Procedurę upadłości konsumenckiej stworzono z myślą o osobach fizycznych, które z różnych powodów nie są w stanie spłacić narastającego zadłużenia. Ogłoszenie upadłości nie rozwiązuje wszystkich problemów dłużnika, niesie też poważne konsekwencje. W wielu przypadkach upraszcza jednak i klaruje plan wyjścia z problemów finansowych.
Czym jest upadłość konsumencka? Nowe prawo
Upadłość konsumencka to procedura przeprowadzana przez sąd mająca na celu doprowadzenie do szybkiego oddłużenia konsumenta. Jak wyjaśnia Ministerstwo Sprawiedliwości, prawidłowo przeprowadzona upadłość konsumencka powinna być procesem „szybkim, nieskomplikowanym i przejrzystym”. W celu ułatwienia tej procedury od 24 marca 2020 wprowadzono tzw. „konsumenckie uproszczone postępowanie upadłościowe”. Nowe prawo pozwala m.in. na ograniczenie aktywności sądu do wydawania kluczowych decyzji i ułatwia zamknięcie pełnego procesu w okresie ok. 6-8 miesięcy. Warto jednak pamiętać, że uproszczony tryb nie zawsze jest możliwy. Jeżeli dłużnik ma skomplikowaną sytuację majątkową, postępowanie sądowe może zostać przeprowadzone w trybie zwykłym. Jak podkreśla MS, w takich wypadkach postępowanie może potrwać maksymalnie nawet do 2 lat.
Co daje dłużnikowi upadłość konsumencka?
Sądowy proces pozwoli ustalić, czy dłużnik jest w stanie spłacić zaciągnięte zobowiązania finansowe. Pod uwagę brana będzie także indywidualna sytuacja życiowa konsumenta – poziom zarobków, koszty życia, koszty związane z chorobą lub skutkami nieszczęśliwych zdarzeń losowych. W trakcie procesu powstanie precyzyjny plan spłaty zadłużenia, biorący pod uwagę realne możliwości finansowe dłużnika. To oznacza m.in. możliwość umorzenia części długów i/lub rozłożenia spłaty niektórych zobowiązań na raty. Warto podkreślić, że maksymalny czas realizacji planu spłaty zadłużenia wynosi do 7 lat. Tokiem postępowania i sprzedażą majątku dłużnika będzie kierować syndyk.
Czytaj więcej
Pracownik objęty ubezpieczeniem wypadkowym może domagać się odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu, który jest skutkiem wypadku w pracy. Według jak...
Proces zapewni też dłużnikowi ochronę przed egzekucjami komorniczymi. Uwaga: ochronie nie będzie podlegać cały majątek osoby zadłużonej. Część środków zostanie przejęta na potrzeby spłaty zobowiązań. Dłużnika nie będzie można jednak pozbawiać środków niezbędnych do życia – w tym m.in. określonego majątku ruchomego i części dochodów.
Te długi nie ulegają umorzeniu
Upadłość konsumencka nie pozwala umorzyć kompletu długów. Niektóre z nich trzeba będzie obowiązkowo spłacić. W tej kategorii znajdują się m.in.:
- długi alimentacyjne,
- zobowiązania zaciągnięte już po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej,
- rekompensaty z tytułu rent i odszkodowań,
- grzywny i zadośćuczynienia orzeczone przez sąd,
- długi zatajone umyślnie.
Jakie są kluczowe warunki skorzystania z tego procesu?
Z procesu upadłości konsumenckiej może skorzystać tylko osoba fizyczna. W przypadku przedsiębiorcy złożenie wniosku o upadłość konsumencką będzie możliwe dopiero po wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Wnioskować o upadłość można nawet w przypadku posiadania tylko jednego wierzyciela. Wnioskodawcą może być także osoba pracująca i mieszkająca za granicą przy założeniu, że pobyt ma charakter czasowy, a praca jest dorywcza. Ważna informacja dotyczy współmałżonków – wniosku o upadłość nie można składać wspólnie, każdy z małżonków musi złożyć oddzielny dokument. Istnieje jednak opcja wspólnego rozpatrywania upadłości konsumenckiej małżonków przez jednego syndyka.
Czytaj więcej
Ogromna liczba turystów, zwłaszcza w szczycie wakacyjnego sezonu, często bywa przyczyną licznych opóźnień na najpopularniejszych lotniskach. Pasaże...
Etapy procesu upadłości konsumenckiej
Decyzja o złożeniu wniosku powinna być gruntownie przemyślana. Warto zgromadzić możliwie kompletną dokumentację dotyczącą: zadłużenia, kredytów, pożyczek i korespondencji sądowej. Przyda się również udokumentowanie indywidualnej sytuacji życiowej – chodzi m.in. o choroby dłużnika lub członków jego rodziny. Kolejny krok to uzupełnienie wniosku o ogłoszenie upadłości. Aktualną formę urzędowego formularza można pobrać m.in. ze strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Do pliku należy dodać dokumentację dotyczącą zadłużenia, egzekucji i stanu zdrowia dłużnika (o ile dotyczy). Wniosek można przesłać pocztą lub złożyć osobiście w biurze sądu, właściwego dla miejsca stałego pobytu wnioskodawcy.
