Eksperci: Czas na przegląd zależności Europy od technologii obronnej made in USA

Powiadomienia o sprzedaży uzbrojenia za granicą (FMS) to formalne komunikaty, za pośrednictwem których rząd USA informuje Kongres o planowanym eksporcie uzbrojenia. Każde powiadomienie zawiera listę systemów, komponentów i technologii, które mają zostać przekazane, co zapewnia szczegółowy rejestr amerykańskiego eksportu obronnego. To, co wygląda na biurokratyczną dokumentację, w rzeczywistości ujawnia mapę militarnych zależności.

W ramach nowych badań stworzyliśmy bazę danych obejmującą wszystkie powiadomienia FMS od 2008 r. Baza danych, dostępna w brukselskim instytucie polityki gospodarczej Bruegel, pozwala na ponowną ocenę europejskiego importu broni ze Stanów Zjednoczonych. Wyniki podważają powszechne przekonanie o przytłaczającej zależności. Łącznie Europa importuje stamtąd jedynie ograniczoną część swojego sprzętu obronnego. Większość krajów europejskich utrzymywała, a w ostatnich latach nawet znacznie zwiększyła swoją własną produkcję wojskową.

Czytaj więcej

Modernizacja Sił Zbrojnych

Europejska zbrojeniówka mocno rośnie

Duże europejskie koncerny w pierwszej połowie roku odnotowały kilkunastoprocentowe wzrosty przych...

Kluczowe jest oprogramowanie

Prawdziwa podatność leży gdzie indziej: w konkretnych, zaawansowanych technologicznie systemach, niezbędnych do prowadzenia współczesnej wojny. Należą do nich oprogramowanie do zarządzania walką, architektura obrony przeciwrakietowej i bezpieczne sieci wymiany danych.

Uderzającym przykładem jest niemiecki program fregat F127. Niemcy wydają miliardy na nowe okręty, które będą budowane w europejskich stoczniach, ale ich system walki będzie opierał się na amerykańskim pakiecie oprogramowania Aegis – cyfrowym rdzeniu integrującym radar, namierzanie i przechwytywanie pocisków. Bez tego zaawansowane możliwości obrony powietrznej fregat byłyby poważnie ograniczone.

Wyłącznik awaryjny

Takie przypadki uwypuklają szerszy problem strukturalny. Współczesna broń nie jest już statycznym sprzętem, to systemy zależne od oprogramowania, wymagające regularnych aktualizacji, łączności z danymi i często zdalnej konserwacji przez pierwotnego dostawcę. To rodzi tzw. problem wyłącznika awaryjnego – teoretyczną możliwość, że dostawca mógłby ograniczyć, a nawet wyłączyć funkcjonalność systemu, np. poprzez brak aktualizacji oprogramowania. Nawet jeśli takie działanie sojuszników jest mało prawdopodobne, samo istnienie takiej możliwości daje Stanom Zjednoczonym pewną przewagę.

W końcu zależność nie musi być praktykowana, aby być skuteczna. Świadomość, że zaawansowane europejskie systemy obronne opierają się na technologii amerykańskiej, może subtelnie kształtować interakcje wykraczające daleko poza sferę militarną – od negocjacji handlowych, przez politykę przemysłową, po spory dotyczące kontroli eksportu. Podczas niedawnych negocjacji handlowych między USA a Europą, wysocy rangą europejscy politycy i urzędnicy wyraźnie przyznali, że zależność w zakresie bezpieczeństwa wpłynęła na uzgodnioną umowę handlową.

Czytaj więcej

Gospodarka

Znamy warunki handlu między UE a USA

Ten traktat zmieni na długo handel transatlantycki. Europa ma kupić w USA energię wartą 750 mld d...

Kluczowa jest analiza

Odpowiedź powinna zaczynać się nie od wielkich, nowych programów, ale od wnikliwej analizy. Europa potrzebuje jasnego, empirycznego obrazu tego, gdzie leżą jej krytyczne zależności – technologiczne, umowne i polityczne. Nowa baza danych FMS stanowi pierwszy krok w tym kierunku. W kolejnym kroku decydenci polityczni muszą opracować średnioterminowy plan zmniejszenia zależności, które są uznawane za nieakceptowalne. Prace te muszą rozpocząć się natychmiast.

Szczególnym wyzwaniem dla polityków podejmujących decyzje jest to, że nie mogą polegać w obiektywnej ocenie na swoich siłach zbrojnych. Wojska w Niemczech i innych krajach zbyt długo działały w ramach NATO i niemal ślepo ufają swoim amerykańskim odpowiednikom. To zaufanie jest zrozumiałe na poziomie wojskowym, ale ignoruje politykę.

Doświadczenia Ukrainy

Ryzyko polityczne dla współpracy wojskowej wynikające z administracji Trumpa jest zbyt duże, aby je ignorować, co również Ukraina musiała zrozumieć. Odcięta od amerykańskiego wywiadu na dwa tygodnie, poniosła dotkliwe straty. Planowanie polityczne w Europie Zachodniej musi teraz zacząć działać w oparciu o to, co jest nie do pomyślenia. Europa nie może sobie pozwolić na uzależnienie od USA w zakresie technologii, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa.