VAT: Przy metodzie kasowej uwaga na gwarancje

Potrącenie przez kontrahenta kaucji z kwoty wynagrodzenia należnego małemu podatnikowi skutkuje otrzymaniem przez niego zapłaty, a więc powstaniem obowiązku podatkowego.

Aktualizacja: 30.12.2014 09:06 Publikacja: 30.12.2014 06:40

VAT: Przy metodzie kasowej uwaga na gwarancje

Foto: ROL

Prowadzę firmę budowlaną, VAT rozliczam metodą kasową. Często się zdarza, że – zgodnie z zawartą umową – kontrahenci zatrzymują część należnego mi wynagrodzenia jako kaucję gwarancyjną. Kwoty te otrzymuję po upływie ustalonego w umowie okresu gwarancji właściwego wykonania robót. Kiedy w zakresie tych kwot powstaje u mnie obowiązek podatkowy w VAT? – pyta czytelnik.

Na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o VAT mali podatnicy mogą wybrać rozliczanie VAT metodą kasową. Istotą tej metody jest powstawanie obowiązku podatkowego z tytułu dostaw towarów i świadczenia usług z dniem otrzymania całości lub części zapłaty (obowiązek podatkowy powstaje bezwzględnie z dniem otrzymania całości lub części zapłaty w przypadku sprzedaży na rzecz podatników zarejestrowanych jako podatnicy VAT czynni; w przypadku sprzedaży na rzecz innych podmiotów obowiązek podatkowy powstaje z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, lecz nie później niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi). Powoduje to, że – jak wyjaśniła Izba Skarbowa w Warszawie w interpretacji z 5 grudnia 2013 r. (IPPP1/443-1037/13-2/IGo) – „o ile »normalnie« moment powstania obowiązku podatkowego jest najczęściej konsekwencją wydania towaru lub wykonania usługi, o tyle w przypadku stosowania metody kasowej obowiązek podatkowy powstaje, co do zasady, z dniem uregulowania całości lub części należności".

Także w formie potrącenia

Przez otrzymanie zapłaty rozumie się nie tylko otrzymanie pieniędzy tytułem wynagrodzenia. Zapłata może być również dokonana w inny sposób, w tym w formie potrącenia. Jak bowiem czytamy w interpretacji Izby Skarbowej w Poznaniu z 19 sierpnia 2013 r. (ILPP5/443-106/13-2/KG), „potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Do wygaśnięcia zobowiązania przez potrącenie dochodzi w sytuacji, gdy jedna strona jest w stosunku do drugiej zarówno dłużnikiem, jak i wierzycielem. Potrącenie zatem stanowi formę wzajemnej zapłaty za istniejące pomiędzy stronami zobowiązania, co pozwala na traktowanie jej na równi z zapłatą".

Jest to o tyle istotne, że zatrzymanie części wynagrodzenia jako kaucji gwarancyjnej jest w istocie formą potrącenia. Prowadzi to do wniosku, że z chwilą zatrzymania części wynagrodzenia jako kaucji gwarancyjnej podatnik, któremu należne jest to wynagrodzenie, otrzymuje zapłatę. Potwierdziła to Izba Skarbowa w Poznaniu w cytowanej powyżej interpretacji z 19 sierpnia 2013 r. (ILPP5/443-106/13-2/KG). W piśmie tym czytamy, że „w analizowanej sprawie na skutek potrącenia części wynagrodzenia tytułem kaucji gwarancyjnej doszło do umorzenia części należności z wystawionej przez wykonawcę na rzecz zainteresowanego faktury. W takiej sytuacji nie można uznać, że część należności wykazana na fakturze nie została przez wnioskodawcę uregulowana – została ona bowiem umorzona. Skutek w postaci wygaśnięcia wierzytelności objętej potrąceniem wyklucza uznanie, że należność pozostaje nieuregulowana – wierzytelność taka na skutek umorzenia przestała istnieć, więc nie może pozostawać nieuregulowana".

Nie można czekać z rozpoznaniem

Powoduje to, że w omawianej sytuacji zatrzymanie przez kontrahenta kaucji gwarancyjnej (potrącenie kwoty kaucji z kwoty wynagrodzenia należnego czytelnikowi) skutkuje otrzymaniem przez czytelnika zapłaty w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy o VAT, a więc powstaniem u niego obowiązku podatkowego w VAT. A zatem czytelnik nie powinien czekać z rozpoznaniem obowiązku podatkowego w tym zakresie do momentu zwrotu kaucji. Obowiązek podatkowy powstaje bowiem już w momencie zapłaty przez kontrahenta z potrąceniem kaucji.

Przykład

Mały podatnik rozliczający VAT metodą kasową wykonał 27 października 2014 r. usługę budowlaną. Z tego tytułu podatnikowi przysługiwało wynagrodzenie w kwocie 9840 zł brutto (8000 zł netto + 1840 zł VAT), przy czym nabywca usługi był uprawniony do zatrzymania 15 proc. tej kwoty (tj. 1476 zł) jako kaucji gwarancyjnej.

