W tej sprawie chodzi o tzw. wyroki zakresowe, które stwierdzają niezgodność z konstytucją określonego rozumienia przepisu ustawy, nie uchylając samego przepisu, a takich wyroków jest wiele.
Krakowski sąd okręgowy pyta SN: czy wyrok o charakterze zakresowym stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 401[1] k.p.c.? Przepis ten pozwala na żądanie wznowienia zakończonego postępowania sądowego, jeśli TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z konstytucją, na podstawie którego wydano orzeczenie. Po drugie: czy taki wyrok wchodzi w życie w rozumieniu art. 190 ust. 3 konstytucji już z chwilą publicznego ogłoszenia na sali rozpraw TK, czy dopiero z chwilą jego publikacji w Dzienniku Ustaw?
Czytaj więcej
Wzrasta w społeczeństwie potrzeba uzyskania skutecznych gwarancji związanych z tym, że prawa służące ludziom będą rozstrzygane w TK przez sędziów n...
Odrzucona skarga miasta i głośny wyrok TK
Kwestia ta wynikła przy rozpoznawaniu zażalenia miasta Krakowa na postanowienie innego składu SO w Krakowie o odrzuceniu jego skargi o wznowienie postępowania w sprawie z wniosku spółki akcyjnej o zasiedzenie służebności zakończonego w grudniu 2020 r. Gmina swoją skargę o wznowienie opierała na głośnym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. akt: P 10/16), który ma charakter zakresowy. Wyrok ten dotyczył przepisów kodeksu cywilnego (art. 292 w zw. z art. 285 par. 1 i 2 k.c.). TK uznał, że przepisy, które umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed wejściem przepisów ustanawiających nowy rodzaj służebności, są niezgodne z konstytucją.
Sąd okręgowy uznał skargę za niedopuszczalną, przyjmując, że wyrok TK nie wszedł jeszcze w życie ze względu na brak jego publikacji w Dzienniku Ustaw.
Zażalenie i pytanie prawne w sprawie wyroków Trybunału Konstytucyjnego
Rozpatrując zażalenie miasta Krakowa trzyosobowy skład SO (sędziowie Dagmara Pawełczyk-Woicka, Renata Mleczko, Marzena Lewicka) zwrócił uwagę na rozbieżności w orzecznictwie co do wykładni art. 190 ust. 3 konstytucji, który stanowi, że „orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak TK może ogłosić inny termin mocy obowiązującej aktu normatywnego”.
– Od rozstrzygnięcia tej kwestii zależy, czy termin do wniesienia skargi o wznowienie w ogóle zaczął biec – wskazuje trójka sędziów zadająca pytanie prawne.
Czytaj więcej
Nie wyobrażam sobie zamachu na konstytucyjny organ, jakim jest Trybunał Konstytucyjny, w demokratycznym państwie prawa – mówi „Rzeczpospolitej” Bog...
Podstawa wznowienia postępowania
Niezależnie od kwestii publikacji wyroków TK, SO pyta, czy kluczowy dla tej sprawy wyrok zakresowy (sygn. akt: P 10/16) stanowi podstawę wznowienia postępowania w rozpatrywanej sprawie. Stanowisko dominujące w orzecznictwie SN i części sądów powszechnych opiera się bowiem na uchwale siedmiu sędziów SN z 17 grudnia 2009 r. (sygn. akt: II PZP 2/09), mającej moc zasady prawnej. Jak wynika z tej uchwały, orzeczenie TK stwierdzające w sentencji niezgodność z konstytucją określonej wykładni aktu normatywnego, które nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisu, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania przewidzianej w art. 401[1] k.p.c.
Terminu posiedzenia SN nad tymi pytaniami jeszcze nie wyznaczono.
Sygnatura akt III CZP 36/26
