fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Historia

W zdrowym ciele zdrowy zuch

Pokaz na krakowskich B這niach podczas V Zlotu Soko豉 w lipcu 1910 roku
Muzeum Wojska Polskiego
W Galicji dojrzewa造 przemiany, kt鏎e dostarczy造 Pi連udskiemu entuzjast闚 walki zbrojnej. Dwa pola przynios造 mu szczeg鏊nie obfity plon.
Pierwszym by造 ju istniej鉍e organizacje o charakterze masowym, takie jak Sokó, oraz rodowiska promuj鉍e t篹yzn fizyczn, drugim za galicyjska szko豉 z jej patriotycznym, opartym na literaturze romantycznej wychowaniem. Posiadaj鉍 takie zaplecze, móg Pi連udski pokusi si o budow masowej organizacji i roci sobie prawa do nieformalnego pocz靖kowo tytu逝 Komendanta.
Pi連udski by wiadom, 瞠 kultywowanie t篹yzny fizycznej zwi瘯szy rekrutacj do organizacji strzeleckich. Charakterystyczne, 瞠 w Legionach Polskich skupi這 si wielu wybitnych sportowców i wykuwa造 si zal嘀ki dyscyplin i zwi頊ków sportowych, jakie tu po zako鎍zeniu I wojny wiatowej pojawi造 si w 篡ciu niepodleg貫j ojczyzny. Mo積a nawet zaryzykowa tez, 瞠 reprezentacje narodow w pi販e no積ej powo豉no ju w Legionach Polskich. Bo skoro dzi Walia czy Szkocja, nieb璠鉍e przecie niepodleg造mi pa雟twami, posiadaj reprezentacje narodowe i bior udzia w rozgrywkach mi璠zynarodowych, to przecie i trójzaborow w sensie sk豉du osobowego dru篡n Legionów która w kwietniu 1917 rozegra豉 spotkanie z reprezentacj pu趾ów niemieckich w Warszawie mamy prawo traktowa jako dru篡n narodow. Tym bardziej 瞠 zabiegi dotycz鉍e powo豉nia polskiego zwi頊ku pi趾i no積ej datuj si jeszcze na rok 1911.
M這dsze pokolenia zara穎ne zosta造 bakcylem sportu w parku dr. Henryka Jordana w Krakowie, w Ogrodzie Gier i Zabaw Ruchowych im. W. E. Rau w Warszawie oraz utworzonym w 1904 roku Towarzystwie Zabaw Ludu i M這dzie篡, które od 1906 roku przyj窸o nazw Parku Towarzystwa Zabaw Ruchowych we Lwowie.
Zaj璚ia w parku Jordana odbywa造 si na 12 boiskach, ka盥e z przeznaczeniem do prowadzenia ró積ych zaj耩 sportowych, z których osiem o kszta販ie elipsy i rozmiarach 71 x 50 metrów przeznaczone by這 do gry w pi趾 no積. 30 sierpnia 1891 roku rozegrano tutaj pierwszy na ziemiach polskich oficjalny pokaz gry w pi趾 no積 z udzia貫m publicznoci. O popularnoci sp璠zania wolnego czasu na 獞iczeniach w parku Jordana wiadczy frekwencja, która w 1891 roku wynios豉 13 000 osób, aby w roku 1901 osi鉚n寞 imponuj鉍 liczb 32 000 獞icz鉍ej m這dzie篡.
Udzia w zaj璚iach sportowych 章czono z wychowaniem patriotycznym, czemu s逝篡造 pogadanki wyg豉szane w przerwach mi璠zy 獞iczeniami. Du蕨 popularnoci cieszy造 si prowadzone wród ch這pców zaj璚ia z zakresu przysposobienia wojskowego, 章cz鉍e elementy musztry i 獞icze z wykorzystaniem drewnianych atrap karabinów. Dodatkowym polem rozwoju sportu by造 s零iednie Oleandry, gdzie funkcjonowa tor wycigów konnych, tor wiolarski, w zimie lizgawka, a w lecie boiska do pi趾i no積ej.
[srodtytul]Cracovia, Wis豉 Kraków i Pogo Lwów...[/srodtytul]
W dalszym rozwoju pi趾i no積ej szczególna rola przypad豉 dzia豉j鉍emu od 1899 roku we Lwowie prof. Eugeniuszowi Piaseckiemu, organizatorowi zawodów sportowych, w trakcie których odby si mecz futbolowy na boisku Lwowskiego Klubu Cyklistów (1900). By on te inicjatorem powstania dru篡n pi趾arskich w I i II Szkole Realnej oraz III, IV i VI Gimnazjum we Lwowie. Nie mniej du瞠 zas逝gi dla rozwoju pi趾i no積ej po這篡 Kazimierz Hemerling, redaktor naczelny pisma sportowego Ko這, a nast瘼nie w tygodniku Gazeta Sportowa. W豉nie na 豉mach tej ostatniej gazety w 1900 roku opublikowano przepisy gry w pi趾 no積.
