w gotowości i jego czas jest zablokowany, to jednak stoję na stanowisku, że powinien otrzymywać jakiegoś rodzaju wynagrodzenie – podkreśla.
Mec. Krysztofowicz zwraca przy tym uwagę, że w przypadku 11 listopada oznacza to rezerwowanie czasu w dzień ustawowo wolny od pracy, bez pewności, czy prawnik zostanie wezwany. Przypomina też, że dodatkowej obsady poszukuje się przez apele do adwokatów i radców prawnych o dobrowolne zgłoszenia, jednak nieuregulowana kwestia wynagrodzenia za dyżur wyjaśnia brak zainteresowania.
Kontakt z adwokatem po zatrzymaniu: co radzi Aleksander Krysztofowicz
Niezależnie od tego adwokat podkreśla ogromne znaczenie kontaktu z obrońcą niezwłocznie po zatrzymaniu, jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem. Chodzi o możliwość przygotowania się do czynności, poznania swoich praw i zrozumienia możliwych następstw składanych wyjaśnień. Zaznacza, że nawet przy profesjonalnym działaniu policji rola obrońcy pozostaje odrębna. – Pamiętajmy, że organy ścigania mają swoją rolę. My, działając jako obrońcy, również mamy swoją określoną rolę. Mamy pilnować tego, żeby były respektowane prawa osoby zatrzymanej – podkreśla.
Osobnym zagadnieniem jest obrona obligatoryjna, przy czym sam wniosek o tymczasowe aresztowanie nie przesądza jeszcze o obowiązku posiadania obrońcy. – Pamiętajmy jednak, że w każdej sprawie, w której ktoś zostaje zatrzymany, nie ma oczywiście gwarancji, że zaraz zostanie zwolniony. To jest pozbawienie wolności i może wiązać się ze środkami przymusu bezpośredniego, z kajdankami i tak dalej – dodaje.
Czytaj więcej
Czy do uchylenia wyroku sądu wystarczy stwierdzenie nieobecności obligatoryjnego obrońcy na części rozprawy? Czy w takiej sytuacji należy uchylić c...
Prawnik opisuje też praktyczne trudności z uzyskaniem kontaktu z klientem, szczególnie wieczorem i nocą, a może się zdarzyć, że dana osoba zostaje zatrzymana w wyniku zamieszania związanego z przebywaniem w tłumie czy błędów policji. – To są bardzo ważne momenty z punktu widzenia każdego postępowania karnego, te momenty zaraz po zatrzymaniu. Jedno nieopatrzne słowo wypowiedziane do protokołu może być brzemienne w skutkach – przestrzega mec. Krysztofowicz, zachęcając do zapoznania się z informacjami o prawach osób zatrzymanych. Zwraca też uwagę, że taka osoba działa zazwyczaj w silnym stresie i może nie rozumieć znaczenia procedur.
– Dlatego też dobrze mieć przy sobie numer telefonu do adwokata albo do kogoś bliskiego, kto zostanie poinformowany o naszym zatrzymaniu. Warto też wcześniej umówić się z adwokatem, porozmawiać o tym, co można, a czego nie można, na co zwrócić uwagę i co robić, jeżeli ktoś już trafi na komisariat policji – podsumowuje przedstawiciel warszawskiej palestry.
Obrońca z urzędu w święto. Pomoc może nie dotrzeć przed przesłuchaniem
Rzeczniczka Sądu Okręgowego w Warszawie była przez nas pytana również o to, w jaki sposób pomoc prawną, jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem, uzyska osoba zatrzymana w nocy, która nie zna żadnego prawnika i nie dysponuje środkami na jego wynagrodzenie. W takiej sytuacji – jak wyjaśniła – można ubiegać się o obrońcę z urzędu, wykazując brak środków na pokrycie kosztów obrony z wyboru. Niezbędna jest wówczas decyzja sądu, a następnie skuteczne powiadomienie wyznaczonego prawnika, co w okresie świątecznym, jej zdaniem, w wielu przypadkach może okazać się niemożliwe.
– W praktyce zatem może nie dojść do wyznaczenia obrońcy z urzędu i podjęcia przez niego czynności przed pierwszym terminem przesłuchania w związku z zatrzymaniem, które także przecież jest limitowane czasowo – podsumowała.
