Może przy tym wybrać jeden z dwóch wariantów: roczną deklarację i przekazanie podatku bądź miesięczne rozliczanie zaliczek (wówczas też musi złożyć roczne zeznanie).
Wynagrodzenie przysługujące niani na podstawie umowy uaktywniającej kwalifikujemy do przychodów z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; tekst jedn. DzU z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.). Rodzic nie pobiera zatem od jej pensji i nie odprowadza do urzędu skarbowego comiesięcznych zaliczek. Nie musi też niani wykazywać w zbiorczej informacji rocznej na PIT-C o wysokości uzyskanego przychodu.
Z przychodu uzyskanego z umowy niania musi rozliczyć się sama do końca kwietnia danego roku. Informacje o wysokości przychodu i potrąconych z jej wynagrodzenia składkach powinna czerpać z informacji ZUS RMUA, jaką powinna za każdy miesiąc otrzymać od rodzica.
Ustawa dopuściła też możliwość samoopodatkowania się niani w trakcie roku kalendarzowego. Ma ona prawo wpłacać comiesięczne zaliczki od otrzymywanego wynagrodzenia według najniższej stawki skali podatkowej 18 proc., lub wyższej 32 proc.
Uwaga! Gdy niania odprowadzi w ciągu roku choć jedną zaliczkę, nie może potem zrezygnować z tego do końca danego roku kalendarzowego, aby rozliczyć je wyłącznie w rozliczeniu rocznym.
Aby obliczyć zaliczkę od wynagrodzenia z tytułu umowy uaktywniającej, uzyskiwany przychód (wynagrodzenie) niania musi pomniejszyć w pierwszej kolejności o kwotę składek na ubezpieczenia społeczne potrąconych z jej środków przez rodzica w danym miesiącu.
W praktyce chodzi o naliczone od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne przekraczającej kwotę minimalnej płacy składki:
• emerytalną – 9,76 proc. od nadwyżki ponad 1386 zł,
• rentowe – 1,5 proc. od nadwyżki ponad 1386 zł,
oraz ewentualnie dobrowolną składkę chorobową ustaloną od całej pensji – zarówno od podstawy nie wyższej od minimalnego wynagrodzenia, jak i większej.
Niania, która zdecydowała się na zaliczkowy sposób rozliczeń z urzędem skarbowym, uzyskanego w danym miesiącu przychodu nie obniża o składki emerytalną i rentowe naliczone od podstawy wymiaru nieprzekraczającej kwoty minimalnego wynagrodzenia. Te bowiem finansuje budżet państwa za pośrednictwem ZUS.
Nie pobiera się ich zatem ze środków zatrudnionego na podstawie umowy uaktywniającej.
W następnym etapie niania ustala koszty uzyskania. Ma prawo je odliczyć w wysokości 20 proc. przychodu pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne, ale również tylko te, które rodzic potrącił z jej pensji w danym miesiącu. Ale jeśli udowodni, że poniosła wyższe koszty niż ustalone w powyższy sposób, wolno jej zastosować koszty faktycznie poniesione.
(uzyskane w miesiącu wynagrodzenie z umowy uaktywniającej), obniżony o składki i koszty uzyskania przychodów, stanowi podstawę opodatkowania. Z ustalonej zaliczki na podatek niania odejmuje kwotę składki zdrowotnej potrąconej przez rodzica i zapłaconej z jej środków.
Oznacza to, że zaliczkę zmniejsza o kwotę składki zdrowotnej (7,75 proc.), ale tej naliczonej od podstawy wymiaru przewyższającej minimalne wynagrodzenie. Tylko bowiem ta część składki zdrowotnej jest finansowana z jej środków.
Przykład
Zatrudniona od 1 października 2011 na podstawie umowy uaktywniającej niania otrzymuje wynagrodzenie 1600 brutto miesięcznie. Z tego zatrudnienia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu, i przystąpiła do dobrowolnego chorobowego.
Chce co miesiąc odprowadzać zaliczkę na podatek i stosować koszty ryczałtowe. Zgodnie z zawartą umową otrzyma 28 października 2011 wynagrodzenie w ustalonej wysokości.
Jej rozliczenia składkowo-podatkowe za ten miesiąc wyglądają następująco.
Składki od podstawy wymiaru nie wyższej od minimalnego wynagrodzenia:
Składki na ubezpieczenia społeczne
– emerytalna 1386 zł x 19,52 proc. = 270,55 zł
– rentowa 1386 zł x 6 proc. = 83,16 zł
– wypadkowa 1386 zł x 1,67 proc. = 23,15 zł
Składki te wykazuje rodzic w jednym bloku raportu ZUS RCA z kodem tytułu ubezpieczeń 04 30 xx, który musi przekazać ZUS do 15 listopada 2011. Opłaca je ZUS, ale są finansowane ze środków budżetu państwa.
– dobrowolna składka chorobowa od podstawy wymiaru nie wyższej od minimalnego wynagrodzenia 1386 zł x 2,45 proc. = 33,96 zł
Składkę tę rodzic wykazuje w tym samym bloku raportu ZUS RCA, z kodem 04 30 xx. Finansuje ją niania, a odprowadza z jej środków rodzic.
Składki na ubezpieczenie zdrowotne
(1386 zł – 33,96 zł) x 9 proc. = 121,68 zł
Składkę zdrowotną rodzic wykazuje w pierwszym bloku raportu ZUS RCA z kodem 04 30 xx, ponieważ opłaca ją ZUS, a jest finansowana ze środków budżetu państwa.
Składki od podstawy wymiaru wyższej od minimalnego wynagrodzenia
podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne 1600 zł – 1386 zł = 214 zł
– finansowane przez nianię
emerytalna 214 zł x 9,76 proc. = 20,89 zł
rentowa 214 zł x 1,5 proc. = 3,21 zł
chorobowa 214 zł x 2,45 proc. = 5,24 zł
łącznie 29,34 zł
– finansowane przez rodzica
emerytalna 214 zł x 9,76 proc. = 20,89 zł
rentowa 214 zł x 4,5 proc. = 9,63 zł
wypadkowa 214 zł x 1,67 proc. = 3,57 zł
łącznie 34,09 zł
Składka zdrowotna
podstawa wymiaru 214 zł – 29,34 zł = 184,66 zł
składka pełna 184,66 zł x 9 proc. = 16,62 zł
do odliczenia od zaliczki 184,66 zł x 7,75 proc. = 14,31 zł
Składki te wykazuje rodzic w drugim bloku raportu ZUS RCA, z kodem tytułu ubezpieczeń 04 31 xx. Odprowadza je rodzic, a są finansowane na ogólnych zasadach.
Podatek
– koszty uzyskania przychodu
1600 zł – (33,96 zł + 29,34 zł) = 1536,70 zł
1536,70 x 20 proc. = 307,34 zł
– podstawa do opodatkowania
1600 zł – 29,34 zł – 33,96 zł – 307,34 zł = 1229,36 zł; po zaokrągleniu 1229 zł
– zaliczka na podatek
1229 zł x 18 proc. = 221,22 zł
– zaliczka do urzędu skarbowego
221,22 zł – 14,31 zł = 206,91 zł; po zaokrągleniu 207 zł;
taką zaliczkę odprowadzi niania do US
– kwota wypłacana niani
1600 zł – 29,34 zł – 33,96 zł = 1536,70 zł
Zobacz cały poradnik » Jak zatrudnić nianię z ZUS i podatkiem
