To nie będzie pan jednak premierem…
Po zgłoszeniu tej propozycji przez Mateusza Morawieckiego nie było wyraźnego odzewu ze strony liderów opozycji. Po paru dniach więc oświadczyłem, że traktuję tę propozycję jako zawieszoną, bo przecież chodzi o to, by z wotum konstruktywnym, z propozycją zmiany premiera i rządu, wystąpiła zgodnie opozycja i to w sposób dający nadzieję na poparcie tych posłów większości, którzy nie chcą dłużej wspierać coraz skrajniejszych działań Donalda Tuska.
A gdy pan zawiesił swoją kandydaturę, pojawiło się jednak poparcie.
Owszem, już po moim oświadczeniu do wniosku Rozwoju Plus dołączyli Krzysztof Bosak, Paulina Matusiak, Paweł Kukiz i grono innych posłów. Sprawa więc jest w rękach wnioskodawców – mogą zgłaszać moją kandydaturę, mogą dla poszerzenia wniosku szukać nowego kandydata. Jak zapowiedziałem, jeśli zostanie uzgodniony inny kandydat – poprę go w każdy możliwy sposób: doradczo, mediacyjnie, politycznie.
Czytaj więcej
Mateusz Morawiecki zapowiedział złożenie konstruktywnego wniosku o wotum nieufności wobec rządu Donalda Tuska. Rozwój Plus proponuje na nowego prem...
Jaki byłby rząd premiera Marka Jurka? Gabinet naprawy życia publicznego
Jaki byłby pański rząd?
Przejściowy, szeroki i otwarty. Byłby to rząd naprawy życia publicznego, który uspokoi sytuację i w spokoju przygotuje wybory. Nie byłby podmiotem przyszłych wyborów, nie walczyłby o kontynuację swojej działalności. Byłby szeroki, więc jego ministrowie, jeśli w ogóle by potem kandydowali, to ze swoich macierzystych ugrupowań. I otwarty – bo, owszem, broniący swoich decyzji, ale nie nastawiony na walkę z opozycją. W wolnym państwie władza się zmienia, a ten rząd miałby wyraźnie zakreślony horyzont swej pracy.
Ale PiS już zapowiada rozliczenia Donalda Tuska.
Co będzie po wyborach – zdecydują wyborcy i rząd, który wyłonią. Ale rząd przejściowy powinien – na tyle, na ile to możliwe – przywrócić pokój społeczny. Zresztą od określenia „gabinet techniczny” wolę rząd naprawy życia publicznego.
Czytaj więcej
Zaczęło się w 2015 r.. Od tamtej pory sytuacja wokół Trybunału Konstytucyjnego się tak skomplikowała, że nawet wnikliwym obserwatorom trudno rozwik...
Nie oszukujmy się – to nie jest tak, że komuś na prawicy przeszkadza akurat pańska kandydatura i zaraz zgłosi lepszego premiera. Reszta partii nie podjęła tego pomysłu, bo zwyczajnie nie chce odwoływać dziś Tuska. Wolą iść do kampanii wyborczej z hasłami antyrządowymi i mogąc walczyć ze sobą nawzajem. Konfederacja chce pokazywać odrębność od PiS, PiS od Konfederacji...
Po zaproponowaniu mojej kandydatury dostałem wiele głosów uznania od polityków, ale istotnie – to jeszcze nie poparcie. Potem jednak głosy poparcia się pojawiły. Albo zapowiedzi poparcia w czasie głosowania. Kluczowa kwestia to, czy PSL wystąpi z koalicji premiera Tuska albo czy odstąpi od tej koalicji większe grono poszczególnych posłów. Jest też kwestia Polski 2050 – przecież na początku odrzucali permanentną konfrontację. W każdym razie rząd trzeba zmienić, bo w przeciwnym wypadku same wybory niewiele zmienią w sytuacji tego nieustannego konfliktu, który z walki PO z opozycją zmienił się w walkę premiera i marszałka Sejmu z prezydentem. I tę zmianę warto przeprowadzić w obecnym Sejmie, pokazując przed wyborami, że jest możliwy inny model relacji partii politycznych.
Wybory nie mogą trwać bez przerwy. „Mamy do czynienia z negacją mechanizmów demokracji”
Polityka polega też na sporze.
Oczywiście, to wynika z wolności opinii publicznej i z odpowiedzialności obywatelskiej: spór o kierunki polityki i o decyzje, ale nie negacja instytucji. Tymczasem mamy do czynienia z wykorzystywaniem rządu do walki z – jak mówi konstytucja – „najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej i gwarantem ciągłości władzy państwowej”. Proszę zwrócić uwagę, że dziś od debaty o miejscu Polski w warunkach powstającego koncertu supermocarstw, o tym, czy aspiracje Unii Europejskiej do budowy suwerennej władzy są szansą czy zagrożeniem dla Polski, nawet od katastrofy demograficznej – ważniejsza jest walka z innymi Polakami, a nawet z Prezydentem Rzeczypospolitej. Wybory nie mogą trwać bez przerwy.
