[b]Tak postanowił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie z 13 maja 2010 r., (I SA/Rz 187/10). [/b]

[srodtytul]Jaki jest problem[/srodtytul]

Naczelnik urzędu skarbowego wszczął z urzędu postępowanie przeciwko E.P. dotyczące dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu. Ponieważ E. P. przebywa stale poza granicami Polski i nie ma możliwości doręczenia jej korespondencji w zadeklarowanym w kraju miejscu zamieszkania, organ podatkowy wystąpił do sądu o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej, w celu zapewnienia prawidłowej reprezentacji w prowadzonym postępowaniu podatkowym.

Sąd ustanowił dla nieobecnej E.P. kuratora. Po przeprowadzeniu przy udziale kuratora postępowania, naczelnik ustalił podatniczce wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Kurator złożył od tej decyzji odwołanie. Dyrektor izby skarbowej stwierdził niedopuszczalność odwołania z uwagi na brak legitymacji procesowej kuratora. Sprawa trafiła do sądu.

[srodtytul]Skąd to rozstrzygnięcie[/srodtytul]

WSA stwierdził, że skarga jest zasadna.

Przypomniał, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ podatkowy będący gospodarzem postępowania, działając na podstawie przepisów prawa, ma obowiązek zapewnić należyty, czynny udział strony w każdym stadium prowadzonego postępowania, co zasadniczo oznacza, że strona powinna mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu od momentu jego wszczęcia do chwili doręczenia jej decyzji organu odwoławczego.

Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, której stwierdzenie uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji nawet wtedy, gdy uchybienie nie miało wpływu na wynik samej sprawy.

W przypadku gdy postępowanie podatkowe wszczęte zostaje w stosunku do osoby nieobecnej, której miejsca pobytu nie sposób ustalić, wzgląd na zapewnienie jej prawidłowej reprezentacji w toczącym się postępowaniu wymaga od organu podjęcia konkretnych działań. Zakres uprawnień i obowiązków kuratora dla strony nieobecnej określa sąd powszechny stosownie do tego, jakich działań wymaga ochrona praw nieobecnego.

Organ podatkowy, składając wniosek o ustanowienie kuratora dla nieobecnej strony, determinuje treść postanowienia sądu, zwłaszcza w części dotyczącej zakresu jego umocowania.

[b]To na organie podatkowym jako gospodarzu toczącego się postępowania spoczywa obowiązek zapewnienia stronie prawidłowej reprezentacji, niezależnie od aktywności czy też inicjatywy innych uczestników postępowania.

Skoro organ odwoławczy ocenił wynikający z postanowienia sądu opiekuńczego zakres umocowania kuratora jako nienależyty, tj. zbyt wąski, nieobejmujący prawa do działania w imieniu nieobecnej strony w postępowaniu odwoławczym, zobowiązany był ową prawidłową reprezentację nieobecnej strony zapewnić.[/b]