fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Sędziowie i sądy

Przełomowy wyrok WSA ws. rażącego naruszenia prawa

Wyrok
Adobe Stock
Stwierdzić nieważność decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa można również wówczas, gdy doszło do głębokiej korekty linii orzeczniczej sądu administracyjnego w danej sprawie. Stwierdzenie nieważności decyzji chroni nie tylko przed naruszaniem zaufania obywateli do państwa jeśli treść przepisów stanowiła swoistą „pułapkę” zastawioną na podatników ale także przed naruszaniem zasady równości podatników wobec prawa. Takie wnioski wypływają z przełomowego wyroku WSA w Olsztynie I SA/Ol 783/20.

Obywatele, działając przede wszystkim w zaufaniu do własnego państwa, niezbyt często odwołują się od decyzji nakładających na nich podatek. Jeszcze rzadziej składają skargi do sądu administracyjnego. Większość decyzji staje się więc ostateczna. Niestety, dość często, dopiero po upływie kilku lat okazuje się, że nakładały podatek, którego nie ma w ustawie. Np. tylko w stosunku do tzw. „ofiar ulgi meldunkowej" takich decyzji wydano co najmniej 4 tysiące (!). A przecież takich sytuacji jest więcej. Czy mają oni pozostać bez środka umożliwiającego odzyskanie tego co im niesłusznie zabrano?

Wydaje się, że niezgodność z prawem ostatecznej decyzji nie jest wartością samą w sobie. Nie może więc podlegać ochronie. I że do takich właśnie sytuacji ustawodawca przewidział tryb stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa.

Funkcjonująca od kilku lat linia orzecznicza uniemożliwiała skorzystanie z tego trybu. Wg dotychczasowego orzecznictwa rażącym naruszeniem prawa byłoby jedynie wydanie decyzji nakładającej np. 50% podatek dochodowy, ponieważ taki podatek nie występuje. Trudno sobie jednak wyobrazić sytuację, aby profesjonalnie działające organy podatkowe i to w 2 instancjach, wydały decyzje ze stawką podatku nieznaną w ustawie, bo najwyższa stawka to 32%. W sprawach podatkowych tryb ten sprowadzony został do w zasadzie nigdy nie występujących sytuacji. Zawężono wykładnię treści artykułu 247 par. 1 p. 3, który mówi o rażącym naruszeniu prawa do rażącego naruszenia jasno brzmiącego przepisu.

Podczas gdy o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

Wychodząc z tego jakże słusznego założenia WSA w Olsztynie uchylił decyzje obydwu instancji odmawiające stwierdzenia nieważności dla „ulgowiczów meldunkowych", którzy nie złożyli oświadczenia o zameldowaniu, wskazując, że „Sama waga stabilności decyzji administracyjnej nie może być przy tym oceniania w oderwaniu od wartości takich jak interes społeczny, praworządność, stabilność obrotu prawnego, ale i zaufanie obywatela do państwa." To prawdziwy przełom, ponieważ przez ostatnie 2 lata sądy jednolicie oddaliły kilkadziesiąt skarg „ulgowiczów", z których większość prowadzili prawnicy współpracujący z Fundacją Praw Podatnika.

Dopiero w tym wyroku Sąd wziął pod uwagę, że „dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia jako "rażącego", w świetle całokształtu okoliczności sprawy." W efekcie: „egzekwowanie przez organ podatkowy obowiązku złożenia przez podatników "oświadczenia" jako warunku przyznania ulgi meldunkowej, gdy konieczność przedkładania tego dokumentu została następnie zanegowana przez sądy administracyjne jest nie do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości i interesu społecznego. Prowadzi bowiem do tworzenia "niekoniecznych", "nadmiarowych" barier dla uzyskania ulgi, w sytuacji gdy podatnik wypełnił podstawowe i preferowane przez ustawodawcę kryteria jej przyznania. Prowadzi to do sytuacji korzystania przez aparat państwowy z "pułapki prawnej". Skutki tego typu działań stoją w sprzeczności z zasadą zaufania obywatela do państwa i powinny być usuwane."

Uprawomocnienie się tego wyroku i upowszechnienie zawartych w nim argumentów daje dużą szansę wielu podatnikom na przywrócenie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji i zwrot niesłusznie pobranych podatków.

Źródło: rp.pl
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA