Z tego artykułu dowiesz się:
- W jaki sposób sprawca masakry, uznawany za miernego strzelca, mógł zdobyć zaawansowane wyszkolenie bojowe.
- Jakie formalne wymogi pozwoliły napastnikowi legalnie wejść w posiadanie kilkunastu sztuk broni.
- Na jakie systemowe luki w nadzorze nad bronią palną w Polsce wskazuje raport Najwyższej Izby Kontroli.
- Dlaczego jednorazowe i bezterminowe badania psychologiczne posiadaczy broni stanowią słabość obecnych przepisów.
Michał Oksiński dokonał masakry strzelając z broni palnej, na którą miał – od stycznia tego roku – policyjne pozwolenie. Pierwszą broń kupił w marcu. W samochodzie i przy sprawcy znaleziono cztery sztuki broni palnej: dwa karabiny AR-15 oraz dwa pistolety, a także kilkaset sztuk amunicji różnych kalibrów. W domu rodzinnym Michała Oksińskiego w sejfie ujawniono kolejne siedem egzemplarzy broni. Jego ojciec od lat ją kolekcjonował – obaj należeli do klubu strzeleckiego „Świt” w Starachowicach.
Zdrowy, niekarany – Michał Oksiński spełniał formalne wymogi posiadania broni palnej
Michał Oksiński spełnił wszystkie wymogi formalne, by legalnie móc posiadać broń palną – wynika ze wstępnych ustaleń śledztwa – zdał egzamin wewnętrzny w klubie (teoretyczny i praktyczny), badania w poradni psychiatryczno-psychologicznej, test oraz przeszedł pozytywnie rozmowę z psychologiem. Musiał mieć także pozytywną opinię dzielnicowego w ramach obowiązkowego wywiadu środowiskowego (Oksiński nie był notowany ani karany). Michał Oksiński na nic się nie leczył, nie przyjmował żadnych leków (system e-recept to wykluczył – red.) – wynika z pierwszych ustaleń śledztwa. Formalnie był więc osobą zdrową. – Mimo śmierci sprawcy badamy w postępowaniu okoliczności zarówno dotyczące wydania pozwolenia na broń, jak i to czy ktoś Michała Oksińskiego nie inspirował do przestępczego czynu, poprzez podżeganie lub mu nie pomagał – mówi „Rz” prok. Przemysław Nowak, rzecznik Prokuratury Krajowej.
Czytaj więcej
Policjant mówi o szczęściu: AR-15 strzela pojedynczo, a sprawca nie przerobił broni. Prokuratura bada motyw, a ekspert ostrzega przed radykalizacją...
Michał Oksiński otrzymał pozwolenie na posiadanie broni w celach sportowych. W marcu kupił pistolet marki Glock oraz najpopularniejszy obecnie na rynku – cywilny karabinek półautomatyczny – RK15 na amunicję zespoloną. Jego cena waha się od 2 tys. zł za sztukę wzwyż. Na zawodach sportowych strzela nim 99 proc. uczestników – mówi nam jeden ze współwłaścicieli największego prywatnego klubu strzeleckiego w Polsce. Można go używać wyłącznie na strzelnicach. Trzymany w domu musi być zdeponowany w sejfie.
Nieoficjalne źródła: Michał Oksiński musiał posiadać wyszkolenie bojowe
– Michał Oksiński był u nas w tym roku trzy razy – z tego dwa razy na treningu i jeden raz na zawodach. Zawsze przyjeżdżał z ojcem. Wyniki w strzelaniu sportowym – u nas wyłącznie w tym zakresie szkolimy – miał mierne – mówi „Rz” Adam Chyb z Klubu Strzeleckiego „Świt” w Starachowicach, na który spadły gromy po ujawnieniu, że jego członkiem był Michał Oksiński, sprawca masakry w Krakowie.
Jednak sposób, w jaki Oksiński zabijał ludzi na krakowskim Rynku i przyległych ulicach wskazuje na to, że posiadał wyszkolenie bojowe, niemające nic wspólnego ze strzeleckim.
24-latek zapisał się do klubu w 2022 r. – wprowadzającymi go (co jest jednym z wymogów) był jego ojciec oraz znajomy ojca. Rok później wystąpił o licencję sportową, pozwolenie na broń wydała mu policja – otrzymał je na początku tego roku.
Jego ojciec w tym roku na strzelnicy pojawił się siedem razy, trzy razy z synem. Janusz Oksiński (do klubu należał od dekady) był lubiany, pasjonował się bronią i swoimi zainteresowaniami zaraził syna.
Nie miał „syndromu Rambo”, na co jesteśmy wyczuleni. Jakby do nas przyjechał w mundurze moro, kamizelce kuloodpornej czy w hełmie, to byśmy od razu zauważyli
Każde wejście na strzelnicę jest rejestrowane, jest tutaj elektroniczny system, więc dokładnie wiadomo, ile razy się pojawiał. To sprawdzają śledczy w ramach prokuratorskiego śledztwa po masakrze w Krakowie.
Jak zapamiętano Michała Oksińskiego?
– Młody był zawsze przy ojcu, niczym się nie wyróżniał, z nikim z naszego klubu nie utrzymywał bliższych kontaktów. W strzelaniu sportowym można powiedzieć, że osiągał wyniki poniżej przeciętnej. Nie był dobrym strzelcem, tego, co widzieliśmy w Krakowie, nie nauczył się u nas – podkreśla Adam Chyb. I zaznacza: – Nie miał „syndromu Rambo”, na co jesteśmy wyczuleni. Jakby do nas przyjechał w mundurze moro, kamizelce kuloodpornej czy w hełmie, to byśmy od razu zauważyli. Na podobne rzeczy zwracamy uwagę – zaznacza Adam Chyb.
Jak tłumaczy, strzelectwo sportowe jest czymś zupełnie innym niż bojowe – jakie 24-letni terrorysta zaprezentował na krakowskim rynku i przyległych ulicach zabijając przypadkowe osoby. W strzelectwie sportowym strzela się do celu – tarczy z okręgiem na planie krzyża (w klubie nie ma tarcz z sylwetką ludzką), strzelec stoi bokiem, musi być opanowany, skoncentrowany. W Krakowie widzieliśmy coś zupełnie innego – strzelanie dynamiczne, bojowe – Michał Oksiński najpierw strzelał z okna samochodu, swobodnie posługując się bronią, później, kiedy wysiadł z pojazdu, zajął postawę bojową – na nagraniach widać jak stoi przodem, ma ugięte nogi, przykuca, chowa się za samochód. – Musiał dużo ćwiczyć i moim zdaniem w kilka miesięcy się tego nie nauczył – uważa Adam Chyb.
Czytaj więcej
Zamachowiec, który zabił w Krakowie sześć osób, uczył się głównie w czasach pandemii. Większość okresu edukacji spędził zdalnie - powiedział dyrekt...
Klub w Starachowicach ma ponad 50-letnią tradycję, zajmuje się strzelectwem sportowym, jego członkowie są w kadrze narodowej, są tu instruktorzy z 30-letnim stażem. Szkoleń dynamicznych – strzelectwa w ruchu nie prowadzi, nawet nie posiada ku temu infrastruktury. Sposób, w jaki Michał Oksiński posługiwał się bronią, świadczy o tym, że „szlify” zdobywał gdzie indziej – uważają nasi rozmówcy znający miejscowe środowisko.
Gdzie? Możliwe, że w innych strzelnicach, znajdujących się w promieniu kilkudziesięciu kilometrów od Ostrowca Świętokrzyskiego, które uczą strzelania dynamicznego – nasi rozmówcy ze środowiska strzeleckiego sugerują, że Oksiński z ojcem w takie miejsca jeździli. Legalne strzelnice, do których zadzwoniliśmy, nie przyznają się jednak do zabójcy z Krakowa. – Mogły to być nielegalne szkolenia, gdzieś w lesie rozstawione beczki czy tarcze z sylwetką człowieka. To się zdarza, zwłaszcza teraz, jak mamy rosnące zainteresowanie bronią i strzelaniem – słyszymy od jednej z osób ze środowiska.