14 lipca 1894 roku podczas II Zlotu Sokolstwa Polskiego dosz這 we Lwowie do pierwszego meczu pi趾arskiego z udzia貫m uczniów ze Lwowa i Krakowa. Historyczn bramk zdoby w szóstej minucie W這dzimierz Chomicki, zapewniaj鉍 zwyci瘰two dru篡nie lwowskiej. W 1903 roku powsta tam klub pi趾arski S豉wa, który wkrótce zmieni nazw na Czarnych, a nast瘼nie Lwowski Klub Sportowy Pogo (1904), i jako pierwszy klub polski rozegra mecz mi璠zynarodowy z czesk dru篡n Kassai Athletikai Club (23.05.1909 r.). W lad za Lwowem poszed Kraków, gdzie w 1906 roku otworzono Klub Sportowy Cracovia i Towarzystwo Sportowe Wis豉.
Dla dalszej popularyzacji ró積ych dyscyplin sportowych ogromne znaczenie propagandowe mia V Zlot nazywany Grunwaldzkim, który odby si 15 17.07.1910 roku w Krakowie. To w豉nie na pozlotowym boisku zacz皻o rozgrywa w tym samym roku mecze z udzia貫m mi璠zynarodowych dru篡n przyje盥瘸j鉍ych do Krakowa. Ambicje zwi頊ane z now i popularn dyscyplin sportu postawi造 spraw przyst雷ienia czo這wych klubów galicyjskich do mi璠zynarodowych stowarzysze pi趾arskich. Krakowska Wis豉 przyst雷i豉 do Mi璠zynarodowej Amatorskiej Unii Pi趾i No積ej, a 21 maja 1911 roku z udzia貫m 11 klubów utworzono w Krakowie Polski Zwi頊ek Footbalowy. By to wi璚 narodowy i polski zwi頊ek pi趾arski powo豉ny na d逝go przed odzyskaniem niepodleg這ci.
Zwi頊ek nie rozwin像 dzia豉lnoci wobec odmowy przyst雷ienia Cracovii, Czarnych oraz Pogoni Lwów, ale dzi瘯i uporczywym staraniom entuzjastów ju 23 grudnia 1911 roku c. k. namiestnictwo we Lwowie zarejestrowa這 Zwi頊ek Polski Pi趾i No積ej. Rozpocz像 on aktywn dzia豉lno w roku nast瘼nym, ale pierwsze mistrzostwa Galicji w pi販e no積ej odby造 si w 1913 roku z udzia貫m Cracovii, Wis造 i Pogoni Lwów, graj鉍ych mecz i rewan w systemie ka盥y z ka盥ym. Charakterystyczne, 瞠 wielu czo這wych pi趾arzy i sportowców by這 jednoczenie cz這nkami organizacji paramilitarnych, a zawody pi趾arskie przenios造 si po roku 1914 do okopów, w których s逝篡li legionici. Bo sport u progu XX wieku mia charakter niepodleg這ciowy, a Pi連udski, wiadom jego roli, zagospodarowa umiej皻nie tak瞠 i to pole.
[srodtytul]Sokole gniazda irredenty[/srodtytul]
Masowy rozwój sportu i polskiej irredenty 豉two odkreli dat wspomnianego V Zlotu Sokolstwa Polskiego, który odby si w 500. rocznic Grunwaldu. Ju sama data sprzyja豉 refleksji i popularyzacji w豉snej historii. W czasie zlotu ogl鉅ano pokazy i 獞iczenia gimnastyczne z udzia貫m 4 tysi璚y druhów, a 235-
-osobowy oddzia zaprezentowa 獞iczenia z broni. Te i inne pokazy obserwowa豉 na trybunach kilkudziesi璚iotysi璚zna publiczno. Obliczano, 瞠 do Krakowa zjecha這 a 150 000 goci, a wi璚 tylu, ilu mieszka鎍ów liczy podwawelski gród.
Nie jest przypadkiem, 瞠 w豉nie po V Zlocie zarejestrowano Zwi頊ki Strzeleckie, i po 1910 w Sokole rozpocz皻o prac wojskow. Spore zas逝gi Soko豉 powiadczaj ustalenia J. Snopko, który obliczy, 瞠 pomi璠zy 1900 a 1912 rokiem liczba organizowanych obchodów narodowych wzros豉 ze 158 do 687 w ka盥ym roku, a ka盥a placówka Soko豉 zorganizowa豉 od dwóch do trzech obchodów narodowych i oko這 dziewi璚iu imprez towarzysz鉍ych.
