Podniesienie zasiłku pogrzebowego o 75 proc., z obecnych 4 tys. zł do 7 tys. zł, znalazło się w projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw przygotowanym przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). Dokument został opublikowany w pierwszej połowie 2024 r. Później wprowadzono w nim jeszcze istotne zmiany. Nie zmniejszono wprawdzie wysokości zapowiadanej podwyżki, ale przesunięto datę jej wprowadzenia na początek przyszłego roku (początkowo nowa ustawa miała wejść w życie 14 dni od ogłoszenia). Oprócz tego mechanizm waloryzacji (automatycznej, wprowadzanej co roku podwyżki zasiłku o wysokość inflacji) został zastąpiony mechanizmem weryfikacji, który ma charakter uznaniowy.
Zasiłek pogrzebowy wyższy o 75 proc., ale dopiero od 2026 r.
Jak już wspomnieliśmy, projekt przewiduje podniesienie zasiłku pogrzebowego o 75 proc., z obecnych 4 tys. zł do 7 tys. zł. W Ocenie Skutków Regulacji (OSR) towarzyszącej dokumentowi MRPiPS informuje, że podwyższenie zasiłku pogrzebowego „służy zapewnieniu, aby świadczenie to umożliwiło pokrycie wszystkich lub większości normalnych, typowych i nienadmiernych kosztów pogrzebu. Proponowana wysokość kwoty zasiłku pogrzebowego, mimo podwyższenia jej o 75 proc, nadal może nie sfinansować kosztów pogrzebu, szczególnie w dużych miastach” – czytamy.
Jednak zadaniem ministerstwa „nie stoi to w sprzeczności z celem zasiłku pogrzebowego, którym jest zabezpieczenie w określonym stopniu wydatków związanych z pogrzebem.”. Przypomina ono też, że kwota zasiłku pogrzebowego nie była zmieniana od 2011 r., a w obowiązujących przepisach brakuje mechanizmu dostosowywania wysokości tego świadczenia do zmian w kosztach usług pogrzebowych. Te w ciągu ostatnich lat obowiązywania aktualnej kwoty zasiłku pogrzebowego znacząco wzrosły. W dużych miastach mogą sięgać nawet ok. 10 tys. zł.
Czytaj więcej
Prace rządowe nad ustawą w tej sprawie są bliskie zakończenia – zapewniła Marzena Okła-Drewnowicz, minister do spraw polityki senioralnej Polski .
Weryfikacja wysokości zasiłku pogrzebowego. Na czym będzie polegała?
Ze względu na to, że w obecnych przepisach nie ma mechanizmu pozwalającego na podnoszenie zasiłku pogrzebowego bez konieczności zmieniania całej ustawy, resort pracy proponuje wprowadzenie weryfikacji, czyli konstrukcji prawnej znanej m.in. z ustawy o świadczeniach rodzinnych. „W odróżnieniu od waloryzacji nie przewiduje ona automatycznego, następującego z mocy prawa wzrostu wysokości określonego świadczenia po upływie określonego przedziału czasowego. Jej sens sprowadza się bowiem do wyposażenia organu właściwego do rozstrzygania o podwyższeniu świadczenia w związku z możliwą utratą jego siły nabywczej w profesjonalną diagnozę niezbędną do oceny celowości i możliwości podjęcia takiej decyzji” – czytamy w OSR.
Jak to będzie wyglądało w praktyce? W ramach weryfikacji Instytut Pracy i Spraw Socjalnych ma co roku badać, jak kształtują się realne ceny usług pogrzebowych. Następie będzie to konfrontowane ze wzrostem kosztów utrzymania gospodarstw domowych na podstawie minimum socjalnego i cen wybranych usług pogrzebowych uwzględnionych w zbiorze cen GUS. Na tej podstawie Instytut będzie przedstawiał rządowi swoje rekomendacje dotyczące ewentualnego podniesienia zasiłku pogrzebowego. Ostateczna decyzja ma należeć jednak do Rady Ministrów. „Ewentualne podwyższenie zasiłku w wyniku weryfikacji będzie następowało w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego w terminie do dnia 30 czerwca, począwszy od 1 lipca danego roku” – czytamy w OSR. Mechanizm weryfikacji ma być stosowany od 2027 r.
Podstawowy koszyk usług pogrzebowych. Czym będzie?
