Na początku opublikowanej wczoraj instrukcji Kongregacji Nauki Wiary czytamy, że jej podstawą prawną jest kodeks kanoniczny z 1983 roku oraz Motu Proprio Jana Pawła II z 2001 roku. Na mocy tego drugiego dokumentu (listu papieskiego o charakterze dekretu) biskupi zostali zobowiązani do przekazywania pod osąd Kongregacji Nauki Wiary wszystkich ciężkich przestępstw duchownych, w tym wykorzystywania seksualnego nieletnich najdalej po miesiącu, co było wyrazem braku zaufania Watykanu do lokalnych hierarchów. Wówczas przedłużono też przedawnienie tych przestępstw z dziesięciu lat od chwili dopuszczenia się przestępstwa do dziesięciu lat po osiągnięciu przez ofiarę pełnoletności.
Opublikowana wczoraj instrukcja jest więc wskazówką interpretacyjną istniejących już dokumentów i – jak w niej napisano – może być pomocna dla osób świeckich i nieznających prawa kanonicznego. Jak sprecyzowało Biuro Prasowe Watykanu, dokument pochodzi wprawdzie z 2003 roku, ale nigdy wcześniej nie został upubliczniony. Z wyjaśnień Watykanu wynika, że autorem instrukcji był Joseph Ratzinger, wówczas prefekt Kongregacji Nauki Wiary, który zabiegał u Jana Pawła II o zaostrzenie sankcji wobec duchownych wykorzystujących seksualnie nieletnich.
[srodtytul]Podejrzani pod lupę[/srodtytul]
W instrukcji czytamy, że lokalne diecezje mają badać każdy z takich zgłoszonych przypadków, a jeśli oskarżenia są wiarygodne, biskup musi zgłosić to Kongregacji Nauki Wiary. Równocześnie spoczywa na nim obowiązek zgłoszenia sprawy władzom cywilnym w ramach istniejącego w danym państwie prawa. Chodzi o to, że prawo w różnych państwach różnie podchodzi do obowiązku zgłaszania przestępstw i ustala różne limity ich przedawnienia.
Dokument przypomina, że nawet w fazie wstępnej kościelnego dochodzenia biskup może nałożyć na podejrzanego sankcje prewencyjne, by uchronić ewentualne ofiary przed dalszym nękaniem. Chodzi głównie o ograniczenie lub zawieszenie działalności duszpasterskiej. Poza tym w przypadkach szczególnie poważnych nadużyć, gdy sąd cywilny orzekł o winie, Kongregacja Nauki Wiary może się zwrócić do papieża o przeniesienie duchownego do stanu świeckiego bez procesu. Instrukcja przypomina, że Kongregacja Nauki Wiary pracuje nad uaktualnieniem Motu Proprio Jana Pawła II. Przypuszczalnie chodzi głównie o to, by tego rodzaju przestępstwa nie ulegały prze- dawnieniu. Zapowiadał to w połowie marca stojący dziś na czele trybunału Kongregacji do rozpatrywania takich spraw prałat Charles J. Scicluna.