Sprzyja temu obecna sytuacja – wojna w Ukrainie, zagrożenia sabotażem. Jednak ojciec Michała Oksińskiego strzelectwem pasjonował się od dawna. Kolekcję broni, jaką posiadał, miał gromadzić przez lata.
NIK: nie wiadomo, ani ile osób w Polsce ma pozwolenie na broń, ani ile osób taką broń posiada
Jak to możliwe, że mężczyzna, który zabił dziewięć osób (w tym swoją rodzinę) i 16 ranił, w ogóle otrzymał pozwolenie na broń? Michał Oksiński w szkole uchodził za dziwaka – rysował szubienice, węże, ubierał się na czarno, izolował od otoczenia.
– Jak dla mnie miał puste oczy, które mówią więcej niż test psychologiczny. On nie powinien otrzymać pozwolenia na broń – ocenia wiceszef jednego z klubów strzeleckich na Mazowszu. Przyznaje, że z racji doświadczenia potrafi wyczuć osobę, która nie powinna nigdy dostać broni do ręki. – Wtedy robię wszystko, żeby mu to utrudnić. Mówię np. że nie ma miejsca w klubie – dodaje. Czy przypadek zabójcy z Krakowa świadczy o tym, że przepisy w Polsce powinno się uszczelnić?
Czytaj więcej
Polskie miasta zamykają ścisłe centra dla samochodów i zwiększają liczbę patroli służb. To efekt zamachu na Rynku Głównym w Krakowie. Jednak eksper...
– W Polsce, na tle innych państw europejskich mamy obecnie jedne z najlepszych przepisów dotyczących używania i posiadania broni. Jedyne co bym zmienił, to wprowadziłbym test narkotykowy, którego wynik pozytywny eliminowałby taką osobę. Oczywiście nie mówię tu o przypadku Michała Oksińskiego. To wyjaśni śledztwo, podobnie jak motyw jaki nim kierował by dokonać straszliwego czynu – dodaje nasz rozmówca.
Jak podkreśla, do 2011 r. w przepisach panowała pełna uznaniowość w przyznawaniu pozwoleń na broń. – Dziś wymogi te są bardzo ściśle określone, a decyzja jest decyzją administracyjną, która musi być wydana do 30 dni, w wyjątkowych przypadkach do 60 dni. Ten przypadek może być jedynie odstępstwem od reguły. Mam nadzieję, że politycy nie będą chcieli wylać dziecka z kąpielą – podkreśla nasz rozmówca.
W maju tego roku Najwyższa Izba Kontroli ujawniła, że choć rynek broni w Polsce rośnie, nadzór nad nim jest niekompletny. „Stworzony w Polsce system ograniczeń w dostępie do broni palnej i nadzór nad tym dostępem nie zawierają wszystkich mechanizmów, które minimalizują ryzyka związane z jej posiadaniem”, a „uchybienia te nie mają jedynie formalnego charakteru, lecz mogą w rzeczywisty sposób negatywnie wpływać na bezpieczeństwo obywateli”.
W ostatnich latach liczba pozwoleń na broń do celów cywilnych wydawanych przez policję wzrosła niemal o 200 proc. – z ponad 15 tys. w 2020 r. do prawie 46 tys. w 2024 r. Dane te, jak zastrzega NIK, nic nie mówią o liczbie posiadaczy broni, ponieważ każdy z nich może mieć więcej niż jedno pozwolenie. Nie wiadomo więc ani ile osób w Polsce ma pozwolenie na broń, ani ile osób taką broń posiada.
Polski ustawodawca nie objął okresowymi badaniami medycznymi i psychologicznymi m.in. myśliwych, posiadaczy pozwoleń na broń do celów sportowych czy kolekcjonerskich. Chodzi o jednorazową ocenę zdolności psychofizycznych. – Rzeczywiście, takie badania przechodzi się raz, gdy osoba stara się o pozwolenie. Jest ono wydawane bezterminowo – mówi właściciel klubu strzeleckiego. Posiadaczami broni w naszym kraju są osoby nawet 100-letnie.