Byłem strażakiem i w związku z tym od 1992 r. pobieram emeryturę z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA. W latach 1992 – 1999 pracowałem też w instytucjach samorządowych, które odprowadzały od moich zarobków składki ZUS. Uważam, że powinienem mieć prawo do ich zwrotu, bo w żaden sposób nie wpływają na moje prawo do świadczeń emerytalnych. Czy jest podstawa prawna do takiego żądania?

– pyta czytelnik.

Nie ma możliwości żądania zwrotu składek. Okresy pracy niekiedy wpływają na prawo do mundurowej emerytury, ale – jak wynika z pytania – nie w tym wypadku.

Emerytowi, który pozostawał w służbie przed 2 stycznia 1999 r., dolicza się na jego wniosek do wysługi emerytalnej przypadające po zwolnieniu ze służby okresy:

- zatrudnienia przed 1 stycznia 1999 r. w wymiarze pracy nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy,

- opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po 31 grudnia 1998 r. lub okres nieopłacania składek z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia.

Wynika to z art. 14 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji, ABW, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, CBA, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (DzU z 2004 r. nr 8, poz. 67).

Nie zawsze jednak jest to możliwe. Okresy te dolicza się do wysługi emerytalnej, jeżeli emerytura wynosi mniej niż 75 proc. podstawy wymiaru, a emeryt ukończył 55 lat (mężczyzna) i 50 lat (kobieta) albo stał się inwalidą.

– Nie ma podstawy prawnej do zwrotu emerytowi wpłaconych do ZUS składek na ubezpieczenia społeczne – wyjaśnia Wioletta Paprocka, rzecznik prasowy MSWiA.

Osoby fizyczne, które na obszarze Polski są pracownikami, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Pobieranie przez pracownika emerytury lub renty nie zwalnia go z obowiązku opłacania składek.

Wynika to z ogólnej zasady zawartej w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.). Obowiązek ubezpieczenia społecznego dotyczy wszystkich pracowników. Istnieje bez względu na rodzaj umowy (na czas określony, nieokreślony, okres próbny). Nie ma też znaczenia wymiar czasu pracy. Z obowiązku tego nie zwalnia również praca wykonywana na podstawie umowy o pracę w dwóch lub więcej zakładach. Do wszystkich pracowników stosuje się dokładnie te same reguły.

– Obowiązkowe ubezpieczenie emerytów i rencistów prowadzących działalność zarobkową na podstawie stosunku pracy jest powtórzeniem wcześniejszych uregulowań, z tym że przed 1999 r. składka była łączna na wszystkie rodzaje świadczeń i opłacał ją wyłącznie pracodawca – wyjaśnia Przemysław Żółtowski, zastępca dyrektora Departamentu Ubezpieczeń Społecznych w MPiPS.

Pozostaje pytanie, czy zasadne jest obejmowanie pracujących emerytów i rencistów obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Trybunał Konstytucyjny

uznał jednak, że mówiące o tym przepisy są nie tylko zgodne z konstytucją, ale też w pełni uzasadnione (

wyrok z 4 grudnia 2000 r., sygn. akt K 9/00

).

Warto dodać, że osoba, która ma prawo do emerytury określonej w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym służb mundurowych, nie nabywa emerytury z ubezpieczenia społecznego (art. 2 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).