Z powodu różnych testamentów, odnajdywanych nieraz po latach, takie sytuacje nie należą do rzadkich.
Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysowała się rozbieżność stanowisk co do trybu, w jakim należy eliminować takie nieprawidłowości. Według pierwszego w razie wielokrotnego stwierdzenia nabycia spadku po tej samej osobie należy wznowić postępowanie na podstawie ogólnych przepisów o wznowieniu postępowania (art. 403 § 2 kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).
Zgodnie zaś z drugim poglądem właściwe jest wówczas postępowanie na podstawie art. 679 § 1 k.p.c. – z rozdziału o stwierdzeniu nabycia spadku, które ma również wznowieniowy charakter i pozwala na uchylenie wadliwego postanowienia.
Rzecznik praw obywatelskich, który skierował wniosek w tej sprawie do SN, przychyla się do drugiego stanowiska. Zdaniem RPO jednoznaczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozwoli na usunięcie niepewności co do wyboru właściwego środka prawnego i uniknięcie sytuacji, w których wszczęcie postępowania w trybie art. 679 k.p.c. spowoduje upływ terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W efekcie mogłoby skutkować nierozwiązaniem takiego sporu.
– Jednolite orzecznictwo będzie miało znaczenie nie tylko dla wymiaru sprawiedliwości – argumentuje rzecznik – ale także dla ochrony praw spadkobierców oraz praw osób trzecich korzystających z domniemań wynikających z postanowienia spadkowego.
