Ostra przecena na rynku długu. Jak mocno zaboli to polski budżet?

Wojna w Iranie odbija się rykoszetem również na rynku długu. Od początku marca wyraźnie wzrosły rentowności papierów rządowych, zarówno tych krótkoterminowych, jak i długookresowych. Nie tylko w Polsce, ale w całej Unii Europejskiej, a także w USA.

Foto: Paweł Krupecki

Rentowności obligacji rosną na całym świecie

W Stanach Zjednoczonych od 2 marca rentowność 10-letnich obligacji skarbowych wzrosła z poziomu nieco poniżej 4 proc. do 4,25 proc. w poniedziałek w południe. W Niemczech w tym okresie rządowy dług został przeceniony o ok. 30 pkt. bazowych, do ok. 2,95 proc., we Francji – o 33 pb, do ok. 3,63 proc. Podobnie jest w krajach naszego regionu. Rentowność czeskich 10-latek wzrosła o niemal 55 pb, do 4,93 proc., węgierskich – o 80 pb, do 7,41 proc. (według danych z 13 marca), a polskich – o ok. 65 pb, do 5,68 proc.

Czytaj więcej

Dane gospodarcze

Inflacja w USA pod kontrolą, ale wojna z Iranem może wszystko zmienić

Wzrost cen w USA był w lutym zgodny z oczekiwaniami. To jaki będzie w nadchodzących miesiącach będzie zależne od sytuacji w Zatoce Perskiej.

W tej sytuacji niektóre rządy odwołały swoje emisje lub ograniczały sprzedaż, uznając oferowane przez inwestorów warunki za zbyt niekorzystne. Przykładowo w Polsce odwołano aukcję obligacji BGK zaplanowaną na 12 marca, a 9 marca Ministerstwo Finansów – ze względu na zwiększoną zmienność na krajowym rynku – odwołało przetarg zamiany. W Niemczech kilka dni temu inwestorom nie została sprzedana cała planowana pula papierów. Z kolei w Rumunii tamtejszy resort finansów podczas jednej z aukcji odrzucił wszystkie złożone oferty, uznając proponowane rentowności za zbyt wysokie.

Konflikt na Bliskim Wschodzie podbija inflację

Przyczyną przeceny na rynku długu jest oczywiście konflikt na Bliskim Wschodzie, w szczególności zaś blokada przez Iran Cieśniny Ormuz, przez którą transportowana jest znacząca część światowego eksportu ropy naftowej i innych surowców. Ograniczenie podaży i zakłócenia w dostawach szybko przełożyły się na wzrost cen ropy, co konsumenci odczuli w postaci podwyżek na stacjach paliw.

Im dłużej trwa ta sytuacja, tym większe ryzyko tzw. efektu drugiej rundy – droższa energia zwiększa koszty transportu i produkcji, co powoduje rozlewanie się wzrostu cen na inne towary i usługi. W efekcie na rynki wraca podwyższona inflacja.

Czytaj więcej:

Raporty ekonomiczne Nowe prognozy dla Polski po wybuchu wojny. Inflacja w górę, PKB pod presją

Wyższa inflacja, nieco niższy wzrost gospodarczy – w tym kierunku zmieniają się bazowe prognozy ekonomistów dla polskiej gospodarki na ten rok. Pie...

Pro

– Rynki zaczynają obawiać się presji inflacyjnej i zakładają, że banki centralne będą zmuszone zmienić swoje nastawienie – zamiast oczekiwanych jeszcze niedawno obniżek, stopy procentowe będą utrzymywane na obecnym poziomie przez dłuższy czas – wyjaśnia Piotr Arak, główny ekonomista VeloBanku. – A to wprost przekłada się na rentowności papierów rządowych – dodaje. Na horyzoncie pojawia się też ryzyko spowolnienia wzrostu gospodarczego i wejścia części gospodarek w stagflację.

– W porównaniu z latami 2021–2022 możliwość przerzucania kosztów na ceny detaliczne jest mniejsza. Wówczas gospodarki otwierały się po pandemii, popyt był silny, wspierany dodatkowo rządowymi programami pomocowymi – wskazuje Rafał Benecki, główny ekonomista ING Banku Śląskiego. – Myślę, że inflacja nie poszybuje do ówczesnych poziomów; niemniej inwestorzy reagują na sygnały ryzyka bardzo szybko – podkreśla.

Dlaczego polski dług drożeje bardziej niż w Europie

Jak już wspomnieliśmy, wzrost rentowności dotknął praktycznie wszystkie europejskie rynki długu, ale w krajach Europy Środkowo-Wschodniej i w Polsce był szczególnie mocny. Inwestorzy w naszym regionie najwyraźniej oczekują dodatkowej premii za ryzyko. Polsce nie pomaga napięta sytuacja fiskalna, a także polityczny spór wokół programu SAFE i pojawiające się pomysły wykorzystania rezerw banku centralnego do finansowania zbrojeń.

Efekt jest taki, że jeszcze przed marcem – patrząc na kontrakty FRA – inwestorzy wyceniali co najmniej jedną obniżkę stóp procentowych w Polsce. Obecnie natomiast zakładają ich wzrost o co najmniej 50 pb do końca roku. Gdyby ten scenariusz się zmaterializował, stopa referencyjna zamiast spaść do ok. 3,5 proc., wzrosłaby powyżej 4 proc.

Piotr Bielski, ekonomista Santander Bank Polska, zauważa, że rynki próbują trzymać się nadziei, iż konflikt na Bliskim Wschodzie nie potrwa dłużej niż kilka tygodni. – To oznacza, że wciąż istnieje potencjał zarówno do dalszego wzrostu awersji do ryzyka w przypadku sygnałów przedłużenia wojny, jak i do szybkiego odreagowania, jeśli pojawią się oznaki deeskalacji – wyjaśnia.

Czytaj więcej

Opinie Ekonomiczne

Bogusław Chrabota: Kredyty na zbrojenia to inwestycje!

Pośród wszystkich lęków, jakie lider opozycji zafundował Polakom najnowszy jest lęk przed zadłużeniem Polski związanym z unijnym SAFE.

Czy budżet państwa zapłaci więcej za dług

– Trzeba kibicować, by Amerykanie szybko dokończyli operację na Bliskim Wschodzie – mówi Piotr Arak. – W krótkim okresie Ministerstwo Finansów ma poduszkę płynnościową i może powstrzymać się przed realizacją potrzeb pożyczkowych w niekorzystnych warunkach. W dłuższym jednak okresie podwyższona rentowność polskich obligacji oznacza wzrost kosztów obsługi długu – zaznacza.

Minister Finansów Andrzej Domański podał w poniedziałek, że obecnie bufor płynnych środków to ok. 170 mld zł, co pozwala na podejmowanie działań adekwatnych do sytuacji rynkowej. – Rzeczywiście, ta poduszka płynnościowa jest gigantyczna – przyznaje Rafał Benecki. – Ale nie można z niej korzystać bez końca – dodaje.