Materiał w ramach projektu: „Rzeczpospolita” i OLX Praca

Osoby szukające pracy zwracają uwagę na to, ile mogą zarobić, jakie otrzymają benefity, czy będą miały w miarę prosty dojazd do pracy, ale także, jaka jest atmosfera w pracy oraz w jaki sposób firma czy instytucja dba (lub nie) o środowisko, jakie prowadzi działania społeczne oraz korporacyjne z obszaru ESG (Environmental, Social, Governance). Dla szukających pracy, szczególnie młodszych, ważne jest, czy firma dba o samopoczucie pracowników (work life balance, ale także czy ma politykę równości i różnorodności). 60 proc. szukających pracy, którzy nie skończyli 34 lat, sprawdza aktywność ESG przyszłych pracodawców.

Satysfakcję ma dawać zarówno pensja, jak i atmosfera w pracy

Głównymi przyczynami rozważania zmiany pracy są: niskie zarobki (44 proc.), brak możliwości rozwoju (26 proc.), nadmiar obowiązków (23 proc.) oraz zła atmosfera (22 proc.) w obecnym miejscu pracy. Dobrostan rozumiany jako bezpieczeństwo finansowe i emocjonalne jest ważnym elementem, który współdecyduje, czy chcemy pozostać w tej samej pracy, czy zamierzamy szukać nowej. Tak wynika z badania opinii społecznej opisującego sytuację na rynku pracy pt. „Kryteria wyboru pracodawców”, zrealizowanego na zlecenie OLX Praca. Na pytania o ocenę obecnego pracodawcy, proces rekrutacyjny oraz opinie na temat potencjalnego przyszłego zwierzchnika poproszono tych, którzy zmienili pracę lub właśnie jej szukają oraz tych, którzy nie zamierzają tego robić.

Dla osób zatrudnionych, które nie chcą zmienić miejsca pracy, podstawowe znaczenie ma jakość relacji emocjonalnych: z współpracownikami i stosunków z bezpośrednim przełożonym. Ważny jest też komfort i pewność utrzymania stanowiska, a także inne elementy budujące poczucie stabilności firmy, w tym jakość świadczonych usług i produktów. Lojalność pracowników wobec pracodawcy budują przede wszystkim poczucie stabilności zatrudnienia (72 proc.), dobre relacje ze współpracownikami (59 proc.) oraz z przełożonym (55 proc.). To one są najczęściej wskazywanym powodem pozostania w obecnym miejscu pracy (razem z odpowiadająca pracownikom lokalizacją – 57 proc.).

Protekcja czy chęć poznania firmy ze szczegółami?

Jak wynika z badania OLX Praca, istnieje zbieżność pomiędzy tym, jakie metody respondenci uważają za najbardziej efektywne przy rekrutacji, a jakie znaczenie ma dla nich dobra atmosfera w pracy, równowaga pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym oraz stresem. Dla Baby Boomers i starszych (61+) oraz pokolenia X (45-60 lat) pomoc znajomych i rodziny jest bardziej cenna i efektywna niż odpowiadanie na ogłoszenia w portalach. Gdy poproszono o wskazanie najbardziej skutecznej metody poszukiwania pracy – uznało tak 22 proc. przedstawicieli Baby Boomers i 28 proc. pokolenia X. Ponad połowa tych respondentów wymieniła też osobiste koneksje jako sposób poszukiwania nowej pracy. Młodsi na pierwszym miejscu postawili ogłoszenia o pracę, choć wciąż czterech na dziesięciu respondentów liczy na bliskich.

Dobre relacje ze współpracownikami są ważniejsze dla pracowników dojrzałych, ponad 60-letnich (wskazało na nie prawie 67 proc.) oraz osób po 45. roku życia (ok. 61 proc.) niż młodszych. Jako ważną motywację do pozostania wymieniła je co druga osoba z pokolenia Y (29-44 lata). Wśród najmłodszych – pokolenia Z (18 – 28 lat) – relacje jako przyczynę pozostania w tej samej pracy podało 59 proc. pytanych.