Mówi pan, że trzeba skończyć z wyniszczającą polaryzacją, ale polaryzacja to nie jest coś, co narzuca tylko jedna strona. Ona się rodzi z winy dwóch stron, które grają w tę samą grę i które na tej polaryzacji wspólnie zyskują.
Niektórzy w tym dopatrują się nawet jakiegoś układu, a to raczej jest tak, jak pan zauważa – spontaniczna, choć pewnie częściowo świadoma, interakcja. I to trzeba przełamać, bo nie mamy do czynienia z normalnym ustalaniem polityki państwa w debacie publicznej, ale w istocie – z negacją mechanizmów demokracji. Donald Tusk w 2021 r. otwarcie zapowiadał w książce „Wybór” kwestionowanie każdego wyniku wyborów, który będzie nie po jego myśli. Bo jeśli niekorzystny – to sfałszowany.
Mówi pan – Tusk…
…a pan zapyta, czy druga strona też, to odpowiadam: owszem, ale nie do tego stopnia. Podważanie, poprzez niczym niepoparte insynuacje, wiarygodności wyborów.
Czytaj więcej
Donald Tusk parł do konfrontacji, a Jarosław Kaczyński też gotów był do niej stanąć. Byłyby dwa Sejmy (legalny i nielegalny), opozycja przestałaby...
To teraz mamy insynuacje z drugiej strony, że zaraz będzie zamach stanu, wojsko na ulicach i siłowe przejmowanie kolejnych instytucji.
Jeżeli się tworzy precedens – powstaje obawa, że się powtórzy, a nawet utrwali. Użyli policji do przejęcia Trybunału Konstytucyjnego, a wcześniej przecież zajęli siłą TVP i Prokuraturę Krajową. Ale jeśli mamy to przerwać, potrzebny jest mocny krok w kierunku wprowadzenia „międzypartyjności” do naszej polityki. Dlatego zwróciłem się do przywódców PSL, aby pomogli zrobić realny krok w kierunku odskrajnienia polityki. Tak właśnie traktuję próbę powołania nowego rządu, jako krok do uspokojenia życia publicznego, a nie krok w stronę rewanżu.
Węzeł gordyjski wokół Trybunału Konstytucyjnego. „Nie można kwestionować jego dorobku”
Jest bardzo prosty sposób, żeby rozwiązać spór o TK i żebyśmy się nie pozabijali – wystarczy, żeby prezydent przyjął ślubowanie od legalnie wybranych przez Sejm sędziów.
Ale o tę legalność trwa niekończący się spór.
Lech Kaczyński też mówił, że ma duże wątpliwości wobec wyboru sędzi Lidii Bagińskiej, rekomendowanej przez Samoobronę, ale przyznał w końcu, że prezydent nie ma prawa podważać decyzji Sejmu i jego rola ogranicza się tylko do odebrania przysięgi.
Karol Nawrocki objął prezydenturę 15 lat po śmierci prezydenta Kaczyńskiego i działa w zupełnie innej sytuacji. Konstytucja mówi jasno, że sędziowie są wybierani indywidualnie, a nie hurtem, jest więc uprawnione pytanie o konsekwencje wieloletniego bojkotu Trybunału. Szymon Hołownia, którego wiele ostatnich opinii jest interesujących, mimowolnie przedstawił motywy tego bojkotu. Otóż przyznał, że nie zgłaszali kandydatów do Trybunału, bo ich sędziowie byliby w mniejszości. Opozycja jest fundamentalną instytucją demokratycznego państwa, ale nie może odmawiać wypełniania swej roli, bo wolałaby być władzą. I jest jeszcze sprawa Macieja Berka, który nie uprawdopodobnił spełniania formalnych warunków kandydowania do Trybunału, czyli 10-letniego okresu prawniczej praktyki zawodowej. Wszystko to tworzy jeden wielki węzeł gordyjski, dosłownie – nie do rozsupłania.
OK, to skoro nie można już go rozsupłać, to niech dla dobra Polski każdy zrobi krok w tył, przestańmy wyliczać, kto i za co jest winny, i zbudujmy TK od nowa.
