Na początku 2013 r. przedsiębiorca zapytał  łódzki oddział Narodowego Funduszu Zdrowia, czy musi w Polsce płacić składkę zdrowotną, skoro jego szwajcarski pracodawca odprowadza mu już ubezpieczenie z tytułu umowy o pracę. Zainteresowany  prowadzi  w Polsce działalność gospodarczą  od 2008 r. Jest wspólnikiem spółki jawnej. Jednocześnie znalazł pracę w Szwajcarii i w niej od 1 maja 2011 r. jest zatrudniony na etacie. W Szwajcarii także przebywa większość czasu, bo aż 183 dni w roku. Do Polski przyjeżdża zaś na urlop czy święta.

NFZ wydał przedsiębiorcy decyzję interpretującą przepisy. Uznał w niej, że zainteresowany powinien podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu tylko w Szwajcarii.

Urzędnicy doszli do takiej konkluzji, analizując unijne przepisy o  koordynacji zabezpieczenia społecznego, które     honoruje także Szwajcaria. Chodzi o rozporządzenie Parlamentu  Europejskiego i Rady nr  883/2014 r. oraz  rozporządzenie nr  987/2009  r. określające, jak wykonywać   pierwsze z nich.

Obowiązują tu dwie zasady. Po pierwsze, osoby, których sytuację prawną regulują te przepisy, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Czyli państwa, w którym pracują jako robotnicy najemni lub na własny rachunek. Nie ma znaczenia, gdzie mieszkają, gdzie zarejestrowali działalność gospodarczą lub gdzie jest siedziba pracodawcy.

Po drugie, w odniesieniu do przedsiębiorcy, który zwrócił się do NFZ o interpretację przepisów, urzędnicy musieli ustalić, jaka jest sytuacja przy zbiegu pracy najemnej z działalnością na własny rachunek. Zasada wynikająca z przepisów o koordynacji zabezpieczenia społecznego wskazuje, że decydujący wpływ ma tutaj miejsce pracy najemnej. Czyli zainteresowany podlega pod przepisy państwa, w którym pracuje na etacie. A to oznacza, że tam jest ubezpieczony i odprowadza składkę zdrowotną.

Polacy pracujący za granicą do lekarza w Polsce powinni chodzić z EKUZ

Z interpretacji NFZ wynika, że zainteresowany nie musi płacić dwóch składek zdrowotnych.  Jest to zupełnie inna zasada niż w Polsce. Bo jeśli ktoś pracuje  jednocześnie na etacie i prowadzi działalność gospodarczą, musi odprowadzać składki z obu tytułów. To wynika z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Co więcej, rozstrzygnięcie NFZ może mieć duży wpływ na to, jak Polacy pracujący za granicą, a przyjeżdżający okresowo do kraju będą potwierdzać ubezpieczenie zdrowotne. Lekarze tłumaczą, że jeśli taka osoba w czasie pobytu w kraju musi nagle skorzystać z pomocy medycznej, wyświetla się w systemie  eWUŚ na czerwono. Jest to często mylące, bo sugeruje, że  pacjent nie jest ubezpieczony. Aby lekarz go przyjął, musi oświadczać pisemnie, że ma prawo korzystać z publicznej służby zdrowia.

Tymczasem w takiej sytuacji  pacjent powinien wyrobić sobie Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) w miejscu, w którym płaci składkę zdrowotną, czyli np. w Szwajcarii. Oznacza to, że lekarz nie powinien sprawdzać go w eWUŚ,  ponieważ takiego pacjenta  nie ma w polskim w wykazie ubezpieczonych,  tylko przyjąć go z ważną kartą EKUZ.