Po latach zmagań spadkobiercy właścicieli gruntów warszawskich odzyskują prawa do nieruchomości. Dotyczy to m.in. kamienicy z gruntem przy ul. Działdowskiej w Warszawie. Niedawno minister transportu, budownictwa i gospodarki morskiej unieważnił decyzję ministra gospodarki komunalnej z 1951 r., w której odmówiono właścicielom nieruchomości prawa własności czasowej (obecnie użytkowanie wieczyste) mimo spełnienia wymogów zawartych w rozporządzeniu powiązanym z dekretem o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Warszawy (tzw. dekret Bieruta). Decyzja, choć korzystna dla spadkobierców, budzi wątpliwości, czy nie zaszły nieodwracalne skutki prawne w stosunku do sprzedanych mieszkań. Ministerstwo twierdzi, że „nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, bowiem sześć lokali zostało wyodrębnionych na podstawie umów zawartych w formie aktów notarialnych, poprzedzonych decyzją administracyjną".
Dwa etapy procedury
Takie stanowisko dla właścicieli mieszkań we wspólnotach oznacza możliwość cofnięcia decyzji administracyjnej, na podstawie której podpisano z nimi umowy sprzedaży lokali. Mamy tu bowiem do czynienia z dwuetapową procedurą sprzedaży mieszkań. Po pierwsze – wydaniem decyzji administracyjnej, na podstawie której orzeczono o sprzedaży lokalu. Po drugie – podpisaniem aktu notarialnego (umowa ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży przez Skarb Państwa).
– Decyzja o sprzedaży lokalu może podlegać ocenie co do zgodności z prawem, czyli można stwierdzić jej nieważność w trybie art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd teza o odwracalności skutków prawnych zadysponowania lokalem – wyjaśnia Biuro Gospodarki Nieruchomościami m.st. Warszawy.
Dodaje jednak, że prawa właścicieli lokali chronione są przez zawarte, w wykonaniu tychże decyzji, umowy notarialne nabycia lokali. Prezydent Warszawy, rozpoznając ponownie wnioski restytucyjne, odmawia spadkobiercom dawnych właścicieli ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntów w części powiązanej ze sprzedanymi lokalami. Nie są znane przypadki stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu, a następnie unieważnienie umowy zbycia takiego lokalu.
Rękojmia ksiąg chroni
– Istnieją dwie koncepcje kasacji tego typu decyzji. Pierwsza polega na kasacji także w tej części, która dotyczy mieszkań już wykupionych. Druga unieważnia zaś decyzję tylko w części lokali niewykupionych – mówi adwokat Anna Pszczołowska.
