– Rzą­do­wa pro­po­zy­cja zmian w „Pro­gra­mie ochro­ny brze­gów mor­skich" to­ru­je dro­gę wy­be­to­no­wa­niu 300 km wy­brze­ża w imię obro­ny przed Bał­ty­kiem – uwa­ża Pa­weł Śre­dziń­ski z or­ga­ni­za­cji eko­lo­gicz­nej WWF Pol­ska.

– No­we­li­za­cja w ża­den spo­sób tym nie gro­zi. Umoż­li­wi na­to­miast sku­tecz­niej­szą re­ali­za­cję ce­lów usta­wy – twier­dzi Mi­ko­łaj Kar­piń­ski, rzecz­nik pra­so­wy Mi­ni­ster­stwa Trans­por­tu, Bu­dow­nic­twa i Go­spo­dar­ki Mor­skiej.

Pla­ża ucie­ka­ła

Za­gro­że­nie ma wy­ni­kać z ak­tu­ali­zo­wa­ne­go wła­śnie pro­jek­tu zmia­ny „Pro­gra­mu ochro­ny brze­gów mor­skich", usta­no­wio­ne­go usta­wą z 2003 r. Pro­gram ma prze­ciw­dzia­łać ero­zji brze­gów, prze­su­wa­niu się wydm i kli­fów. Na re­ali­za­cję za­dań, uję­tych w har­mo­no­gra­mie, prze­wi­du­je 25,5 mln zł rocz­nie, w su­mie 911 mln zł do 2023 r.

– Dzie­sięć–dwa­na­ście lat te­mu pla­ża ucie­ka­ła – mó­wi To­masz Gro­bla, se­kre­tarz gmi­ny Ustro­nie Mor­skie. – Nie moż­na by­ło tak te­go zo­sta­wić. Wójt za­sto­so­wał sys­tem pa­lo­wa­nia. W ze­szłym ro­ku wbi­li­śmy na no­wo 24 ostro­gi. Pla­ża po­sze­rzy­ła się, mo­rze nie za­gra­ża sa­mej miej­sco­wo­ści. Ale ochro­na wy­brze­ża jest kosz­tow­na, a sa­mo­rzą­dom bra­ku­je środ­ków.

Zmia­ny pro­gra­mu bę­dą jed­nak moż­li­we do­pie­ro po za­twier­dze­niu oce­ny od­dzia­ły­wa­nia na śro­do­wi­sko. Z usta­wy z 2008 r. o udo­stęp­nia­niu in­for­ma­cji o śro­do­wi­sku i je­go ochro­nie (...) wy­ni­ka, że oce­ny wy­ma­ga­ się też w ra­zie wpro­wa­dza­nia zmian do już przy­ję­te­go do­ku­men­tu.

– Pro­gno­za od­dzia­ły­wa­nia na śro­do­wi­sko, opra­co­wa­na w Insty­tu­cie Mor­skim w Gdań­sku, nie speł­nia ocze­ki­wań – mówi Mar­ta Wi­śniew­ska z WWF Pol­ska. – Nie za­wie­ra wła­ści­wej oce­ny wpły­wu re­ali­za­cji zno­we­li­zo­wa­ne­go pro­gra­mu na śro­do­wi­sko, w tym zna­czą­ce­go ne­ga­tyw­ne­go od­dzia­ły­wa­nia na ob­sza­ry Na­tu­ra 2000 – wyjaśnia.

W uwa­gach do pro­gno­zy, zgło­szo­nych w trakcie kon­sul­ta­cji, pro­wa­dzo­nych przez MTBiGM i In­sty­tut Mor­ski, WWF Pol­ska wskazu­je, że zmie­nio­ny pro­gram, dla któ­re­go zo­sta­ła opra­co­wa­na pro­gno­za śro­do­wi­sko­wa, „w żad­nym ra­zie nie mo­że być re­ali­zo­wa­ny".

Byle bez przesady

– Pro­gram wal­czy z mo­rzem, rów­nież na od­cin­kach, któ­re te­go nie wy­ma­ga­ją – uwa­ża Mar­ta Wi­śniew­ska. – Trze­ba się ogra­ni­czyć do miejsc, gdzie jest to ko­niecz­ne, a nie mno­żyć na ca­łym Wy­brze­żu be­to­no­we kon­struk­cje.

Zmia­ny w obec­nym pro­gra­mie mia­ły­by m.in. po­le­gać na zwięk­sze­niu mi­ni­mal­nej wy­so­ko­ści środ­ków bu­dże­to­wych z 25,5 mln zł do 40 mln zł rocz­nie – in­for­mu­je MTBiGM. Nie wy­klu­cza się po­zy­ski­wa­nia in­nych środ­ków, np. unij­nych. Mo­ni­to­ro­wa­ny ma być ca­ły brzeg mor­ski, a nie tyl­ko je­go części. Zwięk­sza się o 106,15 km obec­ną (179,1 km) dłu­gość od­cin­ków ob­ję­tych pro­gra­mem.

– Przy­da się każ­da kwo­ta, i trze­ba ją wy­ko­rzy­stać – mó­wi Piotr Ja­nia ze Związ­ku Miast i Gmin Mor­skich. – Nie bo­ję się za­be­to­no­wa­nia Wy­brze­ża, bo jest ty­le in­nych moż­li­wo­ści ochro­ny. Ale nie­jed­no­krot­nie, jak np. w Ja­strzę­biej Gó­rze, Trzę­sa­czu czy Re­wa­lu, sa­mo na­sy­py­wa­nie pia­sku nie wy­star­czy.

Eks­per­ci z WWF Pol­ska twier­dzą jed­nak, że sztucz­na ochro­na po­win­na być sto­so­wa­na głów­nie w nad­mor­skich miej­sco­wo­ściach. Po­zo­sta­łe frag­men­ty wy­brze­ża, gdzie nie ma ta­kie­go za­gro­że­nia, po­win­ny być po­zo­sta­wio­ne mo­rzu i na­tu­rze.

Umac­nia­nie i ochro­na brze­gów w pro­po­no­wa­nej for­mie „otwie­ra drzwi" do bu­do­wy do­mów, ho­te­li i pen­sjo­na­tów, któ­re w przy­szło­ści sta­ną się pre­tek­stem do ko­lej­nych na­kła­dów na ochro­nę brze­gów. Ucier­pi na tym przy­ro­da, a pla­żo­wi­cze i tak bę­dą szu­kać dzi­kich plaż, nieuzbro­jo­nych opa­ska­mi, ostro­ga­mi, fa­lo­chro­na­mi itp.