Powodem zmiany procedury przed Trybunałem jest stały wzrost liczby spraw, wśród których wyraźnie przeważają odesłania prejudycjalne.

Jego struktura nie była modyfikowana od przyjęcia pierwszego tekstu regulaminu tj. 4 marca 1953 r. Nadal odzwierciedla on przewagę skarg bezpośrednich, w których stronami są najczęściej osoby fizyczne lub prawne albo państwa członkowskie z jednej strony oraz instytucje UE z drugiej, podczas gdy w rzeczywistości – z wyjątkiem skarg o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i kilku szczególnych kategorii skarg o stwierdzenie nieważności – tego rodzaju sprawy znajdują się dzisiaj z reguły poza zakresem właściwości Trybunału.

Z uwagi no to, że w 2012 r. największą kategorię spraw wpływających do Trybunału stanowią liczbowo odesłania sądów krajowych w trybie prejudycjalnym, w nowym regulaminie poświęcono im osobny tytuł, zawierający uregulowania bardziej kompletne i precyzyjne zarówno dla podmiotów prawa, jak dla sądów krajowych.

Postępowanie przed ETS

Nowy regulamin postępowania wprowadza szereg rozwiązań, które mają umożliwiać szybkie i skuteczne rozpatrywanie spraw. Wśród nich należy wskazać w szczególności możliwość określenia przez Trybunał maksymalnej objętości składanych pism procesowych i uwag pisemnych lub uelastycznienie warunków orzekania w drodze postanowienia z uzasadnieniem, zwłaszcza w sytuacji gdy pytanie skierowane przez sąd krajowy w trybie prejudycjalnym nie pozostawia żadnych racjonalnych wątpliwości.

Nowe zasady obejmują także wiele modyfikacji dotyczących ustnego etapu postępowania. Trybunał nie będzie już zobowiązany do przeprowadzenia rozprawy, jeżeli w świetle pism procesowych lub uwag pisemnych złożonych przez strony uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. - Powinno to pozwolić na szybsze rozstrzyganie spraw - uważa Trybunał.

Ponadto regulamin przewiduje możliwość wezwania stron, w razie przeprowadzenia rozprawy, do skoncentrowania wystąpień na określonej kwestii lub określonych kwestiach. Trybunał będzie miał też możliwość przeprowadzenia wspólnej rozprawy w kilku sprawach o podobnym charakterze dotyczących tej samej kwestii. Zrezygnowano natomiast ze sprawozdania na rozprawę, które generowało dodatkowe koszty i przedłużało czas rozpoznawania spraw.

Podstawy prawne, zasady i praktyka

Aby ułatwić zrozumienie obowiązujących zasad i praktyki, w nowym regulaminie wprowadzono ściślejszy podział między przepisami znajdującymi zastosowanie do wszystkich rodzajów postępowań, a przepisami odnoszącymi się do poszczególnych procedur (jak odesłania prejudycjalne, skargi bezpośrednie i odwołania).

Wszystkie artykuły regulaminu zostały od nowa ponumerowane i zatytułowane, co ma ułatwiać odnalezienie właściwego przepisu.

W dziedzinie odesłań prejudycjalnych nowa procedura zawiera przepis określający wymaganą zawartość wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, a także przepis dotyczący utajnienia tożsamości, co powinno być pomocne dla sądów krajowych przy ich formułowaniu, przy poszanowaniu życia prywatnego stron w postępowaniu głównym.

W odniesieniu do odwołań regulamin z 2012 r. precyzuje zasady normujące odwołania wzajemne, wnoszone w odpowiedzi na odwołanie główne. Po wejściu w życie nowego regulaminu tego rodzaju odwołania wnoszone mają być w osobnym piśmie, co ma ułatwić ich rozpoznawanie przez Trybunał.

Uproszczone zasady

Jednym z celów przygotowanego regulaminu jest także uproszczenie obowiązujących zasad poprzez uchylenie przepisów przestarzałych lub niestosowanych, określając na nowo procedurę rozpatrywania niektórych rodzajów spraw.

Jako przykład Trybunał wskazuje uproszczenie zasad dotyczących interwencji państw członkowskich i instytucji Unii, zasadę wyznaczania na rok jednej z izb jako właściwej do sprawowania kontroli orzeczeń sądu, albo uproszczenie procedury wydawania opinii, w której brać będzie udział tylko jeden rzecznik generalny, a nie wszyscy jak dotychczas.

Nowy regulamin postępowania przed Trybunałem ma wejść w życie 1 listopada 2012 r.