Telewizja

Portrety. Stanisław Rembek

fot: Danuta B. Lomaczewska
Rzeczpospolita
Krytycy twierdzą, że nikt tak jak Stanisław Rembek (1901 – 1985) nie pisał w Polsce o wojnie. Nie tylko dlatego, że jako żołnierz wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku znał ją od podszewki.
Także i z tego powodu, że udało mu się przedstawić ją w znakomitej artystycznie formie, odzierając zarazem z wszelkiej malowniczości. Z wykształcenia był historykiem, absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego. Literackie zainteresowania rozwinął jeszcze w czasach szkolnych. Jako gimnazjalista napisał krótkie opowiadanie o powstaniu styczniowym, które później stało się jednym z jego ulubionych tematów. W latach 1924 – 1938 pracował jako nauczyciel. W 1939 roku brał u dział w wojnie obronnej.
Okupację spędził w Grodzisku Mazowieckim przy ul. Plantowej, opisując ówczesną codzienność w „Dzienniku okupacyjnym”. Podczas okupacji związał się z konspiracją Polskich Socjalistów‚ później RPPS. Brał udział w tajnym nauczaniu. Aby przeżyć – handlował i wyprzedawał co cenniejsze rzeczy. Po wojnie zdążył jeszcze napisać i wydać w 1947 roku w prywatnej oficynie Kuthana powieść „Wyrok na Franciszka Kłosa”‚ poruszającą drażliwy problem kolaboracji. Potem został „skazany” na lata milczenia. Jako o autorze przedwojennych powieści „Nagan” i „W polu”, opisujących wojnę polsko-bolszewicką, nie wolno było nawet wspomnieć. Dopiero pod koniec okresu stalinowskiego pomógł pisarzowi‚ znajdującemu się w tragicznej sytuacji finansowej‚ Bolesław Piasecki. „Wyrok na Franciszka Kłosa” Leopold Tyrmand nazwał „jedną z najlepszych książek o okupacji‚ wielu twierdzi‚ że najlepszą”. Miał ją sfilmować Stanisław Lenartowicz‚ ale w latach 60. Rembek po tym‚ jak wznowił „W polu” u Jerzego Giedroycia, znów znalazł się na indeksie. Z ekranizacji nic nie wyszło. Dopiero w 2001 roku „Wyrok...” zrealizował na potrzeby telewizyjnych Andrzej Wajda. Juliusz Machulski na motywach opowiadań Rembeka „Przekazana sztafeta” oraz „Igła wojewody” nakręcił film „Szwadron”. O twórczości i życiu Stanisława Rembeka opowiada dokument (1993) Jana Sosińskiego, który przypomni Dwójka.
[i]1.10 | TVP 2 | PONIEDZIAŁEK[/i]
Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL