Problem, kto wygasza mandat radnego albo wójta, powstał po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2011 r. (sygn. K 9/11). Uchylił on art. 16 ust. 1 i 2 przepisów wprowadzających kodeks wyborczy.
Spowodowało to rozbieżności interpretacyjne, czy w takich wypadkach i w kadencji 2010–2014 stosować należy przepisy uchylone (ordynacji wyborczej do rad gmin oraz ustawy o bezpośrednim wyborze wójta) czy też nowe – kodeksu wyborczego.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisami kodeksu wyborczego i w określonych w jego przepisach wypadkach stwierdzenie, że mandat samorządowca wygasł, ma być kompetencją komisarza wyborczego.
Organy stanowiące gmin, aby uniknąć paraliżu decyzyjnego w tych sprawach, stosowały przepisy dotychczasowe, czyli ustaw uchylonych przez kodeks wyborczy. Opierały się na opinii Państwowej Komisji Wyborczej, która również uznała, że w kadencji 2010–2014 do stwierdzenia, że mandat wygasł, należy stosować przepisy albo ordynacji wyborczej do rad gmin, albo ustawy o bezpośrednim wyborze wójta. Zdaniem PKW regulacje kodeksowe będą mogły znaleźć zastosowanie dopiero po wyborach samorządowych, które odbędą się w 2014 r.
Stanowisko, że do zmian w składach rad gmin, rad powiatów i sejmików województw kadencji 2010–2014 mają nadal zastosowanie przepisy ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województwa, potwierdza również orzecznictwo. Przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2012 r. (sygn. II OSK 1304/).
