Wczoraj Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną podatniczki, od której fiskus zażądał podatku od spadku po najbliższej rodzinie (sygnatura akt: II FSK 1538/10).

W ocenie NSA skarżąca nie mogła stracić prawa do zwolnienia z podatku tylko dlatego, że oświadczenie o nabyciu spadku złożyła za wcześnie.

Spór w sprawie dotyczył prawa do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, które przysługuje osobom z tzw. zerowej grupy podatkowej tj. najbliższej rodziny. Co do zasady jednym z warunków skorzystania z tej preferencji jest złożenie, w odpowiednim terminie, specjalnego formularza o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych.

Podatniczka została powołana do  spadku w testamencie. Ponieważ musiała wyjechać za granicę, zawiadomienie złożyła w urzędzie skarbowym szybciej, tj. jeszcze przed zakończeniem postępowanie w sprawie stwierdzenia praw do spadku.

Ku zaskoczeniu spadkobierczyni fiskus uznał, że musi zapłacić podatek od swojej części spadku.

Organ podatkowy zauważył, że w przypadku nabycia majątku w drodze spadku miesięczny termin (obecnie wynosi on sześć miesięcy) do złożenia zgłoszenia biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Termin końcowy to upływ tego terminu. Złożenie formularza w urzędzie skarbowym przed datą uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku nie wywołuje skutków prawnych. Tym samym podatniczka straciła prawo do zwolnienia.

Takiego samego zdania był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Oddalając skargę podatniczki uznał, że termin do złożenia oświadczenia ma charakter materialnoprawny i nie określa daty końcowej, ale wyznacza przedział czasowy. W ocenie WSA podatnik traci prawo do zwolnienia zarówno wtedy, gdy o nabyciu majątku w drodze spadku zawiadomi organ podatkowy po upływie tego terminu, jak i gdy zrobi to przedwcześnie.

Ostatecznie jednak to rygorystyczne stanowisko spotkało się z ostrą krytyką sądu kasacyjnego. Orzekając na korzyść podatniczki, NSA uznał, że interpretacja fiskusa i sądu I instancji narusza konstytucyjną zasadę sprawiedliwości. Miesięczny termin służy jedynie do ustalenia daty końcowej.

– Podatnik, który oświadczenie o nabyciu spadku złoży zbyt wcześnie, nie może ponosić negatywnych konsekwencji – tłumaczyła sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala.

Wyrok jest prawomocny.