NSA a Konsolidacja: Gminy będą musiały poprawić rozliczenia VAT

Rz: Gmina Wrocław dopięła swego, bo poniedziałkowa uchwała NSA w sprawie statusu gminnej jednostki budżetowej jest zgodna z jej stanowiskiem. Czy inne gminy mają też powód do radości?

Jerzy Martini:

Niestety, dla większości gmin uchwała NSA to ogromny problem. Oznacza bowiem całkowite odwrócenie praktyki od lat ukształtowanej w Polsce, zgodnie z którą jednostki budżetowe działały jako odrębni od gmin podatnicy. Dostosowanie się do zasad wynikających z uchwały NSA oznacza konieczność zasadniczej zmiany sposobu rozliczania VAT przez gminy.

Jak zacząć porządkowanie rozliczeń w gminie, która rejestrowała swoje jednostki budżetowe dla celów VAT?

Przede wszystkim osoby odpowiedzialne za rozliczenia VAT w gminach muszą dokonać weryfikacji działalności wykonywanej przez jednostki budżetowe w celu określenia ich skutków w VAT. Konsolidacja z punktu widzenia rozliczeń VAT powinna zapewnić jednolite podejście do oceny poszczególnych zdarzeń wywołujących skutki w VAT.  Najprawdopodobniej w rezultacie uwzględnienia w rozliczeniach VAT sprzedaży jednostek budżetowych zmieni się też współczynnik sprzedaży pozwalający na odliczenie VAT. To zaś może pociągnąć za sobą dodatkowe utrudnienia  przy powszechnym ostatnio odzyskiwaniu VAT przez gminy.

To jedyny problem?

Nie. Może się też zdarzyć, że dana jednostka budżetowa wykonywała pewne czynności z zasady opodatkowane VAT, lecz ze względu na niewielką ich skalę korzystała ze zwolnienia podmiotowego (obecnie do 150 tys. zł rocznie). Stosowanie tego zwolnienia nie jest oczywiście możliwe dla gminy, czynności te powinny być więc opodatkowane    (mogą  tu jednak wystąpić zaległości podatkowe).

A co z sytuacją osób odpowiedzialnych za rozliczanie VAT?

Skutkiem konsolidacji z punktu widzenia VAT działalności gminy i jej jednostek budżetowych  jest  zwiększenie odpowiedzialności osób upoważnionych do rozliczeń podatkowych gmin czy podpisujących deklaracje. Osoby te mają niewielką możliwość kontroli i oceny prawidłowości rozliczeń VAT stosowanych przez jednostki budżetowe, ale wedle kodeksu karnego skarbowego to one ponoszą odpowiedzialność za prawidłowość rozliczeń i danych z deklaracji.

Co zrobić w takiej sytuacji?

W celu zapewnienia poprawności i spójności rozliczeń VAT optymalne wydaje się przyjęcie odpowiednich procedur  tych rozliczeń,  opisujących wszelkie istotne z punktu widzenia VAT rodzaje czynności oraz ich skutki w VAT. Procedury te powinny możliwie precyzyjnie określać, jakie czynności należy podjąć i kto jest odpowiedzialny za ich prawidłowość.  Takie procedury nie tylko ograniczą możliwość powstawania nieprawidłowości,  ale też ryzyko odpowiedzialności.