fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Nauka

Skąd ta śmiertelna fala

Po tsunami
Flickr
Za tsunami na Oceanie Indyjskim w 2004 roku odpowiada budowa skał pod dnem
Do takiego wniosku doszli naukowcy z międzynarodowego zespołu, który zbadał skały u wybrzeży Sumatry. Naukowców szczególnie intrygowało, dlaczego właśnie to trzęsienie ziemi spowodowało fale sięgające 30 metrów, a drugie o podobnej sile, które nawiedziło ten region trzy miesiące później, 28 marca 2005 roku, wywołało fale nieporównanie mniejsze.
– Wielu ludzi zastanawia się, dlaczego to trzęsienie ziemi z 2004 roku było tak silne – mówi Sean Gulick, geofizyk z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin. – Ale jest jeszcze bardziej interesujące pytanie – dlaczego nie było większe. Co sprawiło, że pojawiły się dwa trzęsienia, niedługo jedno po drugim, a nie jedno olbrzymie?
[wyimek]240 tys. ludzi w 14 krajach zginęło podczas tsunami w 2004 roku[/wyimek]
Naukowcy postanowili to sprawdzić na miejscu. Z pomocą finansową National Science Foundation międzynarodowy zespół złożony z badaczy z Wielkiej Brytanii, USA oraz Indonezji wyruszył na miejsce katastrofy na pokładzie statku badawczego „Sonne”. Wnioski z badań naukowcy opublikowali w dzisiejszym wydaniu magazynu „Science”.
Katastrofalne tsunami w roku 2004 pojawiło się, gdy dno morskie nagle podniosło się na skutek trzęsienia ziemi. To efekt nachodzenia na siebie płyt litosfery.
Pod dnem morskim w pobliżu Sumatry jest tzw. strefa subdukcji, obszar graniczny, gdzie napierają na siebie płyty litosfery. Trzęsienia ziemi to w tym rejonie norma, dość często towarzyszą im tsunami, ale tak wielkie i tragiczne w skutkach zdarzyło się po raz pierwszy od ponad 100 lat. 26 grudnia 2004 r. gigantyczne fale spowodowały śmierć ok. 240 tys. ludzi.
Na czele ekspedycji stanął Simon Dean z Uniwersytetu Southampton w Wielkiej Brytanii. Zespół przeprowadził szereg badań składu geologicznego dna u wybrzeży Sumatry. Badacze mieli do dyspozycji najnowocześniejszy sprzęt. Sporządzili obrazy sejsmiczne skał dna w rejonie epicentrum obu trzęsień ziemi.
W przypadku tego pierwszego, z roku 2004, nasuwanie się na siebie płyt miało miejsce na znacznie większym obszarze niż podczas trzęsienia trzy miesiące później. Uczeni odkryli, że właściwości skał w miejscach, gdzie spotykają się i wybrzuszają dwie płyty tektoniczne gdzie doszło do obu trzęsień ziemi, różnią się od siebie.
– Oba trzęsienia ziemi zainicjowane zostały w takim samym typie uskoku, ok. 30 – 40 km pod dnem morskim – powiedział Simon Dean. – Nasze ustalenia pozwalają lepiej zrozumieć, dlaczego w każdym przypadku wślizgujące się na siebie płyty zachowywały się inaczej. Wiedza taka jest niezbędna do przewidywania trzęsień ziemi i łagodzenia ich skutków.
Skała w miejscu katastrofy z grudnia 2004 r. w obrazie sejsmicznym jest bardziej klarowna niż ta w miejscu późniejszego wstrząsu. Dane te sugerują, że inny jest jej skład i struktura. Dotyczy to zarówno samych płyt tektonicznych, jak i przestrzeni między nimi. Różnica w budowie skał jest główną przyczyną odmiennych skutków obu trzęsień. Naukowcy przypuszczają, że w miejscu, gdzie powstało gigantyczne tsunami, skała była mniej „gęsta”. Specyficzne rozmieszczenie jej wzdłuż granicy płyt spowodowało, że trzęsienie ziemi z roku 2004 rozprzestrzeniło się głęboko w ocean, powodując fatalne w skutkach fale.
Badacze doszli do wniosku, że strefa subdukcji, w której miały miejsce trzęsienia ziemi w roku 2004 i 2005, różni się znacznie od innych. Ostrzegają, że ryzyko wystąpienia trzęsień ziemi wraz z wielkim tsunami w tym rejonie wciąż jest wysokie. – Chcemy dokładnie wiedzieć, jakie są granice wielkości zjawisk tektonicznych u wybrzeży Sumatry i jakie właściwości uskoku powodują gigantyczną falę tsunami – powiedział Sean Gulick.
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA