Sprawa dotyczy przywódców tzw. Centrolewu, sojuszu ludowo-lewicowych partii opozycyjnych wobec rządów obozu sanacyjnego – m.in. Wincentego Witosa i Stanisława Dubois. W nocy z 9 na 10 września 1931 r. aresztowano kilkunastu polityków. Zostali oskarżeni o próbę obalenia przemocą rządu. 13 stycznia 1932 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał dziesięciu oskarżonych za winnych i wymierzył im kary więzienia.
Czytaj więcej
Blisko dziewięćdziesiąt lat temu miał miejsce tzw. "proces brzeski" przed Sądem Okręgowym w Warszawie. Jednym z sądzonych był Wincenty Witos piastu...
Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał wyrok. Sąd Najwyższy z kolei oddalił kasację obrony. Kilku skazanych zgłosiło się do odbycia kary. Pięciu innych, w tym Wincenty Witos, wybrało emigrację. 31 października 1939 r. prezydent RP Władysław Raczkiewicz ogłosił objęcie amnestią wszystkich skazanych.
O całkowite uniewinnienie skazanych w procesie brzeskim od lat zabiegali ludowcy.
W 2020 r. na ich wniosek kasację do SN wysłał Adam Bodnar, ówczesny rzecznik praw obywatelskich. Rzecznik złożył kasację, by wykazać, że w latach 30 doszło do fundamentalnego nadużycia władzy wobec opozycji.
Rzecznik zaskarżył do SN wyrok Sądu Apelacyjnego, któremu zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym Konstytucji z 1921.
W SN pojawił się problem, jak traktować oddaloną przez SN w latach 30 kasację złożoną w tej sprawie. Wówczas bowiem kasacja nie była nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, lecz czymś w rodzaju III instancji. Przepisy się zmieniły i pojawił się problem prawny: Czy prawomocnym rozstrzygnięciem w tej sprawie jest wyrok SA w Warszawie czy kasacja rozstrzygnięta wówczas przez SN. W tym drugim przypadku kasacja RPO byłaby niedopuszczalna.
W styczniu 2023 r SN odroczył sprawę i poprosił strony postępowania o zajęcie stanowiska w tej sprawie. Chodziło o odpowiedź na pytanie o prawomocność przedwojennego wyroku , wskazania orzeczenia kończącego sprawę dopuszczalność kasacji.
Marcin Wiącek, obecny rpo, potwierdził dopuszczalność kasacji złożonej przez swojego poprzednika.
Sygnatura akt: II KK453/22
Czytaj więcej
W czwartek w Sądzie Najwyższym, który uniewinnił polityków Centrolewu skazanych prawie sto lat temu w procesie brzeskim, można było mieć poczucie p...