I tak też rozumiem projekty rekonstrukcji Trybunału, zgłaszane przez PSL, Rozwój Plus, Konfederację. Jedna uwaga: aby odbudować autorytet Trybunału, nie możemy kwestionować sumarycznej wykładni konstytucji, którą mu zawdzięczamy. Można dywagować na temat historii TK od 2015 r., ale – jeśli się mówi o konstytucji, rządach prawa, roli Trybunału – nie można ignorować jego orzecznictwa przynajmniej do 2015 r. Premier Tusk robi to systematycznie. Najlepszy przykład to jego akcja na rzecz supremacji regulacji unijnych nad Konstytucją Rzeczypospolitej, podjęta, jakby nie było ani litery konstytucji, ani jej jasnej wykładni przyjętej przez TK po wstąpieniu do Unii Europejskiej. Cokolwiek by nie mówić – Jarosławowi Kaczyńskiemu można zarzucać samowolę, ale nigdy nie kwestionował tego, co najważniejsze – najważniejszych wartości Rzeczypospolitej, zapisanych w konstytucji.
Czytaj więcej
Reset konstytucyjny to idea, która - w kontekście zaognionego sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego - zyskała ostatnio popularność. Czy możliwe jes...
Ale to właśnie jest rozliczanie, co, kto i kiedy. Reset, rekonstrukcja – jakkolwiek tego nie nazwiemy – wymagałyby odpuszczenia tego wszystkiego, i to po obu stronach.
Rekonstrukcja Trybunału to konieczność, ale ma sens, o ile nie „resetujemy” jego dorobku prawnego, powtórzę – przynajmniej do 2015 r. To powinno być kryterium. Na to zresztą bardzo słusznie zwrócił uwagę Bartłomiej Wróblewski, jeden z liderów PiS.
Referendum jako wyjście z klinczu. „Pozwólmy społeczeństwu powiedzieć, czego oczekuje”
Obawiam się, że to będzie niestety niszowa dyskusja.
Jeśli pomysł rekonstrukcji Trybunału napotka opory – można przecież w porozumieniu prezydenta, PSL, opozycji ogłosić referendum w tej sprawie. Oczywiście referendum „sondażowe”, bo konstytucji nie można zmienić w referendum, ale można oddać głos społeczeństwu, by powiedziało, czego oczekuje od parlamentu. Możliwość wypowiedzenia się w referendum na temat „spraw o szczególnym znaczeniu dla państwa” stanowi jedno z najważniejszych praw politycznych zapisanych w konstytucji. Czy jesteśmy więc za wygaszeniem składu obecnego TK i wyborem nowych sędziów? Czy uważamy, że w ustaleniu składu TK powinni brać udział prezydent i parlament? I ewentualnie inne pytania. Odpowiedź mogłaby zbudować ramy nowego konsensusu.
Czytaj więcej
Stało się. Wydarzenia ostatnich dni powinny uświadomić wszystkim, że Trybunał Konstytucyjny jako instytucja stracił resztki praktycznego znaczenia...
I co potem?
Potem politycy powinni wziąć pod uwagę głos społeczeństwa i odpowiednio zredagować projekt zmian konstytucji. Albo uczciwie powiedzieć Polakom, że się z nimi nie zgadzają.
To może niech takie referendum zaproponuje Rada Nowej Konstytucji przy prezydencie, której jest pan członkiem.
To raczej nie jest rola Rady, która nie rozwiązuje bieżących problemów, ale rozważa zmiany ustrojowe potrzebne w przyszłości. Do referendum są dwie drogi: wniosek prezydenta zatwierdzony przez Senat albo decyzja Sejmu. I tutaj porozumienie opozycji z PSL by wystarczyło.
Tragiczny atak w Krakowie. Marek Jurek o bezpieczeństwie i powstrzymaniu fali nienawiści
Część rozmowy przeprowadziliśmy w piątek, ale po sobotnim tragicznym ataku w Krakowie muszę jeszcze zapytać o jego konsekwencje. Jak ten zamach zmienia sytuację, w której jako wspólnota jesteśmy?
Przede wszystkim pokazuje, jak bardzo potrzebujemy wspólnoty, więc empatii, solidarności oraz państwa, czyli autorytetu jego instytucji.
Czytaj więcej
Dramat na krakowskim Rynku Głównym pokazał dwa oblicza Polski. Odwagę policjantów, którzy z narażeniem życia powstrzymali uzbrojonego napastnika, o...
Jak powinniśmy teraz zareagować?
Akcja antyterrorystyczna wymaga reagowania i monitorowania postaw skrajnych, czujniejszego nadzoru nad miejscami najbardziej zagrożonymi, jeśli trzeba – użycia wojska, jak w wielu krajach, które terroryzmu doświadczyły. Ale długofalowo najważniejsze jest powstrzymanie fali nienawiści. Nie możemy wychowywać sfrustrowanego pokolenia nienawiści i błogosławić wrogości do innych Polaków, do norm i instytucji społecznych, a już szczególnie w tak tragicznych momentach, jak ten, którego doświadczyliśmy w sobotę. Doświadczamy i będziemy doświadczać wszystkich form dekadencji współczesnego Zachodu. I mamy prosty wybór: fatalizm albo odpowiedzialność. Tę drugą jednak realizuje się razem.