Na podwórku galicyjskim odnotowano dalsz rozbudow sokolni czyli sal gimnastycznych, a wi璚 bazy szkoleniowej dla polskiej irredenty. Na decyzje o uruchomieniu szkolenia wojskowego w tej organizacji wp造n像 wybuch wojny ba趾a雟kiej w 1912 roku i masowe wówczas tworzenie Sta造ch Dru篡n Sokolich.
[J. Snopko, Polskie Towarzystwo Gimnastyczne Sokó w Galicji 1867 1914, Bia造stok 1997, s. 155, J. Snopko, Sokó galicyjski w przededniu wybuchu I wojny wiatowej, Wychowanie Fizyczne i Sport, Warszawa 1993, nr 4, s. 61 70.]
Procesy umasowienia irredenty odbywa造 si na gruncie przygotowanym przez szkolnictwo. Ju przed 1910 rokiem uczniowie masowo brali udzia w organizacjach, które najmocniej artyku這wa造 has豉 narodowe i patriotyczne. Wymowny jest zarzut prze這穎nych opisany na 豉mach Ziemi S鉅eckiej o nadu篡waniu mundurku strzeleckiego przez ucz鉍 si m這dzie jako codziennego ubioru.
[Ziemia S鉅ecka, Nowy S鉍z, 16.08.1913 r., s. 3.]
Podobne zachowania obserwowano tak瞠 na uczelniach wy窺zych. W ostatnich latach autonomii uczniowie i studenci w Krakowie stanowili 20 proc. mieszka鎍ów miasta. Na drugim biegunie rozwija這 si galicyjskie szkolnictwo ludowe, które w 1912 roku obejmowa這 obowi頊kiem szkolnym a 90 proc. dzieci. Wspó販zynnik ten na terenie by貫go Królestwa nie zosta osi鉚ni皻y jeszcze w po這wie lat 20. XX wieku. Tu przed wybuchem wojny na terenie Galicji istnia這 128 gimnazjów i kilkadziesi靖 szkó rednich, innego typu. Wszystkie szczeble szkolnictwa dostarczy造 Komendantowi wiadomego i wyszkolonego 穎軟ierza.
[H. Kramarz, Stan ilociowy gimnazjów galicyjskich w latach 1867 1914, Studia Historyczne, Kraków z. 3 (114), Kraków 1986, tabela 3.]
[srodtytul]M這dzie garnie si do Strzelców[/srodtytul]
Wa積ym etapem w pracach Pi連udskiego by這 utworzenie 23 kwietnia 1910 roku Zwi頊ku Strzeleckiego we Lwowie i Towarzystwa Strzelec w Krakowie. Rozgraniczenie spowodowane by這 oporami prawnymi, mylano wszak瞠 o powo豉niu federacji strzeleckiej. Nad obu organizacjami zwierzchno zachowa ZWC. Dzia豉j鉍e na podstawie obowi頊uj鉍ego ustawodawstwa organizacje strzeleckie mog造 korzysta z wojskowych strzelnic, posiada legalnie bro i amunicj oraz prowadzi 獞iczenia wojskowe, co stwarza這 realne mo磧iwoci kszta販enia kadr przysz貫go wojska. Paragraf 3 statutu zwi頊ku g這si: Celem towarzystwa jest wyrabianie wród cz這nków ducha m瘰kiej odwagi, karnoci i solidarnoci za pomoc 獞icze sportowych i gimnastycznych. Towarzystwo wype軟ia to zadanie, ucz鉍 cz這nków swoich strzelania do celu, fechtunku, musztry, jazdy konnej i na rowerze, p造wania, wios這wania.
[D. Dudek, Podstawy prawne organizacji przysposobienia wojskowego dzia豉j鉍ych do I wojny wiatowej na terenie Galicji, Studia Historyczne, Kraków 1991, z. 1, s. 74nn.]
