TK: Obciążenie kosztami procesu tylko spółdzielnie jest niesprawiedliwe

To zbytnie obciążenie spółdzielni mieszkaniowych – powiedział w piątek Trybunał Konstytucyjny (sygnatura akt: P 8/120).

Trybunał kontrolował art. 49

1

zdanie drugie

ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych

, który wprawdzie był zmieniany w 2009 r., ale  jego treść normatywna jest w zasadzie taka sama, mianowicie,  że w procesie o ustanowienie odrębnej własności lokalu w razie bezczynności spółdzielni koszty sądowe i zastępstwa procesowego (adwokata) pokrywa spółdzielnia.

O zbadanie tej regulacji wystąpił Sąd Okręgowy Warszawa-Praga, który w trakcie rozpatrywania dwóch spraw o ustanowienie odrębnej własności lokalu powziął wątpliwość, czy jest konstytucyjna.

– Zasadą procesu cywilnego jest, że koszty powinna ponosić strona, która bezzasadnie wytoczyła sprawę – argumentował w imieniu SO sędzia Bogdan Wolski. – Tymczasem w tych procesach dochodzi do tego, że strona, która przegrywa, ma jeszcze uzyskać zwrot kosztów, czego nie ma w żadnych innych rodzajach procesów, nawet z udziałem osób najbiedniejszych. Bywa zaś, że sprawy o ustanowienie odrębnej własności wytaczają także spółki. Gdyby powódka nie była w stanie ze względu na brak pieniędzy złożyć pozwu, to przecież sąd by ją zwolnił na ogólnych zasadach – mówił sędzia.

Na rozprawie wskazywano, że takie rozłożenie kosztów procesu może zmuszać spółdzielnię np. do rezygnacji z powołania biegłego – by nie narażać się na koszty, z drugiej strony wszczynający sprawę nie ryzykuje finansowo, niezależnie od sytuacji majątkowej i zachowania w procesie.

Trybunał uznał, że zaskarżony przepis zbytnio faworyzuje przeciwników procesowych spółdzielni, naruszając zasadę równości w procesie. Choć bowiem ustawodawca może przyznać stronom pewne preferencje, konstytucja (art. 45 ust. 1 wz. art. 32 ust. 1) nakazuje ukształtowanie procedury sądowej zgodnie z wymogami sprawiedliwości.

Wyrok wejdzie w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, a jak powiedział Wojciech Hermeliński, sędzia sprawozdawca, w sprawach już prowadzonych sądy będą mogły stosować ogólne miarkowanie kosztów sądowych.