[b]Tak wynika z wyroku WSA w Warszawie z 14 maja 2009 r., (sygn. VIII SA/Wa 126/09).[/b]

[srodtytul]Jaki był problem[/srodtytul]

Organy podatkowe odmówiły spółce cywilnej zwrotu VAT za luty 2006 r. Po przeprowadzeniu czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku organ I instancji ustalił, że spółka prowadziła działalność gospodarczą w okresie od września 2005 r. do lutego 2006 r., kiedy to nastąpiło zaprzestanie przez nią prowadzenia działalności gospodarczej.

Spółka poinformowała o zaprzestaniu działalności organ I instancji, składając 9 marca 2006 r. na formularzu VAT-Z zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT z dniem 28 lutego 2006 r. oraz zgłoszenie aktualizacyjne (NIP-2). Zgłoszenie to stanowiło podstawę do wykreślenia spółki z rejestru podatników VAT. W związku z tym urząd skarbowy stwierdził, że zlikwidowanej spółce nie przysługuje zwrot podatku. Rację przyznała mu również izba skarbowa.

W tej sytuacji wspólnicy złożyli skargę do WSA.

[srodtytul]Skąd to rozstrzygnięcie[/srodtytul]

Sąd skargę uwzględnił. Stwierdził, że niewątpliwie nie można uznać wspólników spółki cywilnej skreślonej z ewidencji podatników VAT za jej następców prawnych sensu stricto. Jednak pomiędzy prawami i obowiązkami spółki cywilnej jako podatnika VAT zachodzi nie mniejsza niż wynikająca z następstwa prawnego tożsamość z prawami i obowiązkami wspólników tej spółki (osób fizycznych) istniejącymi również po skreśleniu spółki z ewidencji podatników.

Spółka cywilna zgodnie z art. 15 ustawy o VAT jest podatnikiem podatku od towarów i usług jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej. Fakt wykonywania przez osoby fizyczne działalności, w tym rodzącej określone prawa i obowiązki podatkowe, w ramach zawiązanej przez te osoby spółki cywilnej nie pozbawia jednak tych osób ich podmiotowości podatkowej jako osób fizycznych. Przepisy podatkowe przyznają wprawdzie spółce cywilnej podmiotowość podatkową, jednak w sferze materialnego prawa cywilnego spółka cywilna takiej podmiotowości, a więc zdolności prawnej (zdolności do nabywania praw i zaciągania zobowiązań), nie posiada nigdy, bo jest w istocie niesamodzielnym podmiotem praw i obowiązków, lecz obligacyjnym stosunkiem cywilnoprawnym łączącym wspólników.

Zdaniem sądu [b]spółka cywilna nie jest podmiotem praw i obowiązków podatkowych w zakresie VAT całkowicie odrębnym od jej wspólników. Podmiotami wykonującymi prawa i obowiązki zlikwidowanej, a więc nieistniejącej jako podmiot prawa, spółki cywilnej są wspólnicy.[/b]

Art. 96 ust. 6 ustawy o VAT wiąże wykreślenie spółki jako podatnika z rejestru nie z ustaniem jej bytu prawnego, lecz z zaprzestaniem działalności. Należy jednak mieć na uwadze przede wszystkim treść art. 14 ust. 9 ustawy o VAT, z którego należy odczytać istnienie swego rodzaju bytu prawnopodatkowego spółki cywilnej po jej wykreśleniu z rejestru podatników VAT, skoro zgodnie z tym przepisem przewiduje się zwrot nadwyżki podatku naliczonego za ostatni okres prowadzenia działalności spółki już po jej wykreśleniu, a więc po ustaniu zarówno prawnopodatkowego, jak i cywilnoprawnego bytu tej spółki. [b]Podmiotem praw wynikających z tej normy nie może być zatem zlikwidowana spółka, ale tylko jej wspólnicy.[/b]

[b]Do takich wniosków doszedł również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 10 marca 2009 r. (P 80/08)[/b] - patrz. artykuł [link=http://www.rp.pl/artykul/277315.html]"Wspólnikom uda się odzyskać nadpłacony VAT"[/link].