Akta Strzelca w Archiwum Pa雟twowym w Krakowie, w tym imienne listy cz這nków, zawieraj informacje co do pochodzenia, wykszta販enia i terytorialnego rodowodu ochotników, przedstawiaj rozwój ruchu strzeleckiego i jego struktur terenowych. Jak wynika z akt ewidencyjnych krakowskiego Strzelca, przechowywanych w CAW, w dzia豉lnoci prowadzonej w 1912/1913 roku bra這 udzia oko這 500 獞icz鉍ych, dysponuj鉍 29 manlicherami i 34 werdlami oraz ladowymi ilociami mauzerów, brauningów i karabinów innych systemów. Lepiej by這 z elementami umundurowania. Prawie ka盥y dysponowa strzeleck czapk, co drugi strzelec posiada pozosta貫 elementy umundurowania i 豉downice. Na pocz靖ku dzia豉lnoci o zakresie prowadzonych przygotowa decydowa豉 sytuacja finansowa i szczup這 rodków, jakimi dysponowa Strzelec, uniemo磧iwiaj鉍 prowadzenie szkole w szerszym zakresie.
[Centralne Archiwum Wojskowe, I. 110.7.1, b.p.s.]
Struktury powiatowe rozwija造 si szybko niemal we wszystkich powiatach Galicji. Wspomnie równie nale篡 o pocz靖kach przygotowa wojskowych i dzia豉lnoci Strzelca na terenie Królestwa. Najwi瘯szy odzew zyskano na terenie Zag喚bia oraz w Piotrkowie, Tomaszowie Mazowieckim, Radomiu, 砰rardowie, W這c豉wku i kilku innych miejscowociach.
[CAW, Spis polskich organizacji wojskowych przedwojennych i formacji z wojny wiatowej (1904 1921), Warszawa 1937, s. 8 10.]
Dzia豉lno Strzelca mocniej zakorzeni豉 organizacj w spo貫cze雟twie galicyjskim i tym samym wzmocni豉 pozycj Pi連udskiego. Jego dotychczasowy wizerunek dzia豉cza socjalistycznego stopniowo blad na rzecz nowego inicjatora i Komendanta polskiej irredenty. Tym bardziej 瞠 has豉 przygotowa do czynu zbrojnego przeorywa造 wiadomo wielu rodowisk, dotychczas mniej przychylnych irredencie. 3 4 padziernika 1910 roku powo豉no w Krakowie Armi Polsk, której statut opracowa Henryk Bagi雟ki, a naczelne w nim miejsce znalaz這 has這 programowe Celem naszym zdobycie niepodleg這ci.
Wiosn 1911 roku podejmowano próby nawi頊ania wspó逍racy mi璠zy ZWC a Armi Polsk. Na naradzie 4 kwietnia 1911 roku, w której ze strony ZWC brali udzia Pi連udski, Sosnkowski, Kukiel i Sikorski, mamy zapis o potrzebie wymiany informacji co do za這瞠 podstawowych. Niebawem z Armii Polskiej wyodr瑿ni造 si Polskie Dru篡ny Strzeleckie, na których dzia豉lno w豉dze austriackie wyrazi造 zgod 31 lipca 1911 roku. By to najliczniejszy partner zwi頊ków i podstawowa si豉 tworz鉍a zawi頊ek Legionów Polskich przed rokiem 1914.
[CAW, Spis polskich organizacji wojskowych przedwojennych i formacji z wojny wiatowej (1904 1921), Warszawa 1937, s. 12 13; 14 26].
Pozosta貫 organizacje, w szczególnoci Sokó i Dru篡ny Bartoszowe, pozostaj鉍e pod wp造wem Narodowej Demokracji, powoli dojrzewa造 do tego stanowiska. Rozwija造 si one w nieco innych warunkach. Dru篡ny Bartoszowe dzia豉造 na terenie wiejskim, przeciwstawiaj鉍 si silnym we wschodniej Galicji wp造wom ukrai雟kim. Z kolei Sokó by organizacj za這穎n jeszcze w 1867, gdzie nawyki starszych dzia豉czy prze豉mywano z oporami.
[srodtytul]Polska polityka historyczna w Galicji[/srodtytul]
Program irredenty przebija si coraz szerzej do kr璕ów inteligencji. Publikacje Konstantego Srokowskiego z Nowej Reformy czy wybitnego historyka literatury i polskiej myli politycznej Wilhelma Feldmana, uzupe軟ia造 ksi嘀ki W豉dys豉wa Studnickiego. Najwa積iejsze z nich to Wskazania polityczne irredentysty polskiego oraz wydana w 1910 roku Sprawa polska (Pozna 1910). Rok póniej ukaza這 si wa積e studium kolejnego szermierza irredenty J. Brzozy [Feliksa M造narskiego] zatytu這wane Zagadnienie polityki niepodleg這ci (Kraków 1911), w której autor przedstawi koncepcj budowy tajnego pa雟twa, dysponuj鉍ego w豉sn si章 zbrojn.