Jeżeli wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie przez sąd, do pracy wkracza syndyk. Na tym etapie nastąpi oszacowanie majątku dłużnika i sprzedaż części majątku na rzecz pokrycia zadłużenia. Trzeba również pamiętać o konsekwencjach ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Informacja ta zostanie podana publicznie – łącznie z danymi osobowymi, numerem PESEL i adresem zamieszkania osoby zadłużonej. Trafi także do wierzycieli i pracodawcy dłużnika.
Ile kosztuje proces upadłości konsumenckiej?
Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej kosztuje 30 zł. Wynagrodzenie syndyka i koszt postępowania sądowego to wydatek rzędu kilku tysięcy złotych. Jak wyjaśnia Ministerstwo Sprawiedliwości, uproszczone postępowanie upadłościowe nie powinno kosztować więcej niż 4-7 tys. zł. Droższe będą sprawy, w których rozstrzygana jest spłata wysokiego zadłużenia, a majątek dłużnika obejmuje m.in. nieruchomości.
Czytaj więcej
Od kilku lat zwolnienie lekarskie, czyli popularne L4, wystawiane jest wyłącznie w formie elektronicznej. Dzięki temu dokument trafia bezpośrednio...
Majątek dłużnika. Co może sprzedać syndyk? Co podlega ochronie?
Jedną z poważniejszych konsekwencji ogłoszenia upadłości konsumenckiej może być utrata części prywatnego majątku. Syndyk zajmie go w celu spłaty wierzycieli. Co istotne, zajęta może zostać część majątku, którą dana osoba nabyła zarówno przed, jak i po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej. Sprzedany może zostać m.in. samochód należący do dłużnika – za wyłączeniem pojazdów niezbędnych osobie niepełnosprawnej. Sprzedana może zostać również nieruchomość. Po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej należy spodziewać się m.in. opcji zablokowania rachunków bankowych. Plusem są ograniczenia dotyczące m.in. sprzedaży przez syndyka podstawowego wyposażenia domu osoby zadłużonej. Zgodnie z prawem, syndyk nie może również zająć narzędzi osobistej pracy, przedmiotów służących do nauki, żywności i ubrań.
Czy syndyk może zająć wynagrodzenie, emeryturę lub świadczenia?
Po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej ochronie – bez względu na formę zatrudnienia – podlega połowa wynagrodzenia dłużnika (nie mniej niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę). W przypadku osób pobierających emeryturę lub rentę ochroną objęte jest 75 proc. świadczenia. Syndyk nie będzie również mógł zająć m.in.:
- świadczeń z pomocy społecznej,
- świadczeń rodzinnych i wychowawczych,
- świadczenia jednorazowego z tytułu urodzenia dziecka,
- alimentów,
- dodatków rodzinnych i pielęgnacyjnych.
Upadłość konsumencka a wierzyciele
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej daje dłużnikowi ochronę przed windykacją i nowymi postępowaniami sądowymi wierzycieli. W przypadku procesu prowadzonego w trybie zwykłym, postępowania wierzycieli przeciwko dłużnikowi zostaną zawieszone. W trybie uproszczonym w imieniu dłużnika występuje syndyk – to on będzie odpowiadać za nadzór procesu uregulowania długów. Plan spłaty zadłużenia musi zostać zatwierdzony przez sąd. W dokumencie zostanie określony m.in. okres spłaty zobowiązań, a także ewentualne umorzenie części zadłużenia. Realizacja planu spłaty wierzycieli wymaga również składania corocznych sprawozdań – tu należy m.in. opisać aktualną sytuację zawodową i majątkową.
Czytaj więcej
Wielka zmiana na rynku finansowym zapowiedziana ponad dwa lata temu przez premiera Morawieckiego znowu się opóźnia. Konsumentów nie powinno to jedn...
Alternatywa: Układ konsumencki
Czy negatywnych konsekwencji upadłości konsumenckiej da się uniknąć? W niektórych przypadkach bardziej korzystnym może okazać się alternatywne rozwiązanie, czyli układ konsumencki. Kluczowa zaleta? Opcja zachowania większej części majątku niż w przypadku upadłości. Na układ konsumencki należy jednak uzyskać zgodę większości wierzycieli, a sam układ musi zostać zatwierdzony przez sąd. Trzeba również spełnić dodatkowe warunki. We wnioskowaniu o otwarcie postępowania jest pewien paradoks. Wniosek o układ konsumencki może składać wyłącznie osoba fizyczna, która udowodni swoją niewypłacalność. Jednocześnie wnioskodawca będzie musiał udowodnić, że jego sytuacja zawodowa jest na tyle dobra, że:
- w przyszłości będzie mógł spłacić wierzycieli,
- będzie mógł pokryć koszty postępowania o zawarcie układu z wierzycielami.
Sam wniosek – przypominający formą dokument o wnioskowanie upadłości konsumenckiej – wymaga ważnego dodatku, czyli wstępnej propozycji układowej dla wierzycieli. Za przeprowadzenie procedury będzie odpowiedzialny nadzorca sądowy. Jeżeli większość wierzycieli zgodzi się na układ, wnioskodawca będzie mógł np. spłacać zadłużenie w ratach lub uzyskać redukcję części długów.