Chociaż stabilność zatrudnienia pozostaje uniwersalnym fundamentem lojalności pracowników, to jej znaczenie różni się w zależności od wieku pracowników. W przypadku osób starszych kluczową rolę zaczynają odgrywać dobre relacje ze współpracownikami. Dla tej grupy praca jest nie tylko źródłem bezpieczeństwa finansowego, ale także ważnym elementem codziennego funkcjonowania. Stabilne, sprawdzone zespoły dają im poczucie przynależności, przewidywalności i redukują stres, który jest jednym z głównych czynników powstrzymujących przed zmianą pracy. Pokolenie Y, choć wciąż silnie nastawione na rozwój i atrakcyjne wynagrodzenie, również coraz częściej docenia relacje w zespole. Fakt, że co druga osoba z tej grupy wskazuje je jako istotną motywację do pozostania w obecnym miejscu pracy, pokazuje, że w pewnym momencie kariery „miękkie” czynniki zaczynają równoważyć kwestie finansowe. Z kolei wśród najmłodszych, relacje często postrzegane są bardziej jako element kultury organizacyjnej i atmosfery pracy niż długofalowego bezpieczeństwa. Dlatego też młodsi pracownicy, chociaż są bardziej otwarci na zmiany, to trafiając do środowiska, w którym czują wsparcie i akceptację, chętniej decydują się zostać na dłużej. To pokazuje, że niezależnie od wieku dobre relacje w miejscu pracy nie tylko wzmacniają poczucie stabilności, lecz także realnie obniżają lęk przed zmianą i ryzykiem, które dla wielu pracowników pozostaje jedną z głównych barier mobilności zawodowej – mówi Kamil Szabłowski PR & Communication Manager OLX.

Jawne i ukryte motywacje lojalności lub jej braku

Choć wysokość płac (68 proc.) i terminowość wypłat (70 proc.) są najczęściej wskazanymi istotnymi czynnikami wyboru oferty pracy, to na ważność atmosfery wskazało 64 proc. szukających pracy. Także dla więcej niż połowy badanych (55 proc.) czynnikami takimi są troska o samopoczucie pracowników oraz docenianie ich – finansowe i psychiczne ( 54 proc.). Autorzy raportu zwracają uwagę, że istnieją czynniki, które mają silny wpływ na ocenę miejsca pracy lub na wybór oferty, a nie zawsze są uświadomione przez pracujących. Nazwali je „ukrytymi motywacjami”. Ich zdaniem są to właśnie działania z obszaru ESG, szczególnie polityka firmy dotycząca różnorodności i równości, ochrona środowiska, inicjatywy społeczne oraz benefity pozapłacowe.

To sygnał dla pracodawców, by komunikować swoje zaangażowanie w ESG jako element strategii zrównoważonego rozwoju, ale także metody tworzenia bezpiecznego i stabilnego środowiska pracy. Firmy powinny tak robić między innymi dlatego, iż szukający pracy deklarują, że ważne są dla nich: ogólna atmosfera, kontakty z przełożonymi oraz sposób postrzegania zarządu. Warto aktywnie prezentować kulturę organizacyjną i działania wspierające relacje międzyludzkie, budując psychologiczne bezpieczeństwo już na etapie rekrutacji. Są to tak samo ważne informacje jak te o warunkach pracy: zakresie obowiązków, formie zatrudnienia czy elastyczność godzin pracy. Na wszystkie te elementy zwracają uwagę kandydaci, ale one też budują zaufanie i lojalność pracowników.

- Rozwój społeczny coraz bardziej związany jest z budowaniem dobrostanu i szacunkiem dla różnych grup interesariuszy – mówi dr Piotr Sedlak, ekonomista z UEK w Krakowie i ekspert w firmie doradczej Sedlak Sedlak. Uważa, że z perspektywy dekad widoczna jest na rynku pracy zmiana sposobu, w jaki pracodawcy odnoszą się do pracowników, w tym odpowiadają na ich potrzeby. Dzieje się tak za sprawą regulacji prawnych, ale też zmian społecznych.

Wcześniejsze badania także pokazują jak dla pracowników ważne są działania ESG firm, choć nie zawsze właściwie rozumieją sam skrót. Tak właśnie odpowiedzieli respondenci z Polski w Globalnym raporcie SEC Newgate ESG Monitor 2024. Ponad połowa respondentów z Polski (58 proc.) stwierdziła, że firmy powinny odgrywać bardziej aktywną rolę społeczną. Polacy oczekują sprawiedliwego traktowania pracowników oraz jasnej i przejrzystej działalności. Większość badanych uważa też, że ​​firmy w naszym kraju powinny dbać o interesy wszystkich interesariuszy, a nie tylko akcjonariuszy.

