Wojciech Tumidalski: Grzebanie w ziemi nie może być zbyt trudne

Jeśli państwo zliberalizuje zasady prowadzenia poszukiwań skarbów w ziemi może się okazać, że wiele już znaleziono. Dziś eksploratorzy nie chcą tego ujawniać w obawie przed prokuratorem.

Publikacja: 14.06.2023 10:22

Wojciech Tumidalski: Grzebanie w ziemi nie może być zbyt trudne

Foto: Adobe Stock

W dzieciństwie bardzo chciałem zostać archeologiem, poszukiwaczem skarbów. Gdy znajomi rodziców próbowali mnie zniechęcić mówiąc, że to żmudna robota polegająca na grzebaniu w ziemi, rezolutnie odpowiadałem, że jeszcze zobaczą, jak pod lasem na polach grunwaldzkich wydobędę spod trawy dwa miecze – z pewnością te, darowane królowi Jagielle przez posłańców wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego. Z jakiegoś powodu wydawało mi się, że musiały tam zostać.

Później parę razy zmieniałem plany na życie, ale z zainteresowaniem czytuję o problemach poszukiwaczy, którzy w kraju łatwego życia nie mają. Zgodnie z prawem nie wolno nam niczego szukać nawet na swoim własnym polu. A jeśli znajdziemy coś głębiej, niż na poziomie przekopywanej grządki w ogródku, mogą być kłopoty.

Niedawno cenny skarb znaleziono w lesie nieopodal Wałbrzycha – to wart miliony garniec pełen XIII-wiecznych praskich groszy, który w ziemi przeleżał co najmniej sto lat. Znalazca przekazał go do muzeum. Twierdzi, że zauważył skarb podczas spaceru z psem Kajtkiem po lesie, właściwie to Kajtek jest znalazcą. Zabytek archeologiczny z mocy prawa należy do Skarbu Państwa. Ale niezależnie od tego, okoliczności natrafienia na skarb przez znalazcę musi zbadać policja z prokuratorem, bo takie są przepisy. Skoro nie wolno prowadzić poszukiwań, trzeba się upewnić, że ich nie prowadzono, tylko znaleziono coś przypadkiem.

O pozwolenie na poszukiwania jest niezwykle trudno. Środowisko eksploratorów od lat postuluje odejście od rygorystycznej polityki konserwatorów zabytków, niechętnych prywatnym poszukiwaniom. Projekt ustawy ma te zasady zliberalizować. Zgłoszenie o zamiarze poszukiwań ma być wysyłane za pośrednictwem specjalnej aplikacji. To niezły pomysł, ale trzeba jeszcze pomyśleć, co zrobić, gdy poszukiwacz coś znajdzie. Dobry byłby wzorzec brytyjski: znalazca pokazuje to, na co natrafił urzędnikowi państwowemu, bo państwo ma prawo pierwokupu. Jeśli z niego skorzysta – trzeba cenną rzecz odsprzedać muzeum. Jeśli nie – znalazca może z nią robić co chce (poza wywiezieniem z kraju, bo to już inna procedura).

Byłoby nie od rzeczy, gdyby takie zasady wprowadzić także w Polsce. Wtedy okazałoby się, co już dawno znaleźli rodzimi pasjonaci historii i poszukiwacze historii, którzy mogliby się tym jawnie pochwalić. Ich znaleziska wzbogaciłyby krajowe zbiory muzealne i pozwoliły na legalny obrót pamiątkami, których państwo nie musiałoby nacjonalizować. To zdrowsze niż udawanie, że nikt niczego nie szuka.

Czytaj więcej

Ochrona zabytków: aplikacja dla poszukiwaczy skarbów i dyplom za cenne znalezisko

W dzieciństwie bardzo chciałem zostać archeologiem, poszukiwaczem skarbów. Gdy znajomi rodziców próbowali mnie zniechęcić mówiąc, że to żmudna robota polegająca na grzebaniu w ziemi, rezolutnie odpowiadałem, że jeszcze zobaczą, jak pod lasem na polach grunwaldzkich wydobędę spod trawy dwa miecze – z pewnością te, darowane królowi Jagielle przez posłańców wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego. Z jakiegoś powodu wydawało mi się, że musiały tam zostać.

Pozostało 83% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Opinie Prawne
Tomasz Pietryga: Szybki rozwód, znak naszych czasów. Tylko czy to dobrze?
Opinie Prawne
Tomasz Pietryga: Sprawiedliwość kopiuj-wklej
Opinie Prawne
Terentiew: PiS pozbawił myśliwych samorządności, nowy rząd chce upaństwowić
Opinie Prawne
Isański: Dlaczego sprawy podatkowe zwykłych obywateli są zbyt trudne dla NSA
Akcje Specjalne
Naszym celem jest osiągnięcie 9 GW mocy OZE do 2030 roku
Opinie Prawne
Paruch, Włodarczyk: Jak zmieniać minimalne wynagrodzenie?
Opinie Prawne
Robert Gwiazdowski: Jak minister finansów Andrzej Domański stymuluje rynki finansowe