Wszystko to tworzy這 atmosfer sprzyjaj鉍 stawianiu odwa積ych hase, tym bardziej 瞠 ich odbiorcami by這 najm這dsze, nieska穎ne kl瘰k, pokolenie wychowane w galicyjskiej szkole. Nie mniejsz rol w kszta速owaniu postaw przychylnych Komendantowi stanowi豉 polityka historyczna, b璠鉍a wypadkow mo磧iwoci i przemylanej kalkulacji, której celem podstawowym by這 kultywowanie tradycji niepodleg這ciowej i j瞛yka. Zamys galicyjskich statystów rozrós si czciowo z ich aprobat do rozmiarów równowa積ych kultywowaniu tradycji powsta鎍zej. Upami皻niano wi璚 nie tylko bezpieczn politycznie rocznic Konstytucji 3 maja 1971 jako przejaw demokratyzacji i reformy I Rzeczypospolitej, oddalaj鉍 tym samym zarzuty o jej upadku na skutek przewin w豉snych. Coraz czciej przywo造wano powstanie listopadowe, a z czasem i styczniowe. Obchodzono na wi瘯sz skal tak瞠 i socjalistyczne jubileusze. Koniec 1910 roku by wiadkiem obchodów 75. urodzin Boles豉wa Limanowskiego (20.09.1910 r.), w których wzi窸o udzia oko這 2000 osób, oraz obchodów rocznicy powstania 1830 1831 roku we Lwowie, w trakcie których Pi連udski wyg這si odczyt w sali Ossolineum.
[T. Drengiewicz Ostoja, Wspomnienia z pierwszych lat Zwi頊ku Walki Czynnej, Panteon Polski, nr 77, Lwów, marzec 1931]
Niezad逝go potem przysz這 wspomnienie 100. rocznicy wyprawy Napoleona na Moskw, które Marian Kukiel upami皻ni pi瘯nie wydanym albumem-monografi Dzieje or篹a polskiego w dobie napoleo雟kiej. W rok póniej (1913) upami皻niano setn rocznic zgonu ksi璚ia Józefa Poniatowskiego. We wszystkich zak靖kach Galicji urz鉅zano liczne akademie, a Zwi頊ki i Dru篡ny Strzeleckie zaplanowa造 z tej okazji 獞iczenia. Cz這nkowie polskich organizacji paramilitarnych czuli si depozytariuszami powsta鎍zych i wojskowych tradycji oraz stra積ikami idei, gotuj鉍ymi si na kolejn prób, której kresem by豉 pe軟a niepodleg這.
Definicj rewolucji, czyli powstania, Pi連udski podaje w Zadaniach praktycznych rewolucji, gdzie okrela j jako walk or篹n armii ludowej z armi caratu.
[Pisma zbiorowe, t. III, Warszawa 1937, s. 50.]
[srodtytul]Socjalici i wojsko[/srodtytul]
Za這瞠nia swojego nowego programu przedstawi ju w lutym 1908 roku na 豉mach Robotnika w artykule Jak mamy si gotowa do walki zbrojnej. Pisa tam, 瞠 do zwyci瘰twa potrzebna jest moc fizyczna i umiej皻no prowadzenia boju z fizyczn przemoc, któr carat na zd豉wienie ruchu rewolucyjnego wystawi. Przyczyn pora磬i rewolucji 1905 roku upatrywa w braku równowagi mi璠zy si章 moraln i fizyczn proletariatu, co jednoznacznie wskazywa這 na konieczno rozpocz璚ia przygotowa wojskowych. Za niezb璠ne uwa瘸 równie stworzenie szerszej platformy spo貫cznej.
Nie ulega這 dla niego w靖pliwoci, 瞠 w ramach samej PPS nie uda mu si zbudowa wojska. Dyskusje na ten temat w 這nie partii zapocz靖kowa artyku B. A. J璠rzejowskiego na 豉mach Przedwitu O koordynacji w domu, podobne akcenty zawiera豉 wydana rok póniej ksi嘀ka Tytusa Filipowicza Marzenia polityczne.
[Przedwit, 1908, nr 1, s. 10-12]
Pogl鉅y te spotyka造 si w 這nie samej PPS-Frakcji Rewolucyjnej z du篡m oporem. Najbli窺i wspó逍racownicy odnosili si do pracy wojskowej z dystansem, uwa瘸j鉍, i stoi ona w sprzecznoci z zasadami czystego socjalizmu. Pi連udski dobrze wyczuwa owe wahania, obawia si konfliktu mi璠zy parti a Zwi頊kiem Walki Czynnej. Omawianie tych spraw z poszczególnymi towarzyszami wydawa這 mu si niewystarczaj鉍e, przeto postanowi zwo豉 17 18 stycznia 1909 roku w Krakowie zebranie kilku najbli窺zych ludzi i jasno spraw t postawi. W pierwszym dniu narady omawiano mi璠zy innymi wyniki sonda篡 przeprowadzonych ze sztabem austriackim, jej druga cz, w szerszym gronie, dotyczy豉 negatywnego nastawienia czci kierownictwa PPS do Zwi頊ku Walki Czynnej.
