Przypomnijmy, iż instytucja asesora sądowego została zniesiona w 2009 roku na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 7/06). W wyroku tym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności przepisu, uprawniającego Ministra Sprawiedliwości do powierzania czynności sędziowskich asesorom.
Przywrócenie instytucji asesora sądowego zostało zainicjowane przez Krajową Radę Sądownictwa, która w grudniu 2012 r. przyjęła opracowanie „Model asesury sądowej według nowych zasad". Powołano specjalny zespół do opracowania projektu ustawy.
Wiceminister sprawiedliwości Michał Królikowski w odpowiedzi na interpelację poselską zapewnił, iż w projekcie przewidziano ukształtowanie instytucji asesora „w sposób zapewniający standardy ustrojowe i służący zapewnieniu lepszej realizacji prawa podmiotowego określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd".
Projektowane rozwiązania wprowadzają nową drogę do objęcia urzędu sędziego. Projekt przewiduje ustawowe gwarancje niezależności asesorów od organów władzy wykonawczej.
Asesorów sądowych miałby powoływać prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na okres pięciu lat. Przewidziano również możliwość ubiegania się o powołanie na stanowisko sędziego sądu rejonowego po co najmniej dwóch latach pracy w charakterze asesora sądowego.
