Ponad połowa NGO (organizacji pozarządowych) dostaje pieniądze z samorządów lokalnych i darowizny od osób prywatnych. Administracja centralna z współpracuje finansowo z co czwartą organizacją, a z funduszy europejskich korzysta co siódmy NGO. Tak wynika z raportu „Kondycja organizacji pozarządowych 2024” opublikowanego przez Stowarzyszenie Klon/Jawor. Organizacje jesienią zeszłego roku poinformowały o sytuacji finansowej w 2023 r. Autorki raportu Beata Charycka, Julia Bednarek, Aleksandra Belina, Marta Gumkowska uważają, że sytuacja finansowa fundacji i stowarzyszeń jest złożona. Co prawda nominalnie sektor ma więcej przychodów niż kilka lat temu i coraz mniej jest NGO, które mają do dyspozycji do 10 tys. zł, a rośnie udział organizacji z większymi, ale wciąż ponad połowa z nich nie ma żadnej rezerwy finansowej.
47 proc. organizacji zakończyło 2023 rok zyskiem, czyli miało wyższe przychody niż koszty, a 27 proc. – stratą.
Czytaj więcej
Co najmniej pięć tysięcy organizacji pozarządowych działa na rzecz uchodźców, przede wszystkim z Ukrainy. Najczęściej korzystają z pieniędzy osób i...
Jakie są organizacje pozarządowe w Polsce?
Autorki raportu szacują, że w Polsce aktywnie działa około 75 tys. NGO, czyli około połowa wszystkich zarejestrowanych fundacji i stowarzyszeń. Na koniec 2024 roku było zarejestrowanych 161 tys. organizacji pozarządowych, w tym 117 tys. stowarzyszeń (bez ochotniczych straży pożarnych) oraz 44 tys. fundacji (dane według rejestru REGON). Raport powstał na podstawie badania w ponad tysiącu NGO.
Większość organizacji w Polsce to stowarzyszenia, a 28 proc. – fundacje. Połowa wszystkich organizacji ma siedziby na wsiach i w małych miastach liczących do 50 tys. mieszkańców, a 36 proc. – w miastach z ponad 200 tys. mieszkańców. Im większa jest miejscowość, tym częściej można spotkać w niej fundacje, a rzadziej stowarzyszenia. Zwykle NGO mają kilka celów statutowych działalności i na wiele sposób pozyskują finanse. Działają najczęściej dla dzieci i młodzieży (70 proc.) oraz lokalnej społeczności (65 proc.). Częściej zajmują je sprawy lokalne niż krajowe (40 proc.) czy też międzynarodowe. Przeciętna fundacja działa od 7 lat, a stowarzyszenie – 13 lat.
Czytaj więcej
Organizacje pozarządowe dysponują ponad 50 mld zł rocznie. Według GUS jako wolontariusze udzielało się w 2024 r. około 1,5 mln osób, zaś prawie 8 m...
W porównaniu do sytuacji sprzed czterech lat więcej NGO zajmuje się rozwojem lokalnym i wsparciem inicjatyw lokalnych, a mniej edukacją, kulturą i ochroną zdrowia.
Skąd mają pieniądze?
Autorki zwracają uwagę na ewolucje źródeł finansowania. - Równolegle ze wzrostem znaczenia pieniędzy z filantropii indywidualnej oraz instytucjonalnej zauważamy spadek udziału środków publicznych (samorządowych, rządowych, unijnych) w budżecie całego sektora – napisano w raporcie. Przeciętne przychody organizacji w 2023 roku wyniosły 50 tys. zł. Fundacje mają większe przychody, które wynoszą przeciętnie 90 tys., zł, stowarzyszenia – niższe, tj. przeciętnie 37 tys. zł
Co dziesiąta organizacja dysponowała ponad 1 mln zł. Ich przychody stanowią aż 81 proc. wartości budżetu całego sektora.
Gdy porównano finanse i cele działalności, to okazało się, że najwyższe przeciętne przychody mają organizacje zajmujące się pomocą społeczną (około 200 tys. zł), na drugim miejscu są organizacje ochrony zdrowia (90 tys. zł), a branżą o najniższych przeciętnych przychodach jest rozwój lokalny (30 tys. zł).
Czytaj więcej
Organizacje pozarządowe dysponują 47 mld zł przychodu, ale większość z nich nie jest zamożna. Co trzecia dysponuje do 100 tys. złotych, a tylko co...
Szczególną grupą NGO są organizacje, które mają status pożytku publicznego (możemy wpłacać do nich 1,5 proc. podatku PIT). Przeciętnie miały ponad 200 tys. zł przychodów, a więc były pięć razy większe niż przeciętne przychody w grupie organizacji niemających tego statusu (około 40 tys. zł).
Organizacje zazwyczaj mają dochody z kilku źródeł. Ponad połowa ma składki członkowskie, dotacje samorządowe oraz darowizny rzeczowe i finansowe od osób prywatnych. Niespełna cztery na dziesięć dostają darowizny od instytucji i firm, a 29 proc. ma przychody z 1,5 podatku. Co czwarta organizacja ma pieniądze ze źródeł rządowych i administracji centralnej, od innych organizacji – co piąta. 13 proc. otrzymało fundusze unijne, a działalność gospodarczą prowadzi 11 proc. Gdy zapytano organizacje o kwoty wsparcia to przeciętnie najwyższe były z zagranicznych (międzynarodowych) organizacji i UE – 70 tys. zł. Źródła administracji centralnej to średnio 44 tys. zł, a samorządowej – 29 tys. zł. Ze składek członkowskich przeciętnie NGO miały po 4 tys. zł.
Czytaj więcej
Organizacje pozarządowe cieszą się prawie takim samym zaufaniem jak małe firmy. Sporo osób uważa, że powinno się w nich pracować wolontarystycznie.
W raporcie oszacowano procentowy udział poszczególnych źródeł finansowania w budżecie sektora. 23 proc. stanowią pieniądze samorządowe, 13 proc. rządowe, a 10 proc. – darowizny od instytucji i firm. Darowizny od osób prywatnych to 15 proc., a działalność gospodarcza – 6 proc.
Najpoważniejsze problemy NGO
- Kwestie związane z zapewnieniem materialnego funkcjonowania organizacji są nadal kluczowymi bolączkami stowarzyszeń i fundacji – napisały autorki. Wskazało na niego 72 proc. NGO, o 15 pkt proc. więcej niż trzy lata wcześniej. Większość stowarzyszeń i fundacji (55 proc.) wciąż wskazuje na nadmierną biurokrację i formalności jako utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu. Problem ten narasta od dekady. Niemal połowa fundacji i stowarzyszeń uważa, że nieprecyzyjne regulacje stanowią barierę, co oznacza wzrost aż o 19 punktów procentowych w porównaniu do 2021 roku. Ale też NGO coraz częściej borykają się z brakiem osób chętnych do zaangażowania się w działania organizacji – zauważa ten problem 61 proc. organizacji, o 8 pkt proc. więcej niż w poprzednim badaniu.