[J. Gaul, Na tajnym froncie. Dzia豉lno informacyjno-wywiadowcza..., Warszawa 2001, s. 54]
Na u篡tek nieprzekonanych, ale i zewn皻rznego odbiorcy, obliczone by造 odczyty Pi連udskiego i publikacje. Cz z nich wyg這si w 1909 roku. W 1910 roku opublikowano je w Robotniku (nr 243 247), a nast瘼nie wydano w formie broszury jako prac Z. Mieczys豉wskiego zatytu這wan Zadania praktyczne rewolucji w zaborze rosyjskim. Analizuje w niej fazy walki zbrojnej. Pierwsza to walka wst瘼na zmierzaj鉍a do stworzenia wojska rewolucji ludowej w rejonach os這ni皻ych przez doborowe oddzia造, kolejny to dzia豉nia gówne, wykonywane przez wie穎 zorganizowane si造 powsta鎍ze na s豉be punkty urz鉅ze przeciwnika, a szczególnie na komunikacj i zak豉dy zaopatrywania, by zdemoralizowa i rozdrobni jego wojska przed uderzeniem rozstrzygaj鉍ym.
[Zadania praktyczne rewolucji w zaborze rosyjskim, napisa Z. Mieczys豉wski, Warszawa 1910; Pisma, III, 5 22; tak瞠 S. Biega雟ki, Pi連udski i Lenin o ruchach rewolucyjnych i narodowych, Niepodleg這, t. III IV, Londyn 1951 1952, s. 163]
W raportach c.k. agenta oraz w licie Ziuka
Od czasu reorientacji na wojsko, dzia豉lno Pi連udskiego by豉 obserwowana. Potwierdzaj to akta c.k. policji w Krakowie oraz raporty sporz鉅zane przez W. Tomasika, który odpowiada za inwigilacj rodowisk akademickich, a w póniejszym okresie równie Strzelca. Dzi瘯i jego notatkom zachowa造 si fragmenty wyst雷ie Pi連udskiego. W pierwszym z zanotowanych wyst雷ie Pi連udskiego, Podstawowe zasady taktyki rewolucyjnej zorganizowanym przez Promie 9 lipca 1910 roku, podkreli on, 瞠 taktyka rewolucyjna polega ma na tym, by w czynnociach nie ustawa, nie czeka ani nie 逝dzi si obietnicami, lecz w dzia豉niu pod嘀a drogami do ko鎍a, póki si wszystkiego nie otrzyma.
2 lutego 1911 roku mówi o rewolucji 1905 roku: W przeddzie rewolucji w 1905 r. Tomasik zanotowa: Prelegent Pi連udski charakteryzowa najpierw psychik spo貫cze雟twa polskiego w Królestwie Polskim przed 1905 rokiem; porównywa to spo貫cze雟two z cz這wiekiem, który nagle znalaz si na szczycie wynios貫j góry, gdzie nie móg pozosta, gdy poci鉚a造 go doliny, szare 篡cie i lud, z którym z篡 si na nizinach i nie maj鉍 wielkiego serca i wielkiego umys逝, spad w dó. Drugie porównanie nasun窸o mu si z uczuciem, które wie, 瞠 wczeniej czy póniej nast雷i egzamin i on musi go z這篡 lub przy nim upa. Spo貫cze雟two ówczesne rwa這 si do rewolucji zupe軟ie nieprzygotowane do tego egzaminu, który wed逝g niego z這篡 mia造 przysz貫 pokolenia.
