Reklama

Komisja programu Teatr Ministerstwa Kultury poszła drogą wykluczeń. Niszowi eksperci sabotują festiwale

Poznaliśmy skład komisji, która dzieliła w Instytucie Teatralnym dotacje z Programu Ministra Kultury Teatr. W komisji dominują specjalistki od teorii, jest tylko jeden praktyk z pewnymi osiągnięciami. Taki skład okazał się przepisem na wykluczanie środowisk, estetyk i pokoleń.

Publikacja: 19.02.2026 10:15

Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego

Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego

Foto: PAP/Radek Pietruszka

Skład Zespołu Sterującego Programu Teatr wygląda następująco: dr Martyna Groth, Anna Pajęcka, prof. Małgorzata Budzowska, dr Zofia Smolarska-Korkmaz, dr Hubert Michalak i Dominik Nowak. To ta komisja pozbawiła ministerialnych dotacji kilka najważniejszych festiwali, wśród których są Międzynarodowy Festiwal Boska Komedia w Krakowie, Międzynarodowy Festiwal Kontakt w Toruniu, Ogólnopolski Festiwal Sztuki Reżyserskiej „Interpretacje” w Katowicach i Festiwal Konfrontacje Teatralne w Lublinie. Pieniędzy nie otrzymała również nowa inicjatywa Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi Nowe Narracje.

Wykładowczynie wykluczają festiwale w uniwersyteckich ośrodkach

Można mówić o całkowitym wykluczeniu, ponieważ wspomnianym festiwalom nie okrojono dotacji, tylko nie przyznano ani jednej złotówki. Taką cenzurę ekonomiczną stosowano w czasach rządów Zjednoczonej Prawicy.

Zastanawiające jest też to, że osoby wchodzące w skład komisji to również wykładowczynie uniwersytetów i Akademii Teatralnej – zastanawiające, ponieważ wykluczyły z dotacji festiwale w ważnych ośrodkach uniwersyteckich: Krakowie, Katowicach, Toruniu i Lublinie. Festiwale o ogólnokrajowym znaczeniu i europejskiej, a nawet światowej renomie.

Czytaj więcej

Rzeź kilku czołowych festiwali w Instytucie Teatralnym

Dr Martyna Groth to badaczka i dydaktyczka. Kuratorka wystaw, badaczka zainteresowana relacjami transdyscyplinarnymi teatr–sztuki wizualne–media awangardą, nauczaniem sztuki oraz sztuką ziemi. Wykładowczyni Akademii Teatralnej w Warszawie. Współpracuje z Instytutem Sztuki Mediów Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i Uniwersytetem SWPS. Członkini Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata.

Reklama
Reklama

Anna Pajęcka jest krytyczką teatru i sztuki, redaktorką. Pisze eseje na temat polityki kulturalnej m.in. dla „Pisma”, publikuje w „Dwutygodniku”, szczególnie interesują ją nowoczesne instytucje kultury i ich przemiany.

Dr hab. Małgorzata Budzowska zajmuje się nauką o kulturze i religii oraz nauką o sztuce. Jej badania dotyczą „sposobów współczesnej adaptacji scenicznej starożytnego kanonu tragedii greckich i rzymskich”. Interesuje ją także zmiana paradygmatu tragizmu w teatrze współczesnym i to zagadnienie bada w szerokim kontekście globalnych i lokalnych zmian kulturowych. Jej motto to: „Aby dotrzeć do tego, czego nie wiesz, / Musisz iść drogą, która jest drogą niewiedzy (...) / Jedyna mądrość – którą możemy osiągnąć, / Jest mądrością pokory” (T. S. Eliot).

Ekologia kultury czy toksyczne wykluczenia?

Dr Zofia Smolarska-Korkmaz ma na koncie „Ekologie teatru. Analiza relacyjna instytucji teatru z perspektywy rzemieślników i rzemieślniczek teatralnych”. Książka podejmuje problematykę pracy rzemieślników i rzemieślniczek teatralnych – grupy zawodowej marginalizowanej zarówno w badaniach, jak i w praktyce instytucjonalnej. Jest zaangażowana w działania upowszechniające wiedzę na temat roli instytucji i ludzi kultury w zapobieganiu zmianom klimatu, współpracując m.in. z Fabryką Sztuki w Łodzi i Teatrem Chorea, z którymi współtworzy serię spotkań i ebooków „Ekologie kultury".

Jako asystentka reżyserów i reżyserek oraz dramaturżka współpracowała z: Rimini Protokoll, Edit Kaldor, Erlingiem Johannessonem, Igorem Gorzkowskim.

Dr Hubert Michalak z „zespołem krakowskiego Teatru Figur występował na festiwalach krajowych i zagranicznych”.

Jedynym praktykiem z doświadczeniem kierowania dużej instytucji teatralnej jest Dominik Nowak, który od 2016 do 2025 r. był dyrektorem naczelnym i artystycznym Nowego Teatru im. Witkacego w Słupsku.

Reklama
Reklama

Jakie są zasady Programu Teatr?

Tymczasem, jak czytamy na stronie Ministerstwa Kultury, „Program »Teatr« ma na celu wspieranie najwartościowszych zjawisk we współczesnej kulturze teatralnej, zarówno przedsięwzięć kultywujących tradycję i nawiązujących do najwybitniejszych osiągnięć w dziedzinie teatru, jak i projektów poszukujących nowych wartości i oryginalnych środków ekspresji artystycznej”.

Przeglądając listę dotacji nietrudno stwierdzić, że grono komisji, które miało do podziału strategiczną dla polskiego teatru kwotę 15 mln zł nie reprezentowało wszystkich estetyk, generacji i nurtów, tylko raczej „projekty poszukujące nowych wartości i oryginalnych środków ekspresji artystycznej”, zaś wspieranie „najwartościowszych zjawisk we współczesnej kulturze teatralnej, zarówno przedsięwzięć kultywujących tradycję i nawiązujących do najwybitniejszych osiągnięć w dziedzinie teatru” często nie było brane pod uwagę.

W obecnej formule trudno uznać, że Instytut Teatralny pełni rolę wspomagającą wszystkie nurty polskiego teatru. Zamiast integrować – dzieli i konfliktuje, a jest instytucją publiczną, korzystającą z budżetu państwa jako agenda Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który w osobie ministry ma ledwie 15 proc. budżetu programu do podziału w ramach odwołań. 

Teatr
„Albo jesteś pod Putinem, albo z nim walczysz”. Rosyjski reżyser Iwan Wyrypajew dla „Rzeczpospolitej”
Materiał Promocyjny
AI to test dojrzałości operacyjnej firm
Teatr
Spektakl na czwartą rocznicę agresji Rosji na Ukrainę
Teatr
Rzeź kilku czołowych festiwali w Instytucie Teatralnym
Patronat Rzeczpospolitej
„Bożyszcze kobiet” – nowość w gwiazdorskiej obsadzie!
Materiał Promocyjny
Presja dorastania i kryzys samooceny. Dlaczego nastolatki potrzebują realnego wsparcia
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama