Maciej Miłosz: Podatek na obronność? Warto rozmawiać

Zdecydowana większość Polaków (ponad 58 proc.) nie chce dodatkowego podatku na obronność. „Za” jest jedna trzecia. To wynik sondażu, który na początku stycznia opublikowaliśmy na łamach „Rzeczpospolitej”. Biorąc pod uwagę, że prezydent Karol Nawrocki jasno deklarował sprzeciw jakimkolwiek podwyżkom podatków i udowodnił to, wetując m.in. propozycje podniesienia akcyzy na alkohol, trudno się spodziewać, by coś się szybko zmieniło. Z kolei rządowi Donalda Tuska zapewne też nie będzie się śpieszyć do takich propozycji, ponieważ podwyżka podatków tuż przed zaplanowanymi na jesień 2027 r. wyborami parlamentarnymi, brzmi jak dobry przepis na utratę kilku punktów procentowych poparcia politycznego. A tego unika każdy polityk, niezależnie od tego, czy rządzi, czy jest w opozycji.

Jednak m.in. po naszym tekście wśród polityków opozycji rozgorzała dyskusja na ten temat. I tak były wiceminister obrony, obecnie europoseł PiS Michał Dworczyk, napisał w mediach społecznościowych, że „spotka się to zapewne z powszechną krytyką, ale któryś polityk musi to w końcu powiedzieć: musimy wprowadzić nowy podatek na rzecz budowy Sił Zbrojnych RP”.

Czytaj więcej

Opinie Ekonomiczne

Maciej Miłosz: Nie ma darmowych lunchów. Czołgów – tym bardziej

Nie pomoże dobry wujek z Ameryki, nie pomoże dobra ciocia z Europy. Nikt za nas nie poniesie kosz...

Odpowiedział mu jego partyjny kolega, chyba najdłużej urzędujący minister obrony III RP Mariusz Błaszczak, który nie chce dodatkowych podatków, ale m.in. zaproponował, by 1,5 proc. PIT, które obecnie przekazujemy na organizacje pożytku publicznego mogło trafiać do Wojska Polskiego, a także, by 25 proc. podatku bankowego trafiało na armię. Z tym że to jest w głównej mierze sięganie po te same pieniądze, którymi państwo już dysponuje, a nie zwiększenie tej puli. To oznacza zaś, że jeśli zwiększymy wydatki na wojsko, to siłą rzeczy musimy je zmniejszyć na coś innego, np. na szkoły, szpitale albo program 800+. Jeśli tego nie zrobimy, dług publiczny, który w ostatnich latach dynamicznie rośnie, będzie rósł jeszcze szybciej.

A może dobrowolna zrzutka?

Na początku zadajmy sobie pytanie podstawowe: czy powinniśmy dużo wydawać na obronność? Odpowiedź jest jasna: tak, nie ma innej drogi do tego, by państwo polskie mogło się obronić przed agresywną Rosją. Taniej już było.

Jeśli założymy, że nie chcemy wydawać więcej na obronność kosztem innych dziedzin społecznych finansowanych z budżetu, to wciąż mamy kilka dróg, by to finansowanie zwiększyć.

Pierwszą jest po prostu dobrowolna zrzutka. – Tak jak zrzucamy się na WOŚP, tak moglibyśmy się zrzucać na konkretne projekty wojskowe. Kiedyś popularne były tzw. cegiełki – mówi nam oficer, od ponad 20 lat w służbie. To zapewne byłoby stosunkowo niewielkie źródło finansowania, ale plusem jest także to, że budowałoby więź między obywatelami i Wojskiem Polskim oraz poczucie zaangażowania.

Czytaj więcej

Modernizacja Sił Zbrojnych

Trzy mity o wydatkach na obronność. Gdzie te 5 proc. PKB?

Nie wydajemy 5 proc. PKB na obronność, deficyt budżetowy nie wynika z olbrzymich wydatków na zbro...

Drugą drogą na uwolnienie pewnych pieniędzy których armii brakuje mimo olbrzymiego wzrostu nakładów (planowane wydatki na poziomie 200 mld zł w 2026 r.), jest dokładne przejrzenie tego, na co je wydajemy. I tak np. jeśli chodzi o zakupy uzbrojenia, to wciąż może zdumiewać umowa na 96 śmigłowców AH-64E Apache, za zakup których zapłacimy ok. 40 mld zł. Wydaje się, że  jest pilnie potrzebna rozmowa o zmniejszeniu tego zamówienia do np. 64 sztuk, co już na łamach „Rzeczpospolitej” sugerowaliśmy. By jakoś wybrnąć z tej sytuacji i ułaskawić wielkiego brata z Ameryki, można by te pieniądze przekierować na inny amerykański, ale bardziej potrzebny sprzęt. Takich zakupów jest na pewno więcej.

Pożyczyć jest łatwo, trudniej oddać

Wreszcie, jeśli chcemy zwiększać nakłady na wojsko, ale nie chcemy podnosić podatków, co w moim przekonaniu jest błędem, to naturalnym rozwiązaniem wydaje się pożyczanie tych środków. To oczywiście przekłada się na powiększanie długu państwa polskiego i płacenie odsetek. Tutaj z pomocą przychodzi nam Komisja Europejska i program SAFE, którego zresztą byliśmy jednym z głównych orędowników. W ten sposób możemy pożyczyć prawie 200 mld zł, które są bardzo korzystnie oprocentowane i które będziemy mogli spłacać przez 45 lat.

Nie zmienia to jednak faktu, że te pożyczki trzeba będzie zwrócić. I tu wracamy do kolejnego problemu. Jeśli te i inne pożyczane na obronność pieniądze (np. z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych), będą spłacane z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej będzie to oznaczać poważne problemy finansowe wojska już za kilka lat. Dlatego by pozbyć się tego ryzyka, Ministerstwo Finansów powinno przestać naciskać na takie rozwiązania i pamiętać, że celem nadrzędnym jest jednak obrona państwa polskiego.