Reklama

Za pracę na urlopie bezpłatnym należy się pensja

Będzie tak, gdy w tym czasie podwładny nadal wykonuje obowiązki służbowe. Wypoczynek jest pozorny, a zatrudniony ma status czynnego pracownika.

Aktualizacja: 11.09.2009 07:55 Publikacja: 11.09.2009 06:58

Za pracę na urlopie bezpłatnym należy się pensja

Foto: Fotorzepa, MW Michał Walczak

Renata Majewska

Reklama

Urlop bezpłatny należy wówczas uznać za pozorny, a wynagrodzenie ustalić za pracę wykonaną zgodnie z art. 80 kodeksu pracy.

[b]Taka jest esencja wyroku Sądu Najwyższego z 16 lipca 2009 r. (II PK 13/09)[/b] wydanego po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym.

[srodtytul]Skąd ten spór[/srodtytul]

Bożenna R. była od 3 września 2001 r. do 31 lipca 2007 r. zatrudniona na stałe jako główna księgowa w spółce z o.o. Na podstawie umowy o pracę otrzymywała pensję zasadniczą, a zwyczajowo dodatkowe wynagrodzenie za sporządzenie bilansu.

Na życzenie szefa od 11 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. korzystała z urlopu bezpłatnego. Prezes prosił ją jednak, aby w tym czasie świadczyła pracę, czyli nadal – mimo udzielonego urlopu bezpłatnego – zajmowała się księgowością spółki. Za wykonywanie tych obowiązków płacił jej jednak sporadycznie niewielkie kwoty.

Reklama

Taki stan utrzymywał się ponad trzy lata, nawet po jej powrocie do pracy po zakończeniu urlopu. Dlatego kobieta w końcu rzuciła pracę na podstawie z art. 55 § 1[sup]1[/sup] [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=C26A8C7727AA86E0776103CC5F8D1649?id=76037]kodeksu pracy[/link], zarzucając prezesowi niewywiązywanie się z podstawowych obowiązków wobec pracownika. Wystąpiła też do sądu o zaległe wynagrodzenie.

[srodtytul]Różne opinie w instancjach[/srodtytul]

Sąd rejonowy przyznał rację Bożennie R. i ponad 30 tys. zł zaległej pensji plus odsetki. Urlop bezpłatny uznał za fikcyjny i udzielony wyłącznie w celu obejścia przepisów o wynagrodzeniu za pracę.

Zupełnie inaczej sytuację ocenił sąd okręgowy, oddalając powództwo. Według niego kobieta nie kwestionowała dokumentacji urlopowej i dlatego urlop bezpłatny został udzielony skutecznie. Nie udowodniła też, że w jego trakcie świadczyła pracę. Mogła przecież wykonywać, jak podnosiła spółka, ustną umowę cywilną, czego też – zdaniem sądu – powinna dowieść pracownica.

[srodtytul]Zawieszenia nie było[/srodtytul]

[b]Skoro główna księgowa świadczyła pracę dla spółki w trakcie urlopu bezpłatnego, urlop jest nieważny[/b] – rozstrzygnął SN.

Reklama

Według niego udzielenie tego urlopu to w zasadzie umowa stron, gdyż muszą one wyrazić w tym zakresie zgodne oświadczenia woli. [b]Podczas takiego urlopu następuje zawieszenie praw i obowiązków pracodawcy i podwładnego. Dlatego – w razie podejrzenia o wykonywanie w tym czasie pracy przez zatrudnionego – trzeba zweryfikować oświadczenie o udzieleniu urlopu pod kątem jego pozorności[/b] (art. 65 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=9AE56CA57EA6674784BCA33DBED61D6A?id=70928]kodeksu cywilnego[/link]).

Nie ma przy tym znaczenia, że były pracodawca dysponuje prawidłową dokumentacją urlopową. Zgodnie bowiem z art. 65 § 2 k.c. w umowie należy raczej badać jej cel i zgodny zamiar stron niż jej dosłowną treść.

[srodtytul]To nie stosunek cywilny[/srodtytul]

[b] Realizowanie podczas urlopu bezpłatnego tych samych obowiązków służbowych co w ramach czynnego zatrudnienia oznacza kontynuację stosunku pracy. Absolutnie nie doszło wówczas do nawiązania ustnej umowy cywilnej – stwierdził SN, przywołując wyrok z 12 sierpnia 2004 r. (III PK 42/04).

Urlop bezpłatny jako udzielony dla pozoru należy więc uznać za nieważny zgodnie z art. 83 § 1 k.c.[/b]

Z tych też powodów SN uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę sądowi okręgowemu do ponownego rozpoznania. Zalecił przy tym, aby pozwolić kobiecie na udowodnienie rozmiaru pracy świadczonej podczas urlopu bezpłatnego. W takich okolicznościach przysługuje jej bowiem wynagrodzenie za pracę wykonaną (art. 80 k.p.).