Dodatkowo 44 proc. respondentów z Polski, przyznało, że kwestie związane z ESG wpływają na kontynuowanie zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy, albo zwraca uwagę na działania firm, gdy zastanawia się nad rozpoczęciem nowej pracy.

Marzena Strzelczak, doradczyni zarządu ds. DEI, Forum Odpowiedzialnego Biznesu zwróciła uwagę na to jak bardzo zmienił się społeczny wymiar odpowiedzialnego biznesu w ciągu ostatnich dwudziestu latach w publikacji „25 lat zrównoważonego rozwoju w Polsce” FOR. To już nie tylko warunki pracy, ale także prawa człowieka. Kulturę organizacyjną na początku tego wieku określiła jako „niekiedy toksyczną”, pokazała zmianę. Napisała: „Firmy wprowadzają rozwiązania, dzięki którym prawo równościowe zaczyna realnie funkcjonować: edukując kadrę menedżerską, wdrażając np. programy wyrównujące szanse kobiet i mężczyzn, wzmacniając włączającą kulturę organizacji i dbałość o dobrostan w różnorodnych zespołach. Czasami organizacje także wychodzą poza własną firmę i zapisy obowiązującego prawa, wspierając grupy mniejszościowe.”

Czy powinno wzrosnąć zaangażowanie firm w rozwój lokalny?

W badaniu OLX Praca „Kryteria wyboru pracodawców” poproszono ankietowanych, by ocenili swoje miejsce zamieszkania pod względem infrastruktury rynku pracy. Odpowiedzi usystematyzowano w regionach skupiających kilka województw. Wśród osób szukających pracy najmniejsze noty otrzymał region południowy. Tylko 13 proc. uznało, że jakość infrastruktury wspierającej pracę (np. dojazdy, internet) jest odpowiednia. Niewiele więcej (14 proc) dobrze ocenia atmosferę i środowisko pracy w lokalnych firmach. W tych dwóch kategoriach najwięcej pozytywnych wskazań otrzymał region północno-zachodni. Tam też co trzecia osoba uważa, że znajdzie pracę odpowiadającą swoim oczekiwaniom finansowym. Mniej optymistycznie spoglądają na tę kwestię mieszkańcy południa kraju – na znalezienie pracy z interesującym wynagrodzeniem liczy 22 proc. badanych.

Ekonomiści zwracają uwagę na rosnące znaczenie procesów demograficznych oraz na sytuację na krajowym i lokalnych rynkach pracy. Wzrośnie także ich znaczenie wobec czynników koniunkturalnych w procesach rekrutacyjnych i HR.

Z szacunków MF wynika, że 58 proc. populacji mieszkającej w Polsce to osoby w wieku produkcyjnym. Za cztery lata będzie to o 1 pkt mniej, a w 2040 roku – 48 proc. Jeszcze szybciej zmniejszać się będzie udział dzieci i młodzieży w społeczeństwie (czyli przyszłych pracowników). Szacuje się, że w 2025 r. wyniósł on 17,6 proc., za cztery lata będzie to 15,6 proc., a za czternaście – 13 proc. Równocześnie będzie rosła liczba osób starszych – według prognozy GUS w roku 2040 populacja osób w wieku 60 lat i starszych będzie wynosiła 11,4 mln (wzrost o jedną siódmą wobec obecnej liczby).

Obraz zmian demograficznych i wpływu na lokalne rynki pracy oraz kondycje firm dopełniają informacje o migracjach wewnętrznych. W ostatnich latach w dwóch na trzy gminach zmniejszyła się liczba mieszkańców. Rośnie natomiast ich liczba na terenach okalających duże miasta. Ma to szczególne znaczenie dla średnich i małych firm z siedzibami w mniejszych miejscowościach. Ich potencjalne, przyszłe działania i zaangażowanie w rozwój lokalnych społeczności , poprawią ich sytuację na rynku i zwiększą konkurencyjność jako pracodawców.

Problem odnalezienia siebie w przestrzeni, którą tworzą rozwój sztucznych technologii i konieczność zapewnienia dobrostanu w miejscu pracy, będzie tematem rozmów i prelekcji ekspertów podczas konferencji OLX Know How 2026.

Materiał w ramach projektu: „Rzeczpospolita” i OLX Praca