TK w czerwcu 2022 r. wydał wyrok dotyczący przepisów art. 598[16] § 1 w związku z art. 598[15] § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Dotyczą one osoby, której sąd opiekuńczy zagroził nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, a która nie wypełnia nadal swego obowiązku wykonywania kontaktów z dzieckiem. W takiej sytuacji sąd opiekuńczy nakazuje zapłatę określonej kwoty, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń. Trybunał uznał te przepisy za niezgodne z Konstytucją RP, gdy są stosowane w sytuacji, kiedy do kontaktu rodzica z dzieckiem nie dochodzi z woli samego dziecka.
Czytaj więcej
W najbliższą środę Trybunał Konstytucyjny ma ogłosić wyrok w sprawie zgodności z konstytucją przepisów, które pozwalają nałożyć na rodzica obowiąze...
W ocenie TK, choć przepisy te odnoszą się do rodzica, to wkraczają w sferę autonomii dziecka wtedy, gdy to ono nie chce kontaktu z rodzicem (sygn. akt SK 3/20).
Realizacja wyroku TK może napotykać trudności i prowadzić do wzrostu liczby spraw w sądach.
- Sam Trybunał podkreślił w uzasadnieniu, że skutkiem wyroku nie jest utrata mocy zaskarżonych przepisów, a tylko wyeliminowanie wskazanego zakresu. Tym samym sądy opiekuńcze obowiązane będą z urzędu wziąć pod uwagę, czy do niewykonania albo niewłaściwego wykonania obowiązków przez osobę, pod której pieczą znajduje się dziecko, doszło w wyniku uwzględnienia woli dziecka - wyrażonej samodzielnie, bez wpływu osoby, pod której pieczą się ono znajduje. Oznacza to, że aktualnie ocena, czy dany sąd realizuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego, możliwa jest wyłącznie w postępowaniu odwoławczym - tłumaczy RPO.
Tymczasem kwestia woli dziecka powinna być oceniana przez sąd w tym postępowaniu merytorycznym, w którym sąd orzeka o sposobie realizacji kontaktów. Efekt jest taki, że sąd musi ponownie
prowadzić postępowanie dowodowe na tę samą okoliczność - twierdzi RPO.
Zwiększyć się może również znacząco liczba postępowań odwoławczych w
tych sprawach. A postępowania w sprawach dotyczących opieki nad dziećmi i wykonywania władzy rodzicielskiej są
długotrwałe, co samo w sobie nie służy ochronie dobra dziecka.
RPO Marcin Wiącek poprosił więc Ministra Sprawiedliwości o podjęcie działań legislacyjnych, które miałyby zagwarantować właściwą realizację wyroku TK.
Minister-członek Rady Ministrów Michał Wójcik odpisał, że w podległym mu Departamencie Praw Obywatelskich i Tożsamości Europejskiej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów podjęto prace legislacyjne nad projektem mechanizmu umożliwiającego skuteczną reakcję na niewykonywanie albo niewłaściwe wykonywanie obowiązków ws. kontaktów z dzieckiem. Chodzi o zastąpienie zapłaty sumy pieniężnej na rzecz drugiego rodzica instytucją grzywny należnej Skarbowi Państwa.