W ostatnim z zanotowanych wyst雷ie Pi連udskiego datowanym 1 grudnia 1912 roku podczas obchodów rocznicy powstania listopadowego retoryka wojskowa jest ju wszechobecna: Wojsko narodowe nie jest niczym innym jak tylko odbiciem myli i uczu narodu, a wyst雷ienie ko鎍zy 篡czeniem, aby kiedy wkrótce naród do boju z or篹em wyst雷i, rz鉅zi造 w powstaniu mierniki miarodajne, [] by oprócz serc by造 t璕ie g這wy, które nie ul瘯n si niczego [] i poci鉚n wszystkie masy narodu polskiego. Nale篡 ryzykowa i chc鉍 mie Rac豉wice, nie powinno si obawia Maciejowic. [Raporty policji krakowskiej o 篡ciu politycznym i ideowym m這dzie篡 na Uniwersytecie Jagiello雟kim z lat 1908 1913, BJ, rkps. sygn. 6400 III, str. 20, 37, 64-65]
Odczyty i prelekcje Pi連udskiego by造 niew靖pliwie obliczone na pozyskanie szerszej publicznoci, na propagand polskiej irredenty. Tylko w tej sposób mo積a by這 liczy na powi瘯szenie szeregów. Tak瞠 na tej bazie rozwija swoj struktur ZWC. 11 lipca 1909 roku we Lwowie zebra豉 si pierwszy raz Rada Zwi頊ku Walki Czynnej. W czasie posiedzenia, na którym obecny by Pi連udski, z這穎no sprawozdanie, omawiano deklaracj ideow i sprawy organizacyjne. Przemawiali Kazimierz Sosnkowski, Marian Kukiel Stach, Franciszek Lipi雟ki W豉dek i inni.
[J. Stachiewicz, Rady Gówne Zwi頊ku Walki Czynnej, cz. 1, Niepodleg這, t. IX, Warszawa 1934, s. 41 49.]
25 28 sierpnia 1909 r. odby si w Wiedniu XI Zjazd PPS-Frakcji Rewolucyjnej. Omawiano mo磧iwoci wybuchu wojny mi璠zy Austri i Rosj. Postanowiono odrzuci dodatek w nazwie partii Frakcja Rewolucyjna. Wybrano nowy CKR, do którego weszli Jodko, Filipowicz i Pi連udski, powo豉no do 篡cia Rad Partyjn, która mia豉 kierowa bie蕨c dzia豉lnoci. Tak czy inaczej, dzia豉lno partyjna schodzi豉 na margines. Ca造 wolny czas Pi連udski powi璚a lekturze i kszta販eniu wojskowemu. Pisa o tym do Aleksandry Szczerbi雟kiej w licie z 7 wrzenia 1909 roku:
[...] Na stole mnóstwo rozrzuconych map i ksi嘀ek, kawa趾ów zapisanego i czystego papieru idealny nieporz鉅ek, jak u mnie zwykle na stole Je瞠li co robi, to studiuj sobie ró積e bitwy pod Mukdenem i przegl鉅am mapy Królestwa i Litwy, przeprowadzaj鉍 na nich nowe koleje i szosy na wypadek zupe軟ie nieprawdopodobny, gdyby to by這 pa雟twem niepodleg造m, a akurat mnie zaprosili do obrony strategicznej granic tego nieistniej鉍ego pa雟twa. ζdna zabawa, co? Dla tak realnego i powa積ego cz這wieka, za jakiego chce uchodzi Twój Ziuk.
[Papiery Fundacji Rodziny Józefa Pi連udskiego]
[srodtytul]Komendant ZWC i konfederacja ku niepodleg這ci[/srodtytul]
Rok 1912 przyniós instytucjonalizacj irredenty. W czerwcu w wydziale kieruj鉍ym ZWC pomi璠zy posiedzeniami rady utworzono stanowisko komendanta gównego ZWC, które obj像 Pi連udski. Na czele Sztabu Gównego stan像 Kazimierz Sosnkowski. 25 26 sierpnia 1912 roku z inicjatywy W豉dys豉wa Studnickiego odby si w Zakopanem I zjazd irredentystów polskich z udzia貫m H. liwi雟kiego, W. Tokarza i W豉dys豉wa Sikorskiego, Boles豉wa Limanowskiego i Ignacego Daszy雟kiego, na którym dyskutowano o kierunkach i metodach dalszej dzia豉lnoci. Oceny dotychczasowych prac przedstawi Pi連udski, który w ko鎍owych wnioskach stwierdzi, i o dalszym rozwoju irredenty zadecyduje moralne i materialne wsparcie spo貫cze雟twa. Jednym z trwa造ch rezultatów zjazdu by這 powo豉nie do 篡cia Polskiego Skarbu Wojskowego, na którego czele stan像 Boles豉w Limanowski, a sekretarzem zosta Walery S豉wek. Pi連udski do tej instytucji przywi頊ywa du蕨 wag, o czym wiadczy jego obecno na niemal wszystkich posiedzeniach PSW.
