Marcin Bartczak, Marek Trzos-Rastawiecki: Banki do opinii rzecznika TSUE ws. WIBOR-u mogą podchodzić spokojnie

11 września 2025 r. poznamy opinię rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-471/24. Pytania prejudycjalne zadał Sąd Okręgowy w Częstochowie i dotyczą one stosowania Dyrektywy 93/13 do umów kredytowych opartych na zmiennej stopie procentowej powiązanej z WIBOR. W opinii publicznej wydarzenie to budzi duże zainteresowanie – niektórzy przedstawiają je wręcz jako zapowiedź przesilenia w sporach sądowych.

Czytaj więcej:

Raporty ekonomiczne Sądny dzień dla WIBOR-u. Stawką są setki miliardów złotych i stabilność banków

Od tego, w jakim kierunku pójdzie TSUE w kwestii WIBOR-u, zależeć może los nie tylko setek tysięcy kredytobiorców, ale i przyszłość całego systemu...

Pro

Znaczenie opinii rzecznika dla praktyki sądowej w Polsce

Należy pamiętać, że główne pytanie prejudycjalne zadane TSUE nie dotyczy technicznej czy rynkowej poprawności WIBOR-u, lecz kwestii formalnej, a przede wszystkim tego, czy warunki zmiennego oprocentowania, gdzie stosowany jest WIBOR tj. wskaźnik referencyjny – regulowany przez Rozporządzenie BMR i wprowadzony do umowy kredytu hipotecznego zgodnie z ustawą o kredycie hipotecznym – mogą być badane przez sądy pod kątem klauzul abuzywnych. W tym zakresie stanowisko KNF i przedstawiciela Komisji Europejskiej wyrażone na czerwcowej rozprawie przez TSUE było jednoznaczne – zastosowanie WIBOR-u w umowie nie powinno być przedmiotem badania przez polski sąd.

Nawet jednak, gdyby tak się stało i rzecznik wydałby odmienną opinię, to warto jednak pamiętać, że opinia rzecznika nie jest wyrokiem, a jedynie propozycją interpretacyjną. Trybunał może, ale nie musi podążyć za jej treścią. Co więcej, nawet jeśli kierunek wytyczony przez rzecznika zostanie później potwierdzony w orzeczeniu TSUE, nie będzie on miał charakteru natychmiastowej rewolucji. Praktyka pokazuje, że skutki orzeczeń TSUE w sprawach kredytowych materializują się stopniowo, a ostateczny kształt nadają im krajowe sądy.

Badane będą konkretne przypadki zastosowania WIBOR-u

Stwierdzenie przez TSUE, że klauzula zmiennego oprocentowania oparta na WIBOR nie jest wyłączona z badania abuzywności, będzie oznaczać tylko tyle, że sądy krajowe będą miały prawo badać konkretne przypadki zastosowania WIBOR-u w klauzulach zmiennego oprocentowania. To nie automatyczne podważenie WIBOR-u, lecz rozszerzenie narzędzi analizy.

Czy należy obawiać się wyniku tej dodatkowej analizy? Opierając się na wynikach analizy dotychczasowego orzecznictwa w sprawach WIBOR-u, taka obawa byłaby nieuzasadniona. Dotychczasowa linia orzecznicza w Polsce jest stosunkowo jednolita. W przeważającej większości przypadków sądy uznają, że:

W praktyce więc opinia rzecznika – niezależnie od jej treści – trafi na grunt, na którym wykształcił się już racjonalny i spójny kierunek orzeczniczy.

Czytaj więcej

Opinie Prawne

Marek Kobylański: Rzecznik nie wydaje wyroku, ale warto go słuchać

Opinia rzecznika generalnego TSUE to nie los na loterii ani ruletka – ale też nie wyrok. Zazwyczaj stanowi ona przedsmak tego, co wkrótce ogłosi TS...

Czy opinia rzecznika generalnego uruchomi falę pozwów o WIBOR?

Dyskusja wokół WIBOR-u toczy się nie tylko w salach sądowych, ale także w przestrzeni publicznej. Pojawiają się obawy, że opinia rzecznika może uruchomić falę pozwów i zachwiać stabilnością sektora bankowego. Tego rodzaju narracja wydaje się przesadzona.

Po pierwsze, już dziś sądy rozpatrują setki spraw i wypracowały zestandaryzowany sposób oceny klauzul. Po drugie, w przeciwieństwie do wcześniejszych sporów frankowych, spory o WIBOR dotyczą wskaźnika, który jest przejrzysty, powszechnie publikowany i nadzorowany na poziomie unijnym. Po trzecie, ewentualne przejście w przyszłości na inne wskaźniki referencyjne (np. oparte na stopach bez ryzyka – RFR) nie oznacza, że WIBOR był wadliwy. Jest to raczej naturalna ewolucja rynków finansowych, podobna do procesów zachodzących w całej Europie.

Dlatego też sektor bankowy może patrzeć na opinię rzecznika ze spokojem. Może ona stać się elementem porządkującym debatę i wskazującym ramy interpretacyjne, ale nie powinna rodzić systemowego zagrożenia.

Opinia rzecznika generalnego TSUE w sprawie C-471/24 będzie ważnym głosem w europejskiej dyskusji o stosowaniu Dyrektywy 93/13 do umów kredytowych. Nie należy jednak oczekiwać, że przyniesie ona przełom porównywalny z wcześniejszymi rozstrzygnięciami w sprawach kredytów walutowych. Polskie sądy już teraz wypracowały stabilną linię orzeczniczą, uznającą WIBOR za zgodny z prawem i ekonomicznie poprawny wskaźnik.

Autorzy są partnerami kancelarii ITMA, zajmują się WIBOR-em od 2015 roku. Brali udział w przygotowaniu obecnej dokumentacji WIBOR, pracowali zarówno dla administratora, jak i dla uczestników fixingu przekazujących dane do wyznaczania wskaźnika. Audytowali procedury WIBOR-owe i opracowali dla GPW Benchmark dokumentację dotyczącą WIBOR. Nie reprezentują żadnej ze stron w sporach sądowych dot. umów kredytowych.