Chodzi o nowelizację ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Wprowadza ona kilka istotnych modyfikacji w systemie orzecznictwa lekarskiego ZUS oraz w zasadach wydawania zwolnień.

Składy jednoosobowe 

Nowelizacja zmierza bowiem do wprowadzenia zasady orzekania we wszelkich sprawach dotyczących ustalania prawa do świadczeń – zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji – w składach jednoosobowych. Obecnie orzeczenia w postępowaniach pierwszoinstancyjnych wydawane są jednoosobowo przez lekarza orzecznika. W drugiej instancji sprawy rozpatrywane są przez trzyosobowe komisje lekarskie ZUS. Po wejściu w życie nowelizacji będzie inaczej. Od wspomnianej zasady będzie jednak wyjątek. Jaki? W przypadku wniesienia sprzeciwu lub zgłoszenia zarzutu wadliwości orzeczenia, w sytuacjach szczególnie skomplikowanych, sprawę będzie mogło ponownie rozpoznać trzech lekarzy orzeczników. Celem zmian jest znaczące skrócenie czasu wydawania rozstrzygnięć.

Nowelizacja przewiduje też możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4.

Zdaniem Mikołaja Zająca, eksperta rynku pracy, prezesa Conperio, firmy doradczej specjalizującej się w problematyce absencji chorobowych, umożliwienie orzecznikom wglądu w dokumentację medyczną to krok w dobrym kierunku, na który rynek pracy czekał od lat.

– Problem polega jednak na tym, że sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje – dodaje.

Czytaj więcej:

Nowe prawo 2026. To muszą wiedzieć przedsiębiorcy [LISTA ZMIAN]
ABC Firmy Nowe prawo 2026. To muszą wiedzieć przedsiębiorcy [LISTA ZMIAN]

Pro

Nowe zasady zatrudniania lekarzy orzeczników 

Nowelizacja zakłada też zmianę zasad zatrudniania lekarzy orzeczników. Jest to o tyle ważne, że obecnie ZUS notuje olbrzymie braki kadrowe w tym obszarze. Chodzi głównie o wprowadzenie elastycznych form współpracy. W efekcie lekarze orzecznicy będą mogli wykonywać swoje zadania na podstawie nie tylko umowy o pracę, ale też np. umowy o świadczenie usług. Wybór będzie należał, co do zasady, do nich. Zmianie na lepsze ulegną też zasady wynagradzania tej grupy.

Nowe przepisy zakładają też zmiany dotyczące kwalifikacji wymaganych od lekarzy orzeczników. Nowelizacja przewiduje możliwość wydawania orzeczeń w określonych rodzajach spraw przez osoby wykonujące samodzielne zawody medyczne, tj. pielęgniarki, pielęgniarzy i fizjoterapeutów. Ma to usprawnić funkcjonowanie całego systemu orzecznictwa.

Ten element reformy budzi jednak poważne wątpliwości niektórych ekspertów.

– Pozostaje pytanie o wystarczający poziom kompetencji innych zawodów medycznych do oceny decyzji lekarskich – mówi prezes Conperio.

Zdaniem eksperta, przyspieszenie postępowań nie powinno odbywać się kosztem jakości i bezpieczeństwa systemu.

Czytaj więcej:

Koniec luki płacowej między mężczyznami a kobietami? Oto co chce zrobić rząd
Płace Koniec luki płacowej między mężczyznami a kobietami? Oto co chce zrobić rząd

Pro

Kontrole 

Kolejną istotną zmianą jest doprecyzowanie zasad utraty prawa do zasiłku chorobowego. Dochodzi do tego w przypadku wykonywania pracy zarobkowej w okresie niezdolności do pracy lub wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z jego celem. W nowelizacji doprecyzowano te pojęcia.

Ale to nie wszystko. Nowe przepisy regulują też wyjątek od zasady orzekania o niezdolności do pracy z każdego tytułu. Innymi słowy, jeśli ktoś jest zatrudniony w dwóch firmach jednocześnie, to jego absencja chorobowa nie będzie musiała dotyczyć obydwu miejsc pracy. Możliwe będzie przebywanie na zwolnieniu lekarskim u jednego pracodawcy i wykonywanie obowiązków służbowych w tym samym czasie w innym miejscu. Warto jednak zwrócić uwagę, że powyższa regulacja, budząca największe emocje, wejdzie w życie dopiero od 1 stycznia 2027 r.

Etap: ustawa podpisana przez prezydenta