[A. Garlicki, Geneza Legionów. Zarys dziejów Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg這ciowych, Warszawa 1964, s. 37 43]
Kolejnym, wa積ym krokiem w rozwoju pracy niepodleg這ciowej by這 powo豉nie Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodleg這ciowych. Nast雷i這 to w Wiedniu 10 listopada 1912 roku. Rok póniej komisja zrzuci豉 stygmat tymczasowoci, zmieniaj鉍 nazw na KSSN. Pi連udski traktowa j jako surogat przedstawicielstwa politycznego narodu, który wy這ni sw reprezentacj w momencie wybuchu wojny, oraz jako parasol nad organizacjami paramilitarnymi, które coraz sprawniej rozbudowywa造 swe szeregi. KSSN skupia豉 mi璠zy innymi socjalistów, ludowców, a tak瞠 dzia豉czy Narodowego Zwi頊ku Robotniczego.
Dzi瘯i temu Pi連udski stawa si politykiem posiadaj鉍ym sprawniejsze, bo szersze, instrumentarium, politykiem, który potrafi zagospodarowa lewic oraz spory wycinek centrum niepodleg這ciowego wraz z elementami frondy ruchu narodowego. Dysponowa tak瞠 si章 zbrojn. W 1912 by to nie tylko Zwi頊ek Walki Czynnej oraz Strzelec i Zwi頊ek Strzelecki. Na wypadek kryzysu móg liczy tak瞠 na Polskie Dru篡ny Strzeleckie, na Dru篡ny Bartoszowe i Podhala雟kie. By przygotowany na coraz bardziej prawdopodobn ewentualno wybuchu wojny pomi璠zy zaborcami. Takich atutów nie posiada 瘸den inny pr鉅 polityczny ani 瘸den inny polityk.
Janusz Cisek
[ramka]ZACIERA SI PAMI岊
Ten sam Wielopolski, który dla walcz鉍ych by cz這wiekiem niecnym, uchodzi w oczach wielkiego od豉mu spo貫cze雟twa polskiego za wcielenie myli narodowej. Ci nawet, którzy przelali krew dla ojczyzny, dochodz prawie do tego, 瞠 udzia swój w powstaniu usprawiedliwiaj jako pomy趾. Wspomnienie naszej bojowej przesz這ci zaciera si coraz bardziej, powoli rozp造wa si w nico.
Józef Pi連udski, O polskim ruchu strzeleckim, Pisma zbiorowe, t. III, Warszawa 1937, s. 250 253[/ramka]
[ramka]ISKRA POD POPIOxMI
Idea niepodleg這ciowa tli jednak瞠 pod popio豉mi. Nie mo瞠 ona zgin寞 z tego prostego wzgl璠u, 瞠 istnienie narodu przesz這 dwudziestomilionowego, pozbawionego prawa decyzji o swych losach, jest absurdem, absolutnie jedynym w historii nowo篡tnej.
Józef Pi連udski, O polskim ruchu strzeleckim, Pisma zbiorowe, t. III, Warszawa 1937, s. 250 253[/ramka]
[ramka]WOJSKO I KWESTIA POLSKA
Ruch wojskowy wprowadza ponownie kwesti polsk na szachownic europejsk. Jedynie miecz wa篡 dzi co na szali losu narodów. Naród, który chcia豚y przymkn寞 oczy na t oczywisto, przekreli豚y bezpowrotnie sw przysz這. Inicjatorowie ruchu wojskowego wskazali krajowi drog, któr nale篡 kroczy.
Józef Pi連udski, O polskim ruchu strzeleckim, Pisma zbiorowe, t. III, Warszawa 1937, s. 250[/ramka]
[ramka]STRZELCY I AUSTRIA
By這by rzecz prawie zbyteczn dodawa, 瞠 rozwin窸y si one [stowarzyszenia strzeleckie] szczególnie w Galicji, gdzie mog dzia豉 swobodnie, korzysta z pewnych uprawnie, wspólnych dla wszystkich stowarzysze strzeleckich pa雟twa austriackiego. Nie wynika z tego jednak wcale, 瞠 musz one s逝篡 interesom Austrii...
Józef Pi連udski, O polskim ruchu strzeleckim, Pisma zbiorowe, t. III, Warszawa 1937, s. 250 253[/ramka]
[ramka][b]Janusz Cisek[/b], dyrektor Muzeum Wojska Polskiego. W latach 90. dyrektor Instytutu Józefa Pi連udskiego w Nowym Jorku. Autor m.in. Kalendarium 篡cia Józefa Pi連udskiego (wspólnie z Wac豉wem J璠rzejewiczem) oraz albumu Józef Pi連udski
[link=http://www.januszcisek.pl" target="_blank]www.januszcisek.pl[/link]
[mail=jcisek@muzeumwp.pl]jcisek@muzeumwp.pl[/mail][/ramka]
r鏚這: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA