– Służył prawdzie, a ta służba nie była łatwa – powiedział, żegnając Janusza Kurtykę, podczas mszy żałobnej kardynał Stanisław Dziwisz, metropolita krakowski.

– Nie byli lokajami ani zalotnikami czasu – mówił o poległych w katastrofie pod Smoleńskiem w homilii żałobnej bp Józef Guzdek, cytując Norwida.

Uroczystości pogrzebowe odbywały się w kościele św. Piotra i Pawła w centrum Krakowa, ale Janusz Kurtyka nie spocznie w jego krypcie – a tak pierwotnie planowano. Władze kościelne cofnęły zgodę na pochówek w tym miejscu po interwencji pomysłodawcy panteonu narodowego, jaki ma powstać w tej świątyni, byłego rektora UJ prof. Franciszka Ziejki.

Kurtyka miał spocząć w krypcie obok nieistniejącego jeszcze panteonu, ale profesor Ziejka tłumaczy, że o pochówku w tym miejscu decydować będzie kapituła panteonu. Tymczasem ciało to nie istnieje, a fundacja Panteon Narodowy została w ubiegłym roku wykreślona z rejestru sądowego.

Zasługi prezesa IPN dla przywracania historii i pamięci „okradzionemu z niej narodowi” przypomniał wicemarszałek Senatu Zbigniew Romaszewski: – Byli tacy, którzy przywrócenia tej historii się bali i ciągle się boją – mówił. – Ale tę walkę, panie prezesie, wygrałeś.

– Dziś powinno się pojawić wobec prezesa wiele słów „przepraszam” – stwierdził minister kultury Bogdan Zdrojewski. – Zdążyłem poznać pana prezesa, zdążyłem dotknąć jego wrażliwości, nienagannych manier, kultury osobistej. I mogę powiedzieć, że nie ma to nic wspólnego z obrazem, który próbowano mu zbudować – podkreślił.

W specjalnym liście odczytanym w kościele prezes PiS Jarosław Kaczyński napisał, że IPN musiał się nieustannie zmagać z tymi, którzy chcieli uczynić z niego „agencję narodowej amnezji”. „Trzeba poznawać prawdę, choćby burzyła ten czy inny mit założycielski. Dzieło nie umiera razem ze swoim twórcą” – zapewnił.

– Na twoim grobie kładziemy katyński wieniec prawdy, która ocalała – żegnał Janusza Kurtykę szef „Solidarności” Janusz Śniadek. Zmarły prezes był przez 11 lat szefem tego związku w krakowskiej PAN.

– Będziemy realizować twoje plany – obiecał w imieniu pracowników IPN wiceprezes Instytutu Franciszek Gryciuk (obecnie p. o. prezesa). A syn zmarłego Paweł zapewnił, że jego tata chciałby, aby praca, jaką włożył w Instytut, nie została zmarnowana.

Z kościoła uczestnicy uroczystości przeszli ulicami Krakowa na cmentarz. Janusza Kurtykę żegnali naukowcy, pracownicy IPN, działacze opozycji demokratycznej z czasów PRL, wielu krakowian i gości z całego kraju.

Żegnający prezesa podkreślali też, że jak nikt inny zasłużył na tytuł kustosza pamięci narodowej. Był on pomysłodawcą konkursu, który pod takim hasłem organizuje IPN.