Podwójne kary za zaległosci w składkach są niekonstytucyjne

[b]Ustawodawca ma 18 miesięcy na zmianę [link=http://]kodeksu karnego[/link] i [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=7CB35811E778A2067BA40836631DD35B?id=333804]ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych[/link], które przewidują dwie kary dla niesumiennych przedsiębiorców. Tak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 listopada 2010 r. (sygn. akt P 29/09)[/b]

W pierwszej połowie tego roku ZUS nałożył 5352 opłaty dodatkowe na przedsiębiorców spóźniających się z opłacaniem składek za zatrudnionych pracowników. Większość tych spraw trafiła także do sądów, które za to samo dodatkowo ukarały grzywną ponad 3,6 tys. biznesmenów.

Trybunał Konstytucyjny na rozprawie uznał, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i kodeksu karnego przewidujące sankcje za spóźnianie w opłacaniu składek do ZUS są niezgodne z konstytucją.

Przepisy tworzą mechanizm podwójnego karania osób jednoosobowo prowadzących działalność gospodarczą za ten sam czyn stwierdziła w uzasadnieniu wyroku sędzia Trybunału prof. Teresa Liszcz. Brakuje w nich normy kolizyjnej, która zapobiegałaby jednoczesnemu nałożeniu opłaty dodatkowej przez ZUS i grzywny przez sąd argumentowała sędzia Liszcz.

[b]Trybunał podkreślił, że orzeczenie dotyczy wyłącznie osób jednoosobowo prowadzących działalność gospodarczą i zatrudniających pracowników.[/b]

TK uznał, że dodatkowa opłata określona w art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mimo swojej nazwy, nie ma na celu zrekompensowania ZUS nieopłacenia w terminie składek (tę funkcję pełnią odsetki od zaległych składek). Jest rodzajem tzw. kary administracyjnej.

Pełni ona funkcję represyjno-prewencyjną, dyscyplinującą przedsiębiorców do terminowego regulowania należności. Jej cel jest zbliżony do funkcji kar za wykroczenia lub przestępstwa. Nałożenie opłat przez ZUS nie jest jednak uzależnione od wykazania winy sprawcy.

[b]Trybunał stwierdził, że zaskarżone przepisy, tworzące mechanizm prawny nakładania dwóch kar na osobę fizyczną, która ze swojej winy nie opłaciła składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, naruszają wyprowadzoną z art. 2 konstytucji zasadę ne bis in idem (nie można orzekać dwa razy w tej samej sprawie przeciw temu samemu oskarżonemu)[/b]. TK podkreślił, że mechanizm ten jest także niezgodny z wiążącymi Polskę umowami międzynarodowymi: protokołem nr 7 do konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz międzynarodowym paktem praw obywatelskich i politycznych.

Choć uznane za niekonstytucyjne przepisy stracą moc dopiero po upływie 18 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, nie oznacza to, że dopiero wtedy sądy powinny zacząć stosować zakaz podwójnego karania podkreśliła prof. Liszcz. Po wyroku TK kwestionowane przepisy straciły bowiem domniemanie konstytucyjności dodała.

[ramka]

[b]Czytaj także:[/b]