6 listopada 2014 r. podatnik otrzymał przelew na kwotę 8364 zł (9840 zł – 1476 zł). Obowiązek podatkowy u podatnika powstał w tej sytuacji 6 listopada 2014 r. w całości, a nie tylko w odniesieniu do otrzymanej kwoty. W deklaracji VAT-7K za IV kwartał 2014 r. podatnik, o którym mowa, powinien zatem wykazać w poz. 19. i 20. kwoty, odpowiednio, 8000 zł oraz 1840 zł (niezależnie od tego, czy i kiedy kwota zatrzymana jako kaucja gwarancyjna zostanie mu zwrócona).

Jest możliwość odliczenia

Na marginesie warto poczynić dwie uwagi. Po pierwsze, należy wskazać, że zatrzymywanie kaucji gwarancyjnych nie wyłącza także możliwości odliczania – w części przypadającej na zatrzymane kwoty – podatku naliczonego z faktur wystawianych przez małych podatników rozliczających VAT metodą kasową. Potwierdzają to organy podatkowe w udzielanych wyjaśnieniach, czego przykładem jest interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 9 kwietnia 2014 r. (IPPP1/443-288/14-4/EK). W interpretacji tej izba potwierdziła prawidłowość stanowiska podatnika, że „należność na rzecz podwykonawców zostaje zapłacona w całości z dniem otrzymania przez nich kwoty wynagrodzenia, pomniejszonej o kwotę zatrzymanej kaucji gwarancyjnej. W konsekwencji wnioskodawca nabywa prawo do odliczenia w całości podatku VAT w rozliczeniu za okres, w którym dokonał płatności tak uregulowanych faktur".

Podobnie w PIT i CIT

Po drugie należy wskazać, że w podobny sposób zatrzymywanie (potrącanie) kaucji gwarancyjnych traktowane jest w podatku dochodowym, gdzie – jak się przyjmuje – zatrzymywanie (potrącanie) kaucji gwarancyjnych nie skutkuje koniecznością zmniejszania kosztów uzyskania przychodów o nieuregulowane kwoty. Potwierdzają to organy podatkowe w udzielanych wyjaśnieniach, czego przykładem może być interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 12 listopada 2013 r. (IBPBI/2/423-1080/13/BG) czy interpretacja Izby Skarbowej w Łodzi z 9 grudnia 2013 r. (IPTPB3/423-360/13-2/MF). W drugiej ze wskazanych interpretacji czytamy, że „w przypadku, gdy kaucje gwarancyjne są potrącane przez inwestora przy wypłacaniu należności wykonawcom za wykonane usługi budowlane, za zapłatę należy uznać również kwotę potrąconej kaucji. Kwoty objętej potrąceniem nie można więc uznać za kwotę nieuregulowaną w rozumieniu art. 15b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych".

Autor jest doradcą podatkowym

Prowadzę firmę budowlaną, VAT rozliczam metodą kasową. Często się zdarza, że – zgodnie z zawartą umową – kontrahenci zatrzymują część należnego mi wynagrodzenia jako kaucję gwarancyjną. Kwoty te otrzymuję po upływie ustalonego w umowie okresu gwarancji właściwego wykonania robót. Kiedy w zakresie tych kwot powstaje u mnie obowiązek podatkowy w VAT? – pyta czytelnik.

Na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o VAT mali podatnicy mogą wybrać rozliczanie VAT metodą kasową. Istotą tej metody jest powstawanie obowiązku podatkowego z tytułu dostaw towarów i świadczenia usług z dniem otrzymania całości lub części zapłaty (obowiązek podatkowy powstaje bezwzględnie z dniem otrzymania całości lub części zapłaty w przypadku sprzedaży na rzecz podatników zarejestrowanych jako podatnicy VAT czynni; w przypadku sprzedaży na rzecz innych podmiotów obowiązek podatkowy powstaje z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, lecz nie później niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi). Powoduje to, że – jak wyjaśniła Izba Skarbowa w Warszawie w interpretacji z 5 grudnia 2013 r. (IPPP1/443-1037/13-2/IGo) – „o ile »normalnie« moment powstania obowiązku podatkowego jest najczęściej konsekwencją wydania towaru lub wykonania usługi, o tyle w przypadku stosowania metody kasowej obowiązek podatkowy powstaje, co do zasady, z dniem uregulowania całości lub części należności".

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Spadki i darowizny
Poświadczenie nabycia spadku u notariusza: koszty i zalety
Prawo w Firmie
Trudny państwowy egzamin zakończony. Zdało tylko 6 osób
Podatki
Składka zdrowotna na ryczałcie bez ograniczeń. Rząd zdradza szczegóły
Ustrój i kompetencje
Kiedy można wyłączyć grunty z produkcji rolnej
Sądy i trybunały
Reforma TK w Sejmie. Możliwe zmiany w planie Bodnara