Urlop z powodu siły wyższej. Kiedy można z niego skorzystać?

Przepisy dotyczące zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej uregulowane zostały w art. 148 (1) § 1 – 6 Kodeksu pracy. Przepis wprowadzony został ustawą z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, a obowiązuje od 26 kwietnia 2023 r..

Czytaj więcej:

Kadry i Płace

Szef ma prawo żądać podania przyczyny zwolnienia z powodu siły wyższej

Wniosek o zwolnienie od pracy może zo...

Pro

Czym jest urlop z powodu siły wyższej? Kiedy przysługuje?

Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej, nazywane też urlopem z powodu siły wyższej, przysługuje – jak można przeczytać w Kodeksie pracy – „[…] z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika”.

Czym jest wspomniana siła wyższa? W polskim prawie brak jest wyraźnej definicji. Wyjaśnienie tego pojęcia znaleźć można w orzecznictwie sądów. Jedno z orzeczeń przywołuje na swojej stronie internetowej Okręgowy Inspektorat Pracy w Olsztynie: „Za siłę wyższą uważa się jedynie zdarzenia zewnętrzne w stosunku do uprawnionego, a zarazem nadzwyczajne i w konsekwencji nieuchronne oraz w danym układzie stosunków niemożliwe do przewidzenia” (wyrok Sądu Najwyższego z 13.05.2021 r., V CSKP 83/21).

Wśród takich wydarzeń, które wynikają z działania siły wyższej, można wymienić np.:

Nie można natomiast zaliczyć tutaj sytuacji, które zostały wcześniej zaplanowane, a więc np. remont mieszkania czy towarzyszenie bliskiej osobie w czasie wcześniej umówionych badań lekarskich.

Ile dni zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej przysługuje w ciągu roku?

Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej przysługuje każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę. Pracownik może skorzystać z tego zwolnienia w wymiarze 2 dni lub 16 godzin w ciągu roku kalendarzowego. O formie wykorzystania zwolnienia w danym roku kalendarzowym – dziennej czy godzinowej – decyduje sam pracownik w czasie złożenia pierwszego wniosku o to wolne w danym roku.

Zwolnienie to – jak można przeczytać w Kodeksie pracy – „[…] udzielane w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny”.

Warto pamiętać jeszcze o tym, że niewykorzystane w danym roku dni lub godziny zwolnienia z powodu siły wyższej nie przechodzą – w przeciwieństwie do urlopu wypoczynkowego – na kolejny rok kalendarzowy.