Proces sprawdzania, jak w danym roku wyglądają realne ceny usług pogrzebowych, ma być przeprowadzany w oparciu o koszyk usług funeralnych (zakres podstawowy), do którego przygotowania zostanie zobligowany Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Podstawowy zakres usług funeralnych został w projekcie ustawy zdefiniowany jako usługi o charakterze podstawowym, takie jak:
- załatwienie formalności, przygotowanie i wybór trumny,
- odbiór ciała zmarłego do kostnicy,
- ewentualny dojazd do kościoła/domu pogrzebowego w dniu pogrzebu,
- transport do miejsca pochówku na cmentarzu,
- przygotowanie miejsca pogrzebowego,
- złożenie trumny/urny z ciałem do grobu.
Czytaj więcej
Rekordowa liczba Polaków ogłosiła w minionym roku upadłość konsumencką. To aż 21,2 tys. osób. Z roku na rok przybywa bankructw osób fizycznych. Czy...
Koszyk ten nie będzie uwzględniać kosztów związanych z wykupieniem miejsca pochówku, usług kamieniarskich i innych związanych z samą uroczystością pogrzebową.
W projekcie ustawy określono też, w jaki sposób Instytut Pracy i Spraw Socjalnych ma przeprowadzać badanie cen rynkowych. „Z uwagi na fakt, że zestaw cen regularnie monitorowany przez GUS w ograniczonym stopniu zawiera ceny ww. usług proponuje się wykorzystanie do zebrania informacji o faktycznych kosztach danych ogólnopolskich zebranych w formie ankiety CAWI (Computer Assisted Web Interview) z m.in. 70 zakładów pogrzebowych w kraju, zróżnicowanych ze względu na miejsce (wielkość miasta/wieś) i województwo (wybrane trzy województwa)” – czytamy w OSR.
Zasiłek celowy z pomocy społecznej na niespodziewanie wysokie koszty pogrzebu
Zasiłek celowy z pomocy społecznej już w tej chwili może być przyznawany na pokrycie kosztów pogrzebu. Projekt przewiduje uszczegółowienie tej przesłanki. Proponuje się, aby był on przyznawany:
- na pokrycie uzasadnionych i udokumentowanych kosztów pogrzebu osobie, która pokryła koszty pogrzebu, jeśli po osobie zmarłej nie przysługuje zasiłek pogrzebowy
albo
- w przypadku gdy osoba, która pokryła koszty pogrzebu jest uprawniona do zasiłku pogrzebowego i poniosła w związku z pogrzebem nadzwyczajne, trudne do przewidzenia, niemożliwe do pokrycia z kwoty zasiłku pogrzebowego, koszty. Chodzi np. o takie sytuacje jak koszty transportu zwłok z odległego miejsca (np. z zagranicy, minimalny koszt z reguły wynosi ok. 6–7 tys. zł) czy dłuższego przechowywania zwłok w chłodni.
Czytaj więcej
Od początku 2025 roku część osób pobierających rentę socjalną może otrzymać tzw. dodatek dopełniający. Świadczenie w wysokości 2520 zł jest wypłaca...
Według projektu przy przyznawaniu zasiłku celowego nie będzie obowiązywało kryterium dochodowe, nie będzie też ograniczeń w jego wysokości (ani do kwoty wskazanej liczbą bezwzględną, ani do kwoty kryterium dochodowego). Zasiłek ma być jednak przyznawany z zastrzeżeniem możliwości nałożenia zwrotu w całości lub w części, jeśli nadzwyczajne koszty pogrzebu znajdą pokrycie w spadku lub w innych świadczeniach z tytułu śmierci (np. świadczeniach z ubezpieczenia gospodarczego – m.in. polis). Przy okazji Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przypomniało też, że przyznanie zasiłku celowego nie jest obowiązkowe, a dobrowolne (nie ma tzw. charakteru roszczeniowego, przyznawane jest w ramach „uznania administracyjnego”).
Ustawa podwyższająca zasiłek pogrzebowy. Na jakim jest etapie? Ile to będzie kosztować?
Najnowsza wersja projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw podnosząca zasiłek pogrzebowy datowana jest na 18 grudnia 2024 r. Projekt jest na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów. Niewykluczone, że właśnie w tej wersji zostanie przyjęty przez rząd i trafi do Sejmu. Z wyliczeń MRPiPS wynika, że wprowadzenie zmian kosztować będzie od 1,5 mld zł do ok. 1,6 mld zł w skali roku. Wzrost wynikać będzie przede wszystkim z podwyższenia wysokości zasiłku pogrzebowego. Prognozowana liczba zgonów w latach 2026–2035 kształtować się ma w przedziale od niecałych 430 tys. do niecałych 470 tys. w